શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧.૧ — ધર્મક્ષેત્રે કુરુક્ષેત્રે
ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ ೧.೧ — ಧರ್ಮಕ್ಷೇತ್ರೇ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರೇ in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
આ ભગવદ્ગીતાનો સૌપ્રથમ શ્લોક છે, જે અંધ રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર પોતાના મંત્રી-સારથિ સંજયને કહે છે. ધર્મક્ષેત્ર કુરુક્ષેત્રમાં યુદ્ધની ઇચ્છાથી એકત્ર થયેલા તેમના પુત્રો (કૌરવો), પાંડુના પુત્રો (પાંડવો) એ શું કર્યું તે તેઓ પૂછે છે. 'ધર્મક્ષેત્રે કુરુક્ષેત્રે' આ આરંભિક શબ્દો સમગ્ર સંવાદની ભૂમિકા રચે છે અને યુદ્ધને ધર્મની ભૂમિ પર થયેલા સંઘર્ષ રૂપે રજૂ કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 1, Verse 1 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ભગવદ્ગીતા પ્રથમ અધ્યાય 'અર્જુન વિષાદ યોગ'થી શરૂ થાય છે. જ્યારે મહાયુદ્ધ શરૂ થવાનું છે, ત્યારે પોતે રણભૂમિ જોઈ ન શકતા અંધ રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર, વ્યાસ દ્વારા દૂરદર્શી દૃષ્ટિ પામેલા પોતાના સારથિ સંજયને કુરુક્ષેત્રની ઘટનાઓ વર્ણવવા કહે છે. તેમના આ પ્રથમ શબ્દો જ સમગ્ર ગીતાનો આરંભ બને છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
પરંપરા માને છે કે ગીતા ધર્મની ભૂમિ પર જ શરૂ થાય છે અને સમાપ્ત થાય છે, અને પાઠના આરંભમાં તેના પ્રથમ શ્લોકનું ભક્તિપૂર્વક ઉચ્ચારણ માત્ર શ્રોતાને પવિત્ર કરે છે અને સમગ્ર ગ્રંથની કૃપાને જીવનમાં આમંત્રે છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ ધર્મક્ષેત્રે કુરુક્ષેત્રે સમવેતા યુયુત્સવઃ। મામકાઃ પાણ્ડવાશ્ચૈવ કિમકુર્વત સઞ્જય॥
dhṛitarāśhtra uvācha dharma-kṣhetre kuru-kṣhetre samavetā yuyutsavaḥ māmakāḥ pāṇḍavāśhchaiva kimakurvata sañjaya
અર્થ:ધૃતરાષ્ટ્રે કહ્યું: હે સંજય! યુદ્ધની ઇચ્છાથી ધર્મભૂમિ કુરુક્ષેત્રમાં એકત્ર થયેલા મારા અને પાંડુના પુત્રોએ શું કર્યું?
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ ೧.೧ — ಧರ್ಮಕ್ಷೇತ್ರೇ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರೇ પાઠના લાભ
ભગવદ્ગીતાના મંગળમય આરંભનું પ્રતીક — તેનો પાઠ સમગ્ર ગ્રંથનું આવાહન કરે છે
સાધકને યાદ અપાવે છે કે જીવન પોતે જ એક 'ધર્મક્ષેત્ર' છે જ્યાં નિર્ણયો લેવાના હોય છે
સમગ્ર ગીતાના અધ્યયન કે પાઠ માટે ચિંતનશીલ ભાવ ઉત્પન્ન કરે છે
ગીતા પારાયણ (સંપૂર્ણ પાઠ) ના આરંભમાં પરંપરાગત રીતે વાંચવામાં આવે છે
કૃષ્ણ અને અર્જુનના કાલાતીત સંવાદ પ્રત્યે શ્રદ્ધા જગાવે છે
કર્તવ્ય, ધર્મ અને માનવ હૃદયની અંદરના સંઘર્ષો પર ચિંતન પ્રેરે છે
ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ ೧.೧ — ಧರ್ಮಕ್ಷೇತ್ರೇ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರೇ જપ વિધિ
આ શ્લોક પ્રાયઃ ગીતા પારાયણ કે દૈનિક ગીતા અધ્યયનના આરંભમાં વાંચવામાં આવે છે. ઇચ્છો તો ગીતા ધ્યાનમ્થી શરૂ કરો, પછી આ પ્રથમ શ્લોકને શ્રદ્ધાપૂર્વક વાંચો, કુરુક્ષેત્રની રણભૂમિને ધર્મની ભૂમિ રૂપે ચિત્રિત કરતા. ચિંતન કરો કે કેવી રીતે દરેક દિવસ પોતાનું જ 'કુરુક્ષેત્ર' અને નિર્ણયોની ભૂમિ લાવે છે, અને અધ્યાય આગળ વધારતા પહેલાં આ શ્લોકથી મનને સ્થિર થવા દો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ ೧.೧ — ಧರ್ಮಕ್ಷೇತ್ರೇ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರೇ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ