ಧನ್ವಂತರಿ ಸ್ತೋತ್ರಂ — Word-by-Word Meaning
धन्वन्तरि स्तोत्रम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
शङ्खं
Shankham
ಶಂಖ (ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದು)
चक्रं
Chakram
ಚಕ್ರ (ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ)
जलौकां
Jalaukam
ಜಲೌಕ — ಜಿಗಣೆ (ಆಯುರ್ವೇದ ರಕ್ತಮೋಕ್ಷಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ)
अमृतघटं
Amrita-Ghatam
ಅಮೃತ ಘಟ / ಕಲಶ (ಅಮರತ್ವದ ಅಮೃತ-ಕಲಶ)
दधत्
Dadhat
ಧರಿಸುತ್ತಾ
चारुदोर्भिः चतुर्भिः
Charu-Dorbhih Chaturbhih
ನಾಲ್ಕು ಸುಂದರ ಭುಜಗಳೊಂದಿಗೆ
अंशुक
Amshuka
ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಸ್ತ್ರ / ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಆವರಣ
परिविलसत्
Parivilasat
ಸುತ್ತಲೂ ವೈಭವದಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಾ
मौलिम्
Maulim
ಕಿರೀಟಯುಕ್ತ ಶಿರಸ್ಸು
अम्भोजनेत्रम्
Ambhoja-Netram
ಕಮಲದಂತಹ ನೇತ್ರಗಳುಳ್ಳವನು
कालाम्भोद
Kalambhoda
ಕಪ್ಪು ಮೋಡದಂತೆ
उज्ज्वलाङ्गं
Ujjvalangam
ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ತೇಜೋಮಯ ಶರೀರವುಳ್ಳವನು
कटितट
Kati-Tata
ಸೊಂಟ / ನಿತಂಬದ ಸುತ್ತಲೂ
चारुपीताम्बराढ्यं
Charu-Pitambar-Adhyam
ಸುಂದರ ಪೀತಾಂಬರದಿಂದ ಅಲಂಕೃತನು
वन्दे
Vande
ನಾನು ಪ್ರಣಮಿಸುತ್ತೇನೆ, ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ
धन्वन्तरिं
Dhanvantarim
ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವಂತರಿಗೆ (ದಿವ್ಯ ವೈದ್ಯ)
निखिलगद
Nikhila-Gada
ಸಮಸ್ತ ರೋಗ / ವ್ಯಾಧಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಡು
वन
Vana
ಕಾಡು
प्रौढदावाग्निलीलम्
Praudha-Davagni-Lilam
ಪ್ರಚಂಡ ದಾವಾಗ್ನಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು (ಸಮಸ್ತ ರೋಗಗಳ ಕಾಡನ್ನು) ಲೀಲೆಯಿಂದ ದಹಿಸುವವನು
Complete Translation
ಓಂ. ನಾನು ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವಂತರಿಗೆ ಪ್ರಣಮಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಲ್ಕು ಸುಂದರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಜಲೌಕ (ಜಿಗಣೆ) ಮತ್ತು ಅಮೃತ-ಕಲಶವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಶಿರಸ್ಸು ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಮನೋಹರ ವಸ್ತ್ರದ ಕಿರೀಟದಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರ ನೇತ್ರಗಳು ಕಮಲದಂತಿವೆ. ಅವರ ತೇಜೋಮಯ ಶರೀರ ಕಪ್ಪು ಮೋಡದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಸೊಂಟದ ಭಾಗ ಸುಂದರ ಪೀತಾಂಬರದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಸಮಸ್ತ ರೋಗಗಳ ಕಾಡನ್ನು ದಹಿಸುವ ಪ್ರಚಂಡ ದಾವಾಗ್ನಿಯ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಆಡುತ್ತಾರೆ.
Origin & History
Source: Traditional Sanskrit dhyana shloka (Ayurvedic / Vaishnava tradition)
Author: Unknown (traditionally recited in Ayurvedic and Vaishnava lineages)
Period: Ancient / Classical
ಧನ್ವಂತರಿ ಕ್ಷೀರಸಾಗರ (ಹಾಲಿನ ಸಮುದ್ರ) ದಿಂದ ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡರು, ಅದು ದೇವತೆಗಳು, ರಾಕ್ಷಸರು ಮಾಡಿದ ಮಹಾ ಮಂಥನ. ದೇವತೆಗಳ ದಿವ್ಯ ವೈದ್ಯರಾಗಿ ಅವರು ಅಮರತ್ವವನ್ನು ನೀಡುವ ಅಮೃತ-ಕಲಶವನ್ನು ಧರಿಸಿದರು. ಅವರನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಂಶ-ಅವತಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಜೀವನ ವಿಜ್ಞಾನವಾದ ಆಯುರ್ವೇದ ಋಷಿಗಳಿಗೆ, ವೈದ್ಯರಿಗೆ ವೆಲ್ಲಡಾದ ದಿವ್ಯ ಸ್ರೋತ ಅವರೇ. ಅವರ ಪೂಜೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಧ್ಯಾನ ರೂಪವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಈ ಧ್ಯಾನ-ಶ್ಲೋಕ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಮೊದಲು ಭಕ್ತನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
Frequently Asked Questions
ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವಂತರಿ ಯಾರು?▼
ಧನ್ವಂತರಿ ದಿವ್ಯ ವೈದ್ಯ, ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರ. ಅವರು ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನ (ಕ್ಷೀರಸಾಗರ ಮಂಥನ) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮರತ್ವದ ಅಮೃತ-ಕಲಶವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡರು. ಅವರನ್ನು ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರವರ್ತಕರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಧನತೇರಸ್ ನಂದು ಧನ್ವಂತರಿಯನ್ನು ಏಕೆ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?▼
ಧನತೇರಸ್, ದೀಪಾವಳಿಯ ಮೊದಲ ದಿನ, ಧನ್ವಂತರಿ ಜಯಂತಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ — ಅದೇ ದಿನ ಧನ್ವಂತರಿ ಅಮೃತ-ಕಲಶದೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡರು. ಈ ದಿನ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಬರುವ ವರ್ಷವಿಡೀ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ, ಓಜಸ್ಸು, ರೋಗಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಆಶೀರ್ವಾದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಧನ್ವಂತರಿ ತಮ್ಮ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಏನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ?▼
ಈ ಧ್ಯಾನ-ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳೊಂದಿಗೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಜಲೌಕ (ಜಿಗಣೆ, ಆಯುರ್ವೇದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಂಕೇತ), ಅಮೃತ-ಕಲಶ (ಅಮರತ್ವದ ಅಮೃತ) ಧರಿಸಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಧನ್ವಂತರಿ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಪಠಿಸಬಹುದೇ?▼
ಹೌದು. ಇದು ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರಿಗೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಆರೋಗ್ಯ, ರೋಗದಿಂದ ಚೇತರಿಕೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಿಯರ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಬಯಸುವ ಯಾರಾದರೂ ಶ್ರದ್ಧೆ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸಬಹುದು.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →