બુધ કવચમ્
Budha Kavacham in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
બ્રહ્મવૈવર્તપુરાણનું બુધ કવચ બુધ — બુદ્ધિ, વાણી અને વિદ્યાના ગ્રહ — ની રક્ષાત્મક કવચ-સ્તુતિ છે, જેના ઋષિ કશ્યપ છે. પુસ્તક ધારણ કરેલા, કુંકુમ-વર્ણ, પીતાંબરધારી, ચંદ્ર અને રોહિણીના પુત્ર રૂપે બુધનું ચિત્રણ કરતાં તે તેમને ભક્તના અંગ-પ્રત્યંગની રક્ષા માટે આમંત્રિત કરે છે. તેની ફલશ્રુતિ કહે છે કે આ દિવ્ય કવચ સમસ્ત પાપોનો નાશ, રોગોનું શમન, દુઃખોનું નિવારણ કરે છે, તથા આયુ, આરોગ્ય, સંતાન અને સર્વત્ર વિજય પ્રદાન કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Brahma-Vaivarta Purana (Budha Kavacham) · Sage Kashyapa (rishi of the mantra) · Puranic
બુધ કવચમ્ બ્રહ્મવૈવર્તપુરાણમાં સંરક્ષિત છે, જેમાં ઋષિ કશ્યપ તેના દ્રષ્ટા અને અનુષ્ટુપ્ તેનો છંદ કહેવાયો છે. તે ગ્રહ (નવગ્રહ) કવચ-સ્તુતિઓના એ પરિવારનો ભાગ છે જે ગ્રહ-શાંતિ, એટલે કે નવ ગ્રહોની શાંતિ માટે વાંચવામાં આવે છે. પૌરાણિક કથામાં બુધ ચંદ્ર અને તારાના પુત્ર તથા બુદ્ધિ, વાણી અને વિદ્યાના સ્વામી છે; પુસ્તક ધારણ કરેલા અને પીળાં વસ્ત્રો પહેરેલા, તેઓ આ કવચ દ્વારા ભક્તના અંગ-પ્રત્યંગની રક્ષા તથા તેને જ્ઞાન, આરોગ્ય અને સફળતાનો આશીર્વાદ આપવા આમંત્રિત કરાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
કવચની ફલશ્રુતિ વચન આપે છે કે જે પણ બુધના આ દિવ્ય કવચને વાંચે કે માત્ર સાંભળે છે, તે 'સર્વત્ર વિજયી થાય છે' — પાપ અને રોગથી મુક્ત, આયુ, આરોગ્ય અને સંતાનથી ધન્ય — કેમ કે બુદ્ધિના સૌમ્ય સ્વામી તે ભક્તના પ્રત્યેક અંગની રક્ષા કરે છે જે તેમની શરણ લે છે.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
શ્રીગણેશાય નમઃ । અસ્ય શ્રીબુધકવચસ્તોત્રમન્ત્રસ્ય કશ્યપ ઋષિઃ, અનુષ્ટુપ્ છન્દઃ, બુધો દેવતા, બુધપ્રીત્યર્થં જપે વિનિયોગઃ ॥
śrīgaṇeśāya namaḥ | asya śrībudhakavacastotramantrasya kaśyapa ṛṣiḥ, anuṣṭup chandaḥ, budho devatā, budhaprītyarthaṃ jape viniyogaḥ ||
અર્થ:શ્રીગણેશને નમસ્કાર. આ બુધ કવચ સ્તોત્ર મંત્રના ઋષિ કશ્યપ છે, છંદ અનુષ્ટુપ્ છે, દેવતા બુધ છે; બુધની પ્રસન્નતા માટે આનો જપ કરવામાં આવે છે.
બુધસ્તુ પુસ્તકધરઃ કુઙ્કુમસ્ય સમદ્યુતિઃ । પીતામ્બરધરઃ પાતુ પીતમાલ્યાનુલેપનઃ ॥ ૧॥
budhastu pustakadharaḥ kuṅkumasya samadyutiḥ | pītāmbaradharaḥ pātu pītamālyānulepanaḥ || 1||
અર્થ:પુસ્તક ધારણ કરેલા, કુંકુમ સમાન કાંતિવાળા, પીતાંબરધારી, પીળી માળાઓ અને પીળા અનુલેપનથી શોભિત બુધ મારી રક્ષા કરે.
કટિં ચ પાતુ મે સૌમ્યઃ શિરોદેશં બુધસ્તથા । નેત્રે જ્ઞાનમયઃ પાતુ શ્રોત્રે પાતુ નિશાપ્રિયઃ ॥ ૨॥
kaṭiṃ ca pātu me saumyaḥ śirodeśaṃ budhastathā | netre jñānamayaḥ pātu śrotre pātu niśāpriyaḥ || 2||
અર્થ:સૌમ્ય મારી કમર અને શિરઃપ્રદેશની રક્ષા કરે; જ્ઞાનમય મારાં નેત્રોની, નિશાપ્રિય મારા કાનની રક્ષા કરે.
ઘ્રાણં ગન્ધપ્રિયઃ પાતુ જિહ્વાં વિદ્યાપ્રદો મમ । કણ્ઠં પાતુ વિધોઃ પુત્રો ભુજૌ પુસ્તકભૂષણઃ ॥ ૩॥
ghrāṇaṃ gandhapriyaḥ pātu jihvāṃ vidyāprado mama | kaṇṭhaṃ pātu vidhoḥ putro bhujau pustakabhūṣaṇaḥ || 3||
અર્થ:ગંધપ્રિય મારી નાસિકાની, વિદ્યાપ્રદ મારી જિહ્વાની રક્ષા કરે; વિધુ (ચંદ્ર)ના પુત્ર મારા કંઠની, પુસ્તકભૂષણ મારી ભુજાઓની રક્ષા કરે.
વક્ષઃ પાતુ વરાઙ્ગશ્ચ હૃદયં રોહિણીસુતઃ । નાભિં પાતુ સુરારાધ્યો મધ્યં પાતુ ખગેશ્વરઃ ॥ ૪॥
vakṣaḥ pātu varāṅgaśca hṛdayaṃ rohiṇīsutaḥ | nābhiṃ pātu surārādhyo madhyaṃ pātu khageśvaraḥ || 4||
અર્થ:વરાંગ મારા વક્ષઃસ્થળની, રોહિણીસુત મારા હૃદયની રક્ષા કરે; સુરારાધ્ય મારી નાભિની, ખગેશ્વર મારા મધ્યભાગની રક્ષા કરે.
જાનુની રૌહિણેયશ્ચ પાતુ જઙ્ઘેઽખિલપ્રદઃ । પાદૌ મે બોધનઃ પાતુ પાતુ સૌમ્યોઽખિલં વપુઃ ॥ ૫॥
jānunī rauhiṇeyaśca pātu jaṅghe'khilapradaḥ | pādau me bodhanaḥ pātu pātu saumyo'khilaṃ vapuḥ || 5||
અર્થ:રૌહિણેય મારા જાનુઓની, અખિલપ્રદ મારી જંઘાઓની રક્ષા કરે; બોધન મારા પાદની, અને સૌમ્ય મારા સમસ્ત શરીરની રક્ષા કરે.
એતદ્ધિ કવચં દિવ્યં સર્વપાપપ્રણાશનમ્ । સર્વરોગપ્રશમનં સર્વદુઃખનિવારણમ્ ॥ ૬॥
etaddhi kavacaṃ divyaṃ sarvapāpapraṇāśanam | sarvarogapraśamanaṃ sarvaduḥkhanivāraṇam || 6||
અર્થ:આ દિવ્ય કવચ સમસ્ત પાપોનો નાશ કરનાર, સમસ્ત રોગોનું શમન કરનાર, અને સમસ્ત દુઃખોનું નિવારણ કરનાર છે.
આયુરારોગ્યશુભદં પુત્રપૌત્રપ્રવર્ધનમ્ । યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ સર્વત્ર વિજયી ભવેત્ ॥ ૭॥
āyurārogyaśubhadaṃ putrapautrapravardhanam | yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sarvatra vijayī bhavet || 7||
અર્થ:એ આયુ, આરોગ્ય અને શુભ પ્રદાન કરે છે, તથા પુત્ર-પૌત્રોની વૃદ્ધિ કરે છે; જે આને વાંચે કે સાંભળે છે તે સર્વત્ર વિજયી થાય છે.
॥ ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્તપુરાણે બુધકવચં સમ્પૂર્ણમ્ ॥
|| iti śrībrahmavaivartapurāṇe budhakavacaṃ sampūrṇam ||
અર્થ:આ પ્રકારે બ્રહ્મવૈવર્તપુરાણમાં બુધ કવચ સંપૂર્ણ થયું.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Budha Kavacham પાઠના લાભ
શરીરના સમગ્ર ભાગ પર બુધની રક્ષાને આમંત્રિત કરનાર અંગ-પ્રત્યંગ 'કવચ', હાનિ અને અનિષ્ટથી બચાવ કરે છે.
બુધ બુદ્ધિ, વાણી, વિદ્યા, વ્યાપાર અને સંચારના સ્વામી છે — તીક્ષ્ણ સ્મૃતિ, જ્ઞાન, વાક્પટુતા તથા અધ્યયન, વ્યાપાર અને પરીક્ષામાં સફળતા માટે આ કવચ વાંચવામાં આવે છે.
તેની ફલશ્રુતિ સમસ્ત પાપોના નાશ અને સમસ્ત રોગોના શમનનું વચન આપે છે — આરોગ્ય માટે, વિશેષતઃ બુધ સાથે સંબંધિત સ્નાયુ અને ત્વચા રોગો માટે વાંચવામાં આવે છે.
એ આયુ, આરોગ્ય અને શુભ પ્રદાન કરે છે તથા સંતાન (પુત્ર-પૌત્ર)ની વૃદ્ધિ કરે છે, એમ કહેવાય છે.
વચન આપે છે કે વાચક કે શ્રોતા પણ 'સર્વત્ર વિજયી થાય છે' — સમસ્ત કાર્યોમાં સફળતા માટે આનું આહ્વાન કરવામાં આવે છે.
જન્મકુંડળીમાં દુર્બળ કે પીડિત બુધ તથા બુધ દોષનો પારંપરિક પરિહાર.
બુધવારે, બુધના વાર, લીલા કે પીળા અર્પણ સાથે વાંચવું સૌથી શુભ છે.
Budha Kavacham જપ વિધિ
સ્નાન કરી બુધ કે નવગ્રહના ચિત્ર સમક્ષ ઉત્તર કે પૂર્વ તરફ મુખ કરી બેસો, શક્ય હોય તો ઘીના દીપ અને લીલા કે પીળાં પુષ્પ, લીલા મગ તથા પીળાં કે લીલા વસ્ત્રના અર્પણ સાથે. પહેલાં વિનિયોગ, પછી ધ્યાન અને પ્રત્યેક અંગની રક્ષા કરનાર કવચ-શ્લોક, અને અંતે ફલશ્રુતિનો પાઠ કરો. તે બુધવારે સૌથી શક્તિશાળી છે અને કઠિન બુધ દશાની અવધિમાં કે અધ્યયન અને વાણીમાં સફળતા માટે પ્રતિદિન વાંચી શકાય.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Budha Kavacham શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ