ಗಣಾಧಿಪ ಸ್ತೋತ್ರಮ್ (ಗಣಾಧಿಪತಾಷ್ಟಕಮ್)
Ganadhipa Stotram (Ganadhipati Ashtakam) in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
✦ ಅರ್ಥ
ಗಣಾಧಿಪ ಸ್ತೋತ್ರಂ, ಗಣಾಧಿಪತಾಷ್ಟಕಂ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು, ಗಣೇಶನ ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಕಾವ್ಯಮಯ ಸ್ತೋತ್ರ, ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕ ಗಜಮುಖ ಪ್ರಭು — ಶಿವಪುತ್ರ, ಕರುಣಾಸಾಗರ, ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ — ನಿಂದ ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ ಸಂಪತ್ತು, ಪಾಪನಾಶ, ಬುದ್ಧಿ ಪ್ರಸನ್ನತೆ, ವಿಪತ್ತಿ ಹರಣ, ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಕಠಿಣ ಶೋಕವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಕೊಡಲಿಯಾಗಿ, ನಿರ್ಮಲ ವಾಣಿ ಕಮಲವನ್ನು ಅರಳಿಸುವ ಬಾಲಸೂರ್ಯನಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Traditional Sanskrit stotra (Ganadhipati Ashtakam), attributed to Adi Shankaracharya · Attributed to Adi Shankaracharya · Classical (traditionally 8th century CE)
ಈ ಅಷ್ಟಕಂ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಲಾದ ಭಕ್ತಿ-ಸ್ತೋತ್ರಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಂಗ, ಅವರು ಪ್ರತಿ ಪ್ರಮುಖ ದೇವತೆಯನ್ನು ದೋಷರಹಿತ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲಂಕಾರ, ಅನುಪ್ರಾಸದಿಂದ ದಟ್ಟವಾದ ಒಂದು ಅಲಂಕೃತ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಇದು ಗಣೇಶನನ್ನು ಶಿವಪುತ್ರನಾಗಿ, ಗಣಗಳ ನಾಯಕನಾಗಿ — ಗಜಮುಖ ಕರುಣಾಸಾಗರನಾಗಿ — ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರದಿಂದ ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಬುದ್ಧಿ, ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ಅನೇಕ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
ಆರನೇ ಶ್ಲೋಕ ಸ್ತೋತ್ರದ ಕೇಂದ್ರ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಭಕ್ತನಿಗೆ ಗಣಾಧಿಪನ ಪಾದಕಮಲ ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರದಿಂದ (ಸ್ಮರಣ-ಮಾತ್ರ) ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಸ್ತ ವಿಭೂತಿಗಳು, ಸಿದ್ಧಿಗಳು ತಾವೇ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ — ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಏಕೈಕ ಅಜ ಪರಮೇಶ್ವರ, ಸದಾ ಎಲ್ಲರ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರ.
ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಶ್ರಿಯಮನಪಾಯಿನೀಂ ಪ್ರದಿಶತು ಶ್ರಿತಕಲ್ಪತರುಃ ಶಿವತನಯಃ ಶಿರೋವಿಧೃತಶೀತಮಯೂಖಶಿಶುಃ । ಸಕಲಸುರಾಸುರಾದಿಶರಣೀಕರಣೀಯಪದಃ ಕರಟಿಮುಖಃ ಕರೋತು ಕರುಣಾಜಲಧಿಃ ಕುಶಲಮ್ ॥೧॥
śriyam anapāyinīṁ pradiśatu śrita-kalpataruḥ śiva-tanayaḥ śiro-vidhṛta-śīta-mayūkha-śiśuḥ । sakala-surāsurādi-śaraṇī-karaṇīya-padaḥ karaṭi-mukhaḥ karotu karuṇā-jaladhiḥ kuśalam ॥1॥
ಅರ್ಥ:ಶಿವಪುತ್ರನು ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ ಶ್ರೀ (ಸಂಪತ್ತು)ಯನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸಲಿ — ಶರಣಾದವರಿಗೆ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷನಾದವನು, ಶೀತಲ ಕಿರಣಗಳ ಬಾಲಚಂದ್ರನನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದವನು, ಯಾರ ಪಾದಗಳು ಸಮಸ್ತ ಸುರ-ಅಸುರರಿಗೆ ಶರಣ್ಯವೋ; ಆ ಕರುಣಾಸಾಗರ, ಗಜಮುಖ ನಮಗೆ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಮಾಡಲಿ.
ದ್ವಿರದಮುಖೋ ಧುನೋತು ದುರಿತಾನಿ ದುರನ್ತಮದ- ತ್ರಿದಶವಿರೋಧಿಯೂಥಕುಮುದಾಕರತಿಗ್ಮಕರಃ । ಕಲುಷಮಪಾಕರೋತು ಕೃಪಯಾ ಕಲಭೇನ್ದ್ರಮುಖಃ ಕುಲಗಿರಿನನ್ದಿನೀಕುತುಕದೋಹನಸಂಹನನಃ ॥೨॥
dvirada-mukho dhunotu duritāni duranta-mada- tridaśa-virodhi-yūtha-kumudākara-tigma-karaḥ । kaluṣam apākarotu kṛpayā kalabhendra-mukhaḥ kula-giri-nandinī-kutuka-dohana-saṁhananaḥ ॥2॥
ಅರ್ಥ:ಗಜಮುಖ ನಮ್ಮ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಲಗಿಸಲಿ — ದುರ್ದಮ ಮದದ ದೇವವಿರೋಧಿಗಳ ಕುಮುದ-ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಪ್ರಚಂಡ ಸೂರ್ಯನಂತಿರುವವನು; ಆ ಕಲಭೇಂದ್ರಮುಖ, ಕುಲಪರ್ವತ ನಂದಿನಿ (ಪಾರ್ವತಿ) ಆಲಿಂಗನದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು, ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಕಲ್ಮಷವನ್ನು ತೊಳೆಯಲಿ.
ಗಜವದನೋ ಧಿನೋತು ಧಿಯಮಾಧಿಪಯೋಧಿವಲ- ತ್ಸುಜನಮನಃಪ್ಲವಾಯಿತಪದಾಮ್ಬುರುಹೋಽವಿರತಮ್ । ದಿಶತು ಶತಕ್ರತುಪ್ರಭೃತಿನಿರ್ಜರತರ್ಜನಕೃ- ದ್ದಿತಿಜಚಮೂಚಮೂರುಮೃಗರಾಡಿಭರಾಜಮುಖಃ ॥೩॥
gaja-vadano dhinotu dhiyam ādhi-payodhi-vala- t su-jana-manaḥ-plavāyita-padāmburuho'viratam । diśatu śata-kratu-prabhṛti-nirjara-tarjana-kṛ- d ditija-chamū-chamūru-mṛga-rāḍ ibha-rāja-mukhaḥ ॥3॥
ಅರ್ಥ:ಗಜವದನ ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸದಾ ಪ್ರಸನ್ನ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಲಿ — ಯಾರ ಪಾದಕಮಲಗಳು ಸಜ್ಜನರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಚಿಂತಾ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ನೌಕೆಯಂತಿವೆಯೋ; ಇಂದ್ರಾದಿಗಳನ್ನು ಬೆದರಿಸುವ, ದೈತ್ಯಸೇನೆಗೆ ಸಿಂಹಮುಖದಂತಿರುವ ಆ ಗಜರಾಜಮುಖ ನಮಗೆ ಅಭೀಷ್ಟವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸಲಿ.
ಅತುಲಬಲೋಽತಿವೇಲಮಘವನ್ಮತಿದರ್ಪಹರ- ಸ್ಫುರದಹಿತಾಪಕಾರಿಮಹಿಮಾ ವಪುಷೀಢವಿಧುಃ । ನಿಜರದಶೂಲಪಾಶನವಶಾಲಿಶಿರೋರಿಗದಾ- ಕುವಲಯಮಾತುಲುಙ್ಗಕಮಲೇಕ್ಷುಶರಾಸಕರಃ ॥೪॥
atula-balo'ti-velam aghavan-mati-darpa-hara- sphurad-ahitāpakāri-mahimā vapuṣīḍha-vidhuḥ । nija-rada-śūla-pāśa-nava-śāli-śiro'ri-gadā- kuvalaya-mātuluṅga-kamalekṣu-śarāsa-karaḥ ॥4॥
ಅರ್ಥ:ಅತುಲ ಬಲವುಳ್ಳವನು, ದುಷ್ಟರ ಅತಿ ಮದ ಮತ್ತು ದರ್ಪವನ್ನು ಹರಿಸುವವನು, ಅಹಿತಕಾರಿಗಳ ಎದುರು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳವನು, ಚಂದ್ರನನ್ನೂ ಮುಚ್ಚುವ ದೇಹಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವನು — ತನ್ನ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದಂತ, ತ್ರಿಶೂಲ, ಪಾಶ, ನವ ಧಾನ್ಯದ ತೆನೆ, ಶತ್ರುವಿನ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಶಿರ, ಗದೆ, ನೀಲಕಮಲ, ಮಾತುಲುಂಗ (ಬೀಜಪೂರ), ಕಮಲ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿನ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಧರಿಸುವವನು.
ಹರತು ವಿಪತ್ತಿಮೇಷ ಭಗವಾನ್ ಸಕಲಾಪದುದಾರ- ಶ್ರವಣಸುಧಾಧುನೀಮುದಿತಮಾನಸಕೈರವಕಃ । ರಚಯತು ಸಂಪದಃ ಸಪದಿ ದೇವಶಿಖಾಮಣಿರ- ಪ್ಯನುದಿನಮುನ್ನತಿಂ ವಿತನುತಾಂ ವರಕುಞ್ಜರವಕ್ತ್ರಃ ॥೫॥
haratu vipattim eṣa bhagavān sakalāpad-udāra- śravaṇa-sudhā-dhunī-mudita-mānasa-kairavakaḥ । rachayatu saṁpadaḥ sapadi deva-śikhā-maṇir- apy anu-dinam unnatiṁ vitanutāṁ vara-kuñjara-vaktraḥ ॥5॥
ಅರ್ಥ:ಈ ಭಗವಂತ ಸಮಸ್ತ ವಿಪತ್ತನ್ನು ಹರಿಸಲಿ — ಪ್ರತಿ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಉದಾರನು, ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಭಕ್ತರ ಸ್ತುತಿ ಎಂಬ ಅಮೃತಧಾರೆಯಿಂದ ಕುಮುದದಂತೆ ಅರಳುತ್ತದೆಯೋ; ಆ ದೇವಶಿಖಾಮಣಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಜಮುಖ, ಶೀಘ್ರ ಸಂಪತ್ತುಗಳನ್ನು ಸೃಜಿಸಿ, ಪ್ರತಿದಿನ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಿ.
ಜಗತಿ ವಿಭೂತಯಃ ಸಕಲಸಿದ್ಧಿವಿಧಾಯಿ-ಗಣಾ- ಧಿಪಪದಪಙ್ಕಜಸ್ಮರಣಮಾತ್ರತ ಏವ ನೃಣಾಮ್ । ಪ್ರಭವತಿ ಯಸ್ಯ ತಸ್ಯ ಪರಮೇಶ್ವರಮೇಕಮಜಂ ಶರಣಮುಪಾಸ್ಮಹೇ ಜಗತಿ ಸರ್ವಹಿತೈಕಪರಮ್ ॥೬॥
jagati vibhūtayaḥ sakala-siddhi-vidhāyi-gaṇā- dhipa-pada-paṅkaja-smaraṇa-mātrata eva nṛṇām । prabhavati yasya tasya parameśvaram ekam ajaṁ śaraṇam upāsmahe jagati sarva-hitaika-param ॥6॥
ಅರ್ಥ:ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಗಣಾಧಿಪನ ಪಾದಕಮಲ ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರದಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಸ್ತ ವಿಭೂತಿಗಳು ತಾವೇ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆಯೋ — ಆ ಏಕೈಕ ಅಜ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು, ಜಗತ್ತಿನ ಸರ್ವಹಿತದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾದವನನ್ನು, ನಾವು ಶರಣಾಗಿ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಪಠತು ಗಣಾಧಿಪಾಷ್ಟಕಮಿದಂ ಸುಜನೋಽನುದಿನಂ ಕಠಿನಶುಚಾಕುಠಾವಲಿಕಠೋರಕುಠಾರವರಮ್ । ವಿಮತಪರಾಭವೋದ್ಭಟನಿದಾಘನವೀನಘನಂ ವಿಮಲವಚೋವಿಲಾಸಕಮಲಾಕರಬಾಲರವಿಮ್ ॥೭॥
paṭhatu gaṇādhipāṣṭakam idaṁ su-jano'nudinaṁ kaṭhina-śuchā-kuṭhāvali-kaṭhora-kuṭhāra-varam । vimata-parābhavod-bhaṭa-nidāgha-navīna-ghanaṁ vimala-vacho-vilāsa-kamalākara-bāla-ravim ॥7॥
ಅರ್ಥ:ಸಜ್ಜನನು ಪ್ರತಿದಿನ ಈ ಗಣಾಧಿಪಾಷ್ಟಕವನ್ನು ಪಠಿಸಲಿ — ಕಠಿಣ ಶೋಕದ ದಟ್ಟ ಪೊದೆಗೆ ಹರಿತ ಕೊಡಲಿ, ಶತ್ರುಗಳ ಪರಾಜಯ ಎಂಬ ಪ್ರಚಂಡ ಗ್ರೀಷ್ಮಕ್ಕೆ ನವ ಮೇಘ, ನಿರ್ಮಲ ವಾಣಿ ವಿಲಾಸ ಎಂಬ ಕಮಲ-ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಬಾಲಸೂರ್ಯ ಇದು.
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
Ganadhipa Stotram (Ganadhipati Ashtakam) ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
'ಶ್ರಿಯಂ ಅನಪಾಯಿನೀಂ' — ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ, ಎಂದೂ ತೊಲಗದ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ
ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಭಿನ್ನ ಆಶೀಸ್ಸನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ: ಕ್ಷೇಮ, ಪಾಪನಾಶ, ಉಜ್ಜ್ವಲ ಬುದ್ಧಿ, ವಿಪತ್ತಿ ಹರಣ, ಧನ ವೃದ್ಧಿ
ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದರ ದಟ್ಟ, ಸುಂದರ ಕಾವ್ಯಕಲೆಗೆ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ
ಗಣೇಶನ ಕರುಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಘ್ನ, ವಿಪತ್ತಿ (ವಿಪತ್ತಿ)ಯನ್ನು ತೊಲಗಿಸುತ್ತದೆ
ಗಣಾಧಿಪನ ಪಾದಕಮಲ ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ವಿಭೂತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು (ಆರನೇ ಶ್ಲೋಕ) ಹೇಳುತ್ತದೆ
ವಾಣಿಯನ್ನು, ವಾಕ್ಪಟುತ್ವವನ್ನು ಹರಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ — ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಲ ವಾಣೀ ಕಮಲವನ್ನು ಅರಳಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ
ಸಮೃದ್ಧಿ, ರಕ್ಷಣೆ, ಮನೋನಿರ್ಮಲತೆಗೆ ದೈನಂದಿನ ಪಠಣಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ
Ganadhipa Stotram (Ganadhipati Ashtakam) ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
ಗಣೇಶನ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತು, ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಗರಿಕೆ, ಕೆಂಪು ಹೂವು, ಮೋದಕವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ. ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಅವುಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಪಠಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿತ ಆಶೀಸ್ಸು — ಸಮೃದ್ಧಿ, ಪಾಪಮುಕ್ತಿ, ನಿರ್ಮಲ ಬುದ್ಧಿ, ವಿಪತ್ತಿ ಹರಣ, ಧನ ವೃದ್ಧಿ — ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ. ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಬೋಧಿಸುವಂತೆ, ಸಜ್ಜನ ಭಕ್ತನು ಈ ಗಣಾಧಿಪಾಷ್ಟಕವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಓದಬೇಕು; ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣಾಧಿಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮುಗಿಸಿ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ Ganadhipa Stotram (Ganadhipati Ashtakam)ವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ