ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಂತ್ರ (ವ್ಯಾಹೃತಿ ಮತ್ತು ಶಿರಸ್ ಸಹಿತ ಗಾಯತ್ರಿ) — Word-by-Word Meaning
प्राणायाम मन्त्र
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
ॐ
Om
ಆದಿನಾದ, ಪ್ರಣವ, ಬ್ರಹ್ಮವೇ — ಪ್ರತಿ ವ್ಯಾಹೃತಿಯ ಮುಂದೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುವುದು
भूः
Bhuh
ಭೂಲೋಕ — ಮೊದಲ ವ್ಯಾಹೃತಿ (ಸ್ಥೂಲ ಭೌತಿಕ ಜಗತ್ತು)
भुवः
Bhuvah
ಅಂತರಿಕ್ಷ / ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ — ಎರಡನೇ ವ್ಯಾಹೃತಿ
सुवः
Suvah
ಸ್ವರ್ಗಲೋಕ — ಮೂರನೇ ವ್ಯಾಹೃತಿ ('ಸ್ವಃ' ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ)
महः
Mahah
ಮಹರ್ಲೋಕ, ಮಹತ್ತ್ವದ ಲೋಕ — ನಾಲ್ಕನೇ ವ್ಯಾಹೃತಿ
जनः
Janah
ಜನಲೋಕ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಲೋಕ — ಐದನೇ ವ್ಯಾಹೃತಿ
तपः
Tapah
ತಪೋಲೋಕ, ತಪಸ್ಸಿನ ಲೋಕ — ಆರನೇ ವ್ಯಾಹೃತಿ
सत्यम्
Satyam
ಸತ್ಯಲೋಕ, ಸತ್ಯದ ಲೋಕ — ಏಳನೇ ವ್ಯಾಹೃತಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ನಿವಾಸ
तत्सवितुः
Tat-Savituh
ಆ (ಪರಮ), ಸವಿತನ — ಎಲ್ಲರ ದೀಪ್ತಿಮಂತ ಸೌರ ಮೂಲ
वरेण्यम्
Varenyam
ಪರಮ ವರಣೀಯ, ಬಯಸಲು ಯೋಗ್ಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ
भर्गो देवस्य
Bhargo Devasya
ಆ ದೇವನ ದಿವ್ಯ, ಪಾಪನಾಶಕ ತೇಜಸ್ಸು (ಭರ್ಗ)
धीमहि
Dhimahi
ನಾವು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇವೆ, ನಾವು ಚಿಂತಿಸುತ್ತೇವೆ
धियो यो नः प्रचोदयात्
Dhiyo Yo Nah Prachodayat
ಅವನು ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು (ಮತಿಯನ್ನು) ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ ಬೆಳಗಲಿ
आपो ज्योती
Apo Jyoti
ಜಲ, ಜ್ಯೋತಿ (ಪೋಷಕ, ಪ್ರಕಾಶಕ ತತ್ತ್ವಗಳು)
रसोऽमृतम्
Raso-mritam
ರಸ (ಸಾರ), ಅಮೃತ (ಅಮರತ್ವ ನೆಕ್ಟರ್)
ब्रह्म
Brahma
ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ತತ್ತ್ವ
भूर्भुवःसुवरोम्
Bhur-Bhuvah-Suvar-Om
ಓಂನಿಂದ ಮುದ್ರಿತ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು — ಗಾಯತ್ರಿಯ ಶಿರಸ್ (ತಲೆ)
Complete Translation
ಓಂ, ಭೂಮಿ. ಓಂ, ಅಂತರಿಕ್ಷ. ಓಂ, ಸ್ವರ್ಗ. ಓಂ, ಮಹರ್ಲೋಕ. ಓಂ, ಜನಲೋಕ. ಓಂ, ತಪೋಲೋಕ. ಓಂ, ಸತ್ಯಲೋಕ. ಆ ಪರಮ ವರಣೀಯ, ದಿವ್ಯ, ಪಾಪನಾಶಕ ಸವಿತ (ಸೂರ್ಯದೇವನ) ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ನಾವು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇವೆ; ಅವನು ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ ಬೆಳಗಲಿ. ಓಂ — ಜಲ, ಜ್ಯೋತಿ, ರಸ, ಅಮೃತ, ಬ್ರಹ್ಮ — ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸುವಃ, ಓಂನಿಂದ ಮುದ್ರಿತ. (ಏಳು ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳು ಏಳು ಲೋಕಗಳ ಹೆಸರುಗಳು; ಮಧ್ಯ ಸಾಲು ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರ; ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಅದರ 'ಶಿರಸ್' ಅಥವಾ ಕಿರೀಟ, ಆಚಾರ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.)
Origin & History
Source: Yajurveda / Taittiriya tradition (Sandhyavandana ritual); Gayatri verse from Rigveda 3.62.10
Author: Sage Vishvamitra (the Gayatri verse); the Vyahritis and Shiras from Vedic ritual
Period: Vedic
ಕೇಂದ್ರ ಶ್ಲೋಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರ, ಇದು ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಋಷಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ತ್ರಿಕಾಲ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನದಲ್ಲಿ ಆಚಾರ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ವೈದಿಕ ಪರಂಪರೆ ಇದನ್ನು ಏಳು ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯುತ್ತದೆ — ತೈತ್ತಿರೀಯ ಆರಣ್ಯಕದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಲೋಕಗಳ ಮೇಲೆ ಧ್ಯಾನಿಸಿದಾಗ ಇವು ಹುಟ್ಟಿದವು — ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಗಾಯತ್ರೀ-ಶಿರಸ್ನಿಂದ ಕಿರೀಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಇದು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಂತ್ರವಾಯಿತು, ನಿಯಂತ್ರಿತ ಉಸಿರನ್ನು ಸವಿತನ ಜ್ಯೋತಿ ಧ್ಯಾನದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ದಿನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.
Frequently Asked Questions
ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಂತ್ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನ?▼
ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾಯತ್ರಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕ 'ಓಂ ತತ್ಸವಿತುರ್ವರೇಣ್ಯಂ…'. ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮತ್ತು ಸಂಧ್ಯಾವಂದನಕ್ಕೆ ಅದರ ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪವನ್ನು ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಮೊದಲು ಪ್ರಣವ 'ಓಂ', ನಂತರ ಏಳು ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳು (ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸುವಃ, ಮಹಃ, ಜನಃ, ತಪಃ, ಸತ್ಯಂ), ನಂತರ ಗಾಯತ್ರೀ ಶ್ಲೋಕ, ಕೊನೆಗೆ ಗಾಯತ್ರೀ-ಶಿರಸ್ ('ಓಂ ಆಪೋ ಜ್ಯೋತಿ ರಸೋಮೃತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಭೂರ್ಭುವಃಸುವರೋಂ').
ಏಳು ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳು ಯಾವುವು?▼
ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳು ಏಳು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಡುವ ಪವಿತ್ರ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳು: ಭೂಃ (ಭೂಮಿ), ಭುವಃ (ಅಂತರಿಕ್ಷ), ಸುವಃ/ಸ್ವಃ (ಸ್ವರ್ಗ), ಮಹಃ, ಜನಃ, ತಪಃ, ಸತ್ಯಂ. ಮೊದಲ ಮೂರು 'ಮಹಾ-ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳು', ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವವು; ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಏಳೂ ಬರುತ್ತವೆ.
ಗಾಯತ್ರೀ-ಶಿರಸ್ ಎಂದರೇನು?▼
ಶಿರಸ್ ('ತಲೆ' ಅಥವಾ ಕಿರೀಟ) ಗಾಯತ್ರಿಯ ನಂತರ ಸೇರಿಸುವ ಸಾಲು 'ಓಂ ಆಪೋ ಜ್ಯೋತಿ ರಸೋಮೃತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಭೂರ್ಭುವಃಸುವರೋಂ'. ಇದು ದಿವ್ಯ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಜಲ, ಸಾರ, ಅಮೃತ, ಬ್ರಹ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಏಕೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಚಾರ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಕ್ಕೆ ಪಠಿಸಲು ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆಯಬೇಕೇ?▼
ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಈ ಆಚಾರ ರೂಪದ ಗಾಯತ್ರಿ ಉಪನಯನ/ಗಾಯತ್ರೀ ದೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಂಧ್ಯಾವಂದನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅನೇಕ ಗುರುಗಳು ಭಕ್ತರನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ಸ್ವಚ್ಛ ಶಾಂತ ಆಸನದೊಂದಿಗೆ ಸರಳ ಗಾಯತ್ರೀ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಉಸಿರು-ಅರಿವು, ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಬಳಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →