શ્રી દુર્ગાષ્ટકમ્
Durga Ashtakam in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
દુર્ગાષ્ટકમ્ ('કાત્યાયનિ મહામાયે') દેવી દુર્ગાની સ્તુતિમાં આઠ શ્લોકોનું પ્રિય સ્તોત્ર છે, જે તેમને કાત્યાયની, કાલી, યોગમાયા, ચતુર્વેદસ્વરૂપા અને અષ્ટભુજા અસુરમર્દિનીના રૂપમાં નમન કરે છે. પ્રત્યેક શ્લોક 'દુર્ગાદેવિ નમોઽસ્તુ તે'ની ટેક પર સમાપ્ત થાય છે. અંતિમ ફલશ્રુતિ વચન આપે છે કે જે ભક્તિપૂર્વક તેનો પાઠ કરે છે તે સર્વ કામનાઓ પામીને દુર્ગાલોકને પ્રાપ્ત થાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Traditional Shakta hymn (Durga stotra literature) · Unknown (traditional) · Puranic era
દુર્ગાષ્ટકમ્ દિવ્ય માતાની સ્તુતિમાં રચાયેલા ભક્તિમય અષ્ટકોના સમૃદ્ધ સમૂહનો અંગ છે. તે પોતાનાં પ્રતીક દેવી માહાત્મ્ય અને ભાગવતમાંથી લે છે: દુર્ગા કાત્યાયની રૂપમાં જે મહિષાસુરનો વધ કરે છે, યોગમાયા જે કૃષ્ણની બહેન રૂપે જન્મી, ચતુર્વેદસ્વરૂપા, અને અષ્ટભુજા યોદ્ધા દેવી જેમની નવરાત્રિની અષ્ટમી-નવમીએ પૂજા થાય છે. તેનું સંક્ષિપ્ત રૂપ તેને દૈનિક પાઠ અને મહાન શરદ નવરાત્રિ ઉત્સવ માટે પ્રિય બનાવે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
ઉપાસકો દુર્ગાષ્ટકમ્નો પાઠ મહા-અષ્ટમીની રાત્રિએ કરે છે, જ્યારે દેવીની ઉપસ્થિતિ સર્વાધિક મનાય છે; અસંખ્ય ભક્તો સાક્ષી આપે છે કે નવરાત્રિ ભર શ્રદ્ધાપૂર્વક પાઠે ગંભીર મુશ્કેલીઓને ટાળી દીધી અને ચિર-સંચિત પ્રાર્થનાઓ પૂર્ણ કરી, જે સ્તોત્રના આ વચનને અનુરૂપ છે કે પાઠકર્તા 'સમસ્ત કામનાઓને પ્રાપ્ત કરે છે'.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
કાત્યાયનિ મહામાયે ખડ્ગબાણધનુર્ધરિ। ખડ્ગધારિણિ ચણ્ડિ દુર્ગાદેવિ નમોઽસ્તુ તે॥૧॥
katyayani mahamaye khadga-bana-dhanur-dhari | khadga-dharini chandi durga-devi namo'stu te ||1||
અર્થ:હે કાત્યાયની, મહામાયે, ખડ્ગ-બાણ-ધનુષ ધારણ કરનારી, ખડ્ગધારિણી ચંડી — હે દેવિ દુર્ગે, આપને નમસ્કાર છે!
વસુદેવસુતે કાલિ વાસુદેવસહોદરિ। વસુન્ધરે શ્રિયે દુર્ગે દુર્ગાદેવિ નમોઽસ્તુ તે॥૨॥
vasudeva-sute kali vasudeva-sahodari | vasundhare shriye durge durga-devi namo'stu te ||2||
અર્થ:હે વસુદેવની પુત્રી કાલી, વાસુદેવ (કૃષ્ણ)ની સહોદરી, હે વસુંધરા અને શ્રી-સ્વરૂપા દુર્ગે — હે દેવિ દુર્ગે, આપને નમસ્કાર છે!
યોગનિદ્રે મહાનિદ્રે યોગમાયે મહેશ્વરિ। યોગસિદ્ધિકરિ શુદ્ધે દુર્ગાદેવિ નમોઽસ્તુ તે॥૩॥
yoga-nidre maha-nidre yoga-maye maheshwari | yoga-siddhi-kari shuddhe durga-devi namo'stu te ||3||
અર્થ:હે યોગનિદ્રા, હે મહાનિદ્રા, હે યોગમાયા, મહેશ્વરી, યોગસિદ્ધિ આપનારી, શુદ્ધસ્વરૂપા — હે દેવિ દુર્ગે, આપને નમસ્કાર છે!
શઙ્ખચક્રગદાપાણે શાર્ઙ્ગાદ્યાયુધબાહવે। પીતામ્બરધરે ધન્યે દુર્ગાદેવિ નમોઽસ્તુ તે॥૪॥
shankha-chakra-gada-pane sharngadyayudha-bahave | pitambara-dhare dhanye durga-devi namo'stu te ||4||
અર્થ:હે શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનારી, શાર્ંગ આદિ આયુધોથી યુક્ત બાહુઓવાળી, પીતાંબરધારિણી, ધન્યે — હે દેવિ દુર્ગે, આપને નમસ્કાર છે!
ઋગ્યજુઃસામાથર્વાણશ્ચતુઃસામન્તલોકિનિ। બ્રહ્મસ્વરૂપિણિ બ્રાહ્મિ દુર્ગાદેવિ નમોઽસ્તુ તે॥૫॥
rig-yajuh-samatharvanash chatuh-samanta-lokini | brahma-svarupini brahmi durga-devi namo'stu te ||5||
અર્થ:હે ઋક્, યજુઃ, સામ અને અથર્વ — ચારેય વેદસ્વરૂપા, સર્વ લોકોમાં વ્યાપ્ત, બ્રહ્મસ્વરૂપિણી બ્રાહ્મી — હે દેવિ દુર્ગે, આપને નમસ્કાર છે!
વૃષ્ણીનાં કુલસમ્ભૂતે વિષ્ણુનાથસહોદરિ। વૃષ્ણિરૂપધરે ધન્યે દુર્ગાદેવિ નમોઽસ્તુ તે॥૬॥
vrishninam kula-sambhute vishnu-natha-sahodari | vrishni-rupa-dhare dhanye durga-devi namo'stu te ||6||
અર્થ:હે વૃષ્ણિકુળમાં જન્મ લેનારી, વિષ્ણુનાથની સહોદરી, વૃષ્ણિરૂપધારિણી, ધન્યે — હે દેવિ દુર્ગે, આપને નમસ્કાર છે!
સર્વજ્ઞે સર્વગે શર્વે સર્વેશે સર્વસાક્ષિણિ। સર્વામૃતજટાભારે દુર્ગાદેવિ નમોઽસ્તુ તે॥૭॥
sarvajne sarvage sharve sarveshe sarva-sakshini | sarvamrita-jata-bhare durga-devi namo'stu te ||7||
અર્થ:હે સર્વજ્ઞે, સર્વવ્યાપિની, શર્વે, સર્વેશ્વરી, સૌની સાક્ષિણી, સમસ્ત અમૃતથી યુક્ત જટા ધારણ કરનારી — હે દેવિ દુર્ગે, આપને નમસ્કાર છે!
અષ્ટબાહુ મહાસત્ત્વે અષ્ટમીનવમીપ્રિયે। અટ્ટહાસપ્રિયે ભદ્રે દુર્ગાદેવિ નમોઽસ્તુ તે॥૮॥
ashta-bahu mahasattve ashtami-navami-priye | attahasa-priye bhadre durga-devi namo'stu te ||8||
અર્થ:હે અષ્ટભુજા મહાસત્ત્વા, અષ્ટમી-નવમી તિથિની પ્રિયા, અટ્ટહાસમાં રમનારી, ભદ્રે — હે દેવિ દુર્ગે, આપને નમસ્કાર છે!
દુર્ગાષ્ટકમિદં પુણ્યં ભક્તિતો યઃ પઠેન્નરઃ। સર્વકામમવાપ્નોતિ દુર્ગાલોકં સ ગચ્છતિ॥
durgashtakam idam punyam bhaktito yah pathen narah | sarva-kamam avapnoti durga-lokam sa gacchati ||
અર્થ:જે મનુષ્ય ભક્તિપૂર્વક આ પવિત્ર દુર્ગાષ્ટકનો પાઠ કરે છે, તે સમસ્ત કામનાઓને પ્રાપ્ત કરે છે અને દુર્ગાલોકને જાય છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Durga Ashtakam પાઠના લાભ
દુર્ગાને તેમના પ્રમુખ રૂપોમાં સંપૂર્ણ, સંક્ષિપ્ત નમન — દૈનિક ઉપાસના માટે આદર્શ
ફલશ્રુતિ સમસ્ત ધર્માનુકૂળ કામનાઓ (સર્વ-કામ)ની પૂર્તિનું વચન આપે છે
પાઠ ભક્તને દુર્ગાલોક, દેવીના ધામ સુધી લઈ જનારો કહેવાયો છે
નવરાત્રિમાં, વિશેષતઃ અષ્ટમી અને નવમીએ, અત્યંત પ્રભાવશાળી
દુર્ગાને યોગમાયા રૂપમાં આવાહિત કરે છે — યોગ અને આધ્યાત્મિક સાધનામાં સફળતા આપનારી
રક્ષા, સાહસ તથા ભીતરી-બાહરી શત્રુઓના નાશનું સાધન છે
કંઠસ્થ કરવા યોગ્ય લઘુ, જેથી નિરંતર ભક્તિ સહજ થઈ જાય છે
Durga Ashtakam જપ વિધિ
દુર્ગાની પ્રતિમા સમક્ષ બેસો, દીપ પ્રગટાવો અને લાલ પુષ્પ તથા કુમકુમ અર્પિત કરો. આઠ શ્લોકોનો ભક્તિપૂર્વક પાઠ કરો, પ્રત્યેકના અંતે 'દુર્ગાદેવિ નમોઽસ્તુ તે'ની ટેક પર મનન કરતાં, અને ફલશ્રુતિથી સમાપ્ત કરો. પાઠ નવરાત્રિમાં સર્વાધિક ફળદાયી હોય છે — વિશેષતઃ આઠમા (અષ્ટમી) અને નવમા (નવમી) દિવસે, જેને સ્તોત્ર સ્વયં દેવીને પ્રિય બતાવે છે. નવરાત્રિ ભર પ્રતિદિન આઠ કે નવ વાર પાઠ એક પરંપરાગત અભ્યાસ છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Durga Ashtakam શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ