શ્રી દુર્ગા આપદુદ્ધારક સ્તોત્રમ્
ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾ ಆಪದುದ್ಧಾರಕ ಸ್ತೋತ್ರಂ (ತ್ರಾಹಿ ದುರ್ಗೇ) in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
દુર્ગા આપદુદ્ધારક સ્તોત્ર (અર્થાત્ 'આપત્તિથી ઉદ્ધાર કરનારું સ્તોત્ર') સિદ્ધેશ્વરી તંત્રનું એક શક્તિશાળી રક્ષા-સ્તોત્ર છે, જેને ભગવાન શિવે દેવી પાર્વતીને સંભળાવ્યું. તેનો પ્રત્યેક શ્લોક 'નમસ્તે જગત્તારિણિ ત્રાહિ દુર્ગે'ની પુકારથી સમાપ્ત થાય છે. તે દેવીને યુદ્ધ, વન, સાગર, રોગ, બંધન અને સંસારના દરેક સંકટમાં એકમાત્ર શરણ રૂપે પુકારે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Siddheshwari Tantra (Uma-Maheshwara Samvada) · Traditional — revealed by Lord Shiva to Goddess Parvati · Tantric/Puranic era
આ સ્તોત્ર સિદ્ધેશ્વરી તંત્રમાં શિવ (મહેશ્વર) અને પાર્વતી (ઉમા)ના સંવાદના રૂપમાં આવે છે. સંસારના દુઃખોમાં ફસાયેલા પ્રાણીઓ પર કરુણાથી પ્રેરિત થઈને શિવ દેવીને એવું સ્તોત્ર પ્રકટ કરે છે જેનું પ્રયોજન જ (આપદ્-ઉદ્ધાર-હેતુકમ્) ભક્તોને દરેક પ્રકારની આપત્તિથી બચાવવાનું છે. પ્રત્યેક શ્લોક દિવ્ય માતાને એકમાત્ર અને અનન્ય શરણ રૂપે સીધી પુકાર છે, જે 'ત્રાહિ દુર્ગે' — 'મને બચાવો, હે દુર્ગે' — ની ટેક પર સમાપ્ત થાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
યુગોથી ભક્તો આ સ્તોત્રનો પાઠ તીવ્ર સંકટના ક્ષણોમાં કરતા આવ્યા છે — જહાજ ડૂબવા, અગ્નિ, શત્રુઓના આક્રમણ, મિથ્યા કારાવાસ અને અચાનક રોગમાં — અને પરંપરાગત માન્યતા છે કે જેમણે એક શ્લોકથી પણ માતાને પુકાર્યા તેઓ અણધારી રીતે બચી ગયા, જાણે દેવીએ સ્વયં તેમને તે જ 'ઉદ્ધારની નૌકા' (નિસ્તાર-નૌકા) ફેંકી હોય જેનું વર્ણન આ સ્તોત્ર કરે છે.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
નમસ્તે શરણ્યે શિવે સાનુકમ્પે નમસ્તે જગદ્વ્યાપિકે વિશ્વરૂપે। નમસ્તે જગદ્વન્દ્યપાદારવિન્દે નમસ્તે જગત્તારિણિ ત્રાહિ દુર્ગે॥૧॥
namaste sharanye shive sanukampe namaste jagad-vyapike vishva-rupe | namaste jagad-vandya-padaravinde namaste jagat-tarini trahi durge ||1||
અર્થ:હે શરણ આપનારી, હે કલ્યાણમયી અને કરુણામયી, આપને નમસ્કાર છે; હે જગતમાં વ્યાપ્ત રહેનારી, હે વિશ્વરૂપિણી, આપને નમસ્કાર છે. જેમના ચરણ-કમળ સમસ્ત જગતના વંદનીય છે, હે જગતને તારનારી, મારી રક્ષા કરો, હે દુર્ગે!
નમસ્તે જગચ્ચિન્ત્યમાનસ્વરૂપે નમસ્તે મહાયોગિવિજ્ઞાનરૂપે। નમસ્તે નમસ્તે સદાનન્દરૂપે નમસ્તે જગત્તારિણિ ત્રાહિ દુર્ગે॥૨॥
namaste jagac-chintyamana-svarupe namaste maha-yogi-vijnana-rupe | namaste namaste sadananda-rupe namaste jagat-tarini trahi durge ||2||
અર્થ:જેમનું સ્વરૂપ જગતની કલ્પનાથી પર છે, જે મહાયોગીઓના વિજ્ઞાન-સ્વરૂપ છે, જે સદા આનંદસ્વરૂપા છે — તેમને વારંવાર નમસ્કાર; હે જગત્તારિણિ, ત્રાહિ દુર્ગે!
અનાથસ્ય દીનસ્ય તૃષ્ણાતુરસ્ય ભયાર્તસ્ય ભીતસ્ય બદ્ધસ્ય જન્તોઃ। ત્વમેકા ગતિર્દેવિ નિસ્તારકર્ત્રી નમસ્તે જગત્તારિણિ ત્રાહિ દુર્ગે॥૩॥
anathasya dinasya trishnaturasya bhayartasya bhitasya baddhasya jantoh | tvam eka gatir devi nistara-kartri namaste jagat-tarini trahi durge ||3||
અર્થ:અનાથ, દીન, તૃષ્ણાથી વ્યાકુળ, ભયથી પીડિત, ડરેલા અને બંધનમાં પડેલા પ્રાણી માટે, હે દેવિ, આપ જ એકમાત્ર ગતિ અને ઉદ્ધાર કરનારી છો — હે જગત્તારિણિ, ત્રાહિ દુર્ગે!
અરણ્યે રણે દારુણે શત્રુમધ્યે જલે સઙ્કટે રાજગેહે પ્રવાતે। ત્વમેકા ગતિર્દેવિ નિસ્તારહેતુ- ર્નમસ્તે જગત્તારિણિ ત્રાહિ દુર્ગે॥૪॥
aranye rane darune shatru-madhye jale sankate raja-gehe pravate | tvam eka gatir devi nistara-hetur namaste jagat-tarini trahi durge ||4||
અર્થ:વનમાં, યુદ્ધમાં, ભયંકર શત્રુઓની વચ્ચે, જળમાં, સંકટમાં, રાજભવનમાં અને આંધીમાં — હે દેવિ, આપ જ એકમાત્ર રક્ષાનું સાધન છો — હે જગત્તારિણિ, ત્રાહિ દુર્ગે!
અપારે મહદુસ્તરેઽત્યન્તઘોરે વિપત્સાગરે મજ્જતાં દેહભાજામ્। ત્વમેકા ગતિર્દેવિ નિસ્તારનૌકા નમસ્તે જગત્તારિણિ ત્રાહિ દુર્ગે॥૫॥
apare mahad-ustare 'tyanta-ghore vipat-sagare majjatam deha-bhajam | tvam eka gatir devi nistara-nauka namaste jagat-tarini trahi durge ||5||
અર્થ:અપાર, અત્યંત દુસ્તર અને ઘોર વિપત્તિ-સાગરમાં ડૂબતા દેહધારીઓ માટે, હે દેવિ, આપ જ ઉદ્ધારની નૌકા છો — હે જગત્તારિણિ, ત્રાહિ દુર્ગે!
નમશ્ચણ્ડિકે ચણ્ડદોર્દણ્ડલીલા- સમુત્ખણ્ડિતાખણ્ડલાશેષશત્રોઃ। ત્વમેકા ગતિર્વિઘ્નસન્દોહહર્ત્રી નમસ્તે જગત્તારિણિ ત્રાહિ દુર્ગે॥૬॥
namash chandike chanda-dor-danda-lila- samutkhandita-khandalashesha-shatroh | tvam eka gatir vighna-sandoha-hartri namaste jagat-tarini trahi durge ||6||
અર્થ:હે ચંડિકે, જેમણે પોતાની પ્રચંડ ભુજાઓની લીલાથી સમસ્ત શત્રુઓને નષ્ટ કરી નાખ્યા, આપ જ વિઘ્નોના સમૂહને હરનારી એકમાત્ર ગતિ છો — હે જગત્તારિણિ, ત્રાહિ દુર્ગે!
ત્વમેકા સદારાધિતા સત્યવાદિ- ન્યનેકાખિલા ક્રોધના ક્રોધનિષ્ઠા। ઇડા પિઙ્ગલા ત્વં સુષુમ્ના ચ નાડી નમસ્તે જગત્તારિણિ ત્રાહિ દુર્ગે॥૭॥
tvam eka sadaradhita satya-vadiny aneka-akhila krodhana krodha-nishtha | ida pingala tvam sushumna cha nadi namaste jagat-tarini trahi durge ||7||
અર્થ:આપ જ સદા આરાધિત, સત્યવાદિની છો; આપ જ ઇડા, પિંગળા અને સુષુમ્ના નાડી છો — હે જગત્તારિણિ, ત્રાહિ દુર્ગે!
નમો દેવિ દુર્ગે શિવે ભીમનાદે સરસ્વત્યરુન્ધત્યમોઘસ્વરૂપે। વિભૂતિઃ સતાં કાલરાત્રિસ્વરૂપે નમસ્તે જગત્તારિણિ ત્રાહિ દુર્ગે॥૮॥
namo devi durge shive bhima-nade sarasvaty-arundhaty-amogha-svarupe | vibhutih satam kala-ratri-svarupe namaste jagat-tarini trahi durge ||8||
અર્થ:હે દેવિ દુર્ગે, હે શિવે, હે ભીમનાદા, આપ સરસ્વતી, અરુંધતી અને અમોઘસ્વરૂપા છો; સત્પુરુષોની વિભૂતિ અને કાલરાત્રિ-સ્વરૂપા છો — હે જગત્તારિણિ, ત્રાહિ દુર્ગે!
શરણમસિ સુરાણાં સિદ્ધવિદ્યાધરાણાં મુનિદનુજવરાણાં વ્યાધિભિઃ પીડિતાનામ્। નૃપતિગૃહગતાનાં દસ્યુભિસ્ત્રાસિતાનાં ત્વમસિ શરણમેકા દેવિ દુર્ગે પ્રસીદ॥૯॥
sharanam asi suranam siddha-vidyadharanam muni-danuja-varanam vyadhibhih piditanam | nripati-griha-gatanam dasyubhis trasitanam tvam asi sharanam eka devi durge prasida ||9||
અર્થ:આપ દેવતાઓ, સિદ્ધો, વિદ્યાધરો, મુનિઓ, શ્રેષ્ઠ મનુષ્યો, રોગથી પીડિતો, રાજભવનમાં બંદી અને દસ્યુઓથી ત્રસ્ત જનોની એકમાત્ર શરણ છો — હે દેવિ દુર્ગે, પ્રસન્ન થાઓ!
ઇદં સ્તોત્રં મયા પ્રોક્તમાપદુદ્ધારહેતુકમ્। ત્રિસન્ધ્યમેકસન્ધ્યં વા પઠનાદ્ઘોરસઙ્કટાત્॥
idam stotram maya proktam apad-uddhara-hetukam | tri-sandhyam eka-sandhyam va pathanad ghora-sankatat ||
અર્થ:આ આપત્તિથી ઉદ્ધાર કરનારું સ્તોત્ર મેં કહ્યું છે. જે તેને ત્રણેય સંધ્યાઓમાં અથવા એક વાર પણ વાંચે છે, તે ઘોર સંકટથી છૂટી જાય છે — તેમાં સંદેહ નથી. જે ભક્તિયુક્ત થઈને તેનું સંપૂર્ણ અથવા એક શ્લોક પણ સદા પાઠ કરે છે, તે સમસ્ત પાપ ત્યજીને પરમ પદ પ્રાપ્ત કરે છે.
મુચ્યતે નાત્ર સન્દેહો ભુવિ સ્વર્ગે રસાતલે। સર્વં વા શ્લોકમેકં વા યઃ પઠેદ્ભક્તિમાન્સદા। સ સર્વં દુષ્કૃતં ત્યક્ત્વા પ્રાપ્નોતિ પરમં પદમ્॥
muchyate natra sandeho bhuvi svarge rasatale | sarvam va shlokam ekam va yah pathed bhaktiman sada | sa sarvam dushkritam tyaktva prapnoti paramam padam ||
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾ ಆಪದುದ್ಧಾರಕ ಸ್ತೋತ್ರಂ (ತ್ರಾಹಿ ದುರ್ಗೇ) પાઠના લાભ
વિશેષ રૂપે અચાનક આવેલા સંકટ, દુર્ઘટના અને ગંભીર આપત્તિથી ઉદ્ધાર માટે પુકારાય છે
વનોમાં, જળ પર, આંધીમાં અને શત્રુતાપૂર્ણ પરિસ્થિતિઓમાં યાત્રીઓની રક્ષા કરે છે
કઠિન સમયમાં ભય, ચિંતા અને અસહાયતાની ભાવનાને દૂર કરે છે
બંધન, મિથ્યા આરોપ અને શત્રુઓના ભયથી મુક્ત કરનારું મનાય છે
સાહસ તથા દિવ્ય માતાની રક્ષક ઉપસ્થિતિનું આશ્વાસન આપે છે
ફલશ્રુતિ પાપોથી મુક્તિ અને પરમ પદની પ્રાપ્તિનું વચન આપે છે
ભક્તિપૂર્વક વાંચેલો એક શ્લોક પણ ઘોર-સંકટ (ભયંકર વિપત્તિ)થી બચાવનારો કહેવાયો છે
ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾ ಆಪದುದ್ಧಾರಕ ಸ್ತೋತ್ರಂ (ತ್ರಾಹಿ ದುರ್ಗೇ) જપ વિધિ
સ્તોત્ર સ્વયં ત્રણેય સંધ્યાઓમાં (ત્રિસંધ્યમ્) અથવા ઓછામાં ઓછું દિવસમાં એક વાર પાઠનું વિધાન કરે છે. સંકટના સમયે તેને ત્યાં જ પૂર્ણ શ્રદ્ધા સાથે, એક શ્લોક પણ, વાંચી શકાય છે. જો શક્ય હોય તો દુર્ગાની પ્રતિમા સમક્ષ પૂર્વ તરફ મુખ કરીને બેસો, દીપ પ્રગટાવો, અને 'ત્રાહિ દુર્ગે' (મારી રક્ષા કરો, હે દુર્ગે)ની ટેક પર એકાગ્રતાથી પાઠ કરો, સ્વયંને પૂર્ણતઃ માતા પ્રત્યે સમર્પિત અનુભવ કરતાં. નિયમિત પાઠ એક સ્થાયી રક્ષા-કવચ બનાવે છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾ ಆಪದುದ್ಧಾರಕ ಸ್ತೋತ್ರಂ (ತ್ರಾಹಿ ದುರ್ಗೇ) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ