ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರಿ — Word-by-Word Meaning
सौन्दर्यलहरी
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
शिवः शक्त्या युक्तो यदि भवति शक्तः प्रभवितुं
न चेदेवं देवो न खलु कुशलः स्पन्दितुमपि ।
अतस्त्वामाराध्यां हरिहरविरिञ्चादिभिरपि
प्रणन्तुं स्तोतुं वा कथमकृतपुण्यः प्रभवति ॥ १॥
śivaḥ śaktyā yukto yadi bhavati śaktaḥ prabhavituṃ
na cedevaṃ devo na khalu kuśalaḥ spanditumapi |
atastvāmārādhyāṃ hariharaviriñcādibhirapi
praṇantuṃ stotuṃ vā kathamakṛtapuṇyaḥ prabhavati || 1||
ಶಕ್ತಿಯೊಡನೆ ಕೂಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಶಿವನಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ; ಆಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಈಶ್ವರನೂ ಚಲಿಸಲಾರ. ಹಾಗಾದರೆ ಹರಿ, ಹರ, ಬ್ರಹ್ಮರೂ ಪೂಜಿಸುವ ನಿನ್ನನ್ನು ಪುಣ್ಯಹೀನನು ವಂದಿಸಲು ಅಥವಾ ಸ್ತುತಿಸಲು ಹೇಗೆ ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಿಯಾನು?
तनीयांसं पांसुं तव चरणपङ्केरुहभवं
विरिञ्चिस्सञ्चिन्वन् विरचयति लोकानविकलम् ।
वहत्येनं शौरिः कथमपि सहस्रेण शिरसां
हरस्संक्षुद्यैनं भजति भसितोद्धूलनविधिम् ॥ २॥
tanīyāṃsaṃ pāṃsuṃ tava caraṇapaṅkeruhabhavaṃ
viriñcissañcinvan viracayati lokānavikalam |
vahatyenaṃ śauriḥ kathamapi sahasreṇa śirasāṃ
harassaṃkṣudyainaṃ bhajati bhasitoddhūlanavidhim || 2||
ನಿನ್ನ ಪಾದಧೂಳಿಯ ಒಂದೇ ಕಣದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ ಅನಂತ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ; ವಿಷ್ಣು ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಸಾವಿರ ಶಿರಗಳ ಮೇಲೆ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಹೊರುತ್ತಾನೆ; ಶಿವ ಅದನ್ನು ಅರೆದು, ತನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಲೇಪಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
अविद्यानामन्त-स्तिमिर-मिहिरद्वीपनगरी
जडानां चैतन्य-स्तबक-मकरन्द-स्रुतिझरी ।
दरिद्राणां चिन्तामणिगुणनिका जन्मजलधौ
निमग्नानां दंष्ट्रा मुररिपु-वराहस्य भवति ॥ ३॥
avidyānāmanta-stimira-mihiradvīpanagarī
jaḍānāṃ caitanya-stabaka-makaranda-srutijharī |
daridrāṇāṃ cintāmaṇiguṇanikā janmajaladhau
nimagnānāṃ daṃṣṭrā muraripu-varāhasya bhavati || 3||
ಮಂದಬುದ್ಧಿಯವರಿಗೆ ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರವನ್ನು ಕಳೆಯುವ ಉದಯಸೂರ್ಯ ನೀನು, ಮಂದಮತಿಯವರಿಗೆ ಮಧುರ ಜ್ಞಾನಧಾರೆ, ಬಡವರಿಗೆ ಚಿಂತಾಮಣಿಗಳ ಮಾಲೆ, ಸಂಸಾರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವರನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುವ ವರಾಹದ ಕೋರೆಹಲ್ಲು ನೀನು.
सुधासिन्धोर्मध्ये सुरविटपिवाटीपरिवृते
मणिद्वीपे नीपोपवनवति चिन्तामणिगृहे ।
शिवाकारे मञ्चे परमशिवपर्यङ्कनिलयां
भजन्ति त्वां धन्याः कतिचन चिदानन्दलहरीम् ॥ ८॥
sudhāsindhormadhye suraviṭapivāṭīparivṛte
maṇidvīpe nīpopavanavati cintāmaṇigṛhe |
śivākāre mañce paramaśivaparyaṅkanilayāṃ
bhajanti tvāṃ dhanyāḥ katicana cidānandalaharīm || 8||
ಧನ್ಯರು ನಿನ್ನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವ ಆ ಕೆಲವರು — ಚಿಂತಾಮಣಿಗಳ ನಗರದಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ರತ್ನದ್ವೀಪದ ಕದಂಬವನದಲ್ಲಿ, ಸದಾಶಿವನೇ ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಚಿದಾನಂದ-ಲಹರಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ನಿನ್ನನ್ನು.
भवानि त्वं दासे मयि वितर दृष्टिं सकरुणा-
मिति स्तोतुं वाञ्छन् कथयति भवानि त्वमिति यः ।
तदैव त्वं तस्मै दिशसि निजसायुज्यपदवीं
मुकुन्दब्रह्मेन्द्रस्फुटमकुटनीराजितपदाम् ॥ २२॥
bhavāni tvaṃ dāse mayi vitara dṛṣṭiṃ sakaruṇā-
miti stotuṃ vāñchan kathayati bhavāni tvamiti yaḥ |
tadaiva tvaṃ tasmai diśasi nijasāyujyapadavīṃ
mukundabrahmendrasphuṭamakuṭanīrājitapadām || 22||
ಓ ಭವಾನೀ, ನಿನ್ನ ಈ ಸೇವಕನ ಮೇಲೆ ಒಂದೇ ಕರುಣಾಕಟಾಕ್ಷವನ್ನು ಬೀರಲು ಸಂಕಲ್ಪಿಸು — ಕೂಡಲೇ ಹರಿ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರರ ಅನುಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ಬೀಳುವುದೇ ಮುಕ್ತಿ.
जपो जल्पः शिल्पं सकलमपि मुद्राविरचना
गतिः प्रादक्षिण्यक्रमणमशनाद्याहुतिविधिः ।
प्रणामस्संवेशस्सुखमखिलमात्मार्पणदृशा
सपर्यापर्यायस्तव भवतु यन्मे विलसितम् ॥ २७॥
japo jalpaḥ śilpaṃ sakalamapi mudrāviracanā
gatiḥ prādakṣiṇyakramaṇamaśanādyāhutividhiḥ |
praṇāmassaṃveśassukhamakhilamātmārpaṇadṛśā
saparyāparyāyastava bhavatu yanme vilasitam || 27||
ನನ್ನ ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಯವೂ ನಿನ್ನ ಪೂಜೆಯಾಗಲಿ: ನನ್ನ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾತು ನಿನ್ನ ಮಂತ್ರಜಪವಾಗಲಿ, ನನ್ನ ಕೈಗಳ ಚಲನೆ ನಿನ್ನ ಮುದ್ರೆಗಳಾಗಲಿ, ನನ್ನ ನಡಿಗೆ ನಿನ್ನ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಲಿ, ನನ್ನ ಊಟ ನಿನ್ನ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಲಿ, ನನ್ನ ಮಲಗುವಿಕೆ ನಿನ್ನ ಮುಂದಿನ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮವಾಗಲಿ.
सौन्दर्यलहरी
गतैर्माणिक्यत्वं गगनमणिभिः सान्द्रघटितं
किरीटं ते हैमं हिमगिरिसुते कीर्तयति यः ।
स नीडेयच्छायाच्छुरणशबलं चन्द्रशकलं
धनुः शौनासीरं किमिति न निबध्नाति धिषणाम् ॥ ४२॥
saundaryalaharī
gatairmāṇikyatvaṃ gaganamaṇibhiḥ sāndraghaṭitaṃ
kirīṭaṃ te haimaṃ himagirisute kīrtayati yaḥ |
sa nīḍeyacchāyācchuraṇaśabalaṃ candraśakalaṃ
dhanuḥ śaunāsīraṃ kimiti na nibadhnāti dhiṣaṇām || 42||
ಓ ಮಾತೆ, ನಿನ್ನ ಕಿರೀಟಕ್ಕೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ — ನಿನ್ನ ಕಪ್ಪಾದ, ಪುಷ್ಪಸುಗಂಧಭರಿತ ಕೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಮೇಘಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಚಂದ್ರನಂತೆ ಶೋಭಿಸುವುದು. (ಇಲ್ಲಿಂದ ಸೌಂದರ್ಯಲಹರಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ದೇವಿಯನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾದದವರೆಗೆ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ.)
प्रदीपज्वालाभिर्दिवसकरनीराजनविधिः
सुधासूतेश्चन्द्रोपलजललवैरर्घ्यरचना ।
स्वकीयैरम्भोभिः सलिलनिधिसौहित्यकरणं
त्वदीयाभिर्वाग्भिस्तव जननि वाचां स्तुतिरियम् ॥ १००॥
pradīpajvālābhirdivasakaranīrājanavidhiḥ
sudhāsūteścandropalajalalavairarghyaracanā |
svakīyairambhobhiḥ salilanidhisauhityakaraṇaṃ
tvadīyābhirvāgbhistava janani vācāṃ stutiriyam || 100||
ವಾಕ್ಕಿಗೆ ತಾಯಿಯಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು, ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಮಗು, ಯಾವ ಶಬ್ದಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲಿ — ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ದೀಪ, ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಬೆಳದಿಂಗಳು, ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಅದರ ಜಲಬಿಂದುವನ್ನೇ ಅರ್ಪಿಸಿದಂತೆ? ಆದರೂ ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ಈ ಸ್ತುತಿ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.
Complete Translation
ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರಿ — "ಸೌಂದರ್ಯದ ಅಲೆಗಳು" — ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ರಚಿತವಾದ, ದಿವ್ಯ ಮಾತೆಯ (ದೇವಿ, ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತೋತ್ರ. ಮೊದಲ ಭಾಗ, ಆನಂದ ಲಹರಿ ("ಆನಂದದ ಅಲೆ", ಶ್ಲೋಕ 1–41), ಬ್ರಹ್ಮನ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪವಾದ ಶಕ್ತಿ, ಶ್ರೀಚಕ್ರದ ಉಪಾಸನೆ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ ಧ್ಯಾನ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ; ಎರಡನೆಯ ಭಾಗ, ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರಿ (ಶ್ಲೋಕ 42–100, ಕೆಲವು ಪಾಠಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶ್ಲೋಕಗಳೊಂದಿಗೆ), ದೇವಿಯ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾದದವರೆಗಿನ ಸೌಂದರ್ಯದ ಭವ್ಯ ವರ್ಣನೆ. ಇದರ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕವೇ ಶಿವನು ಶಕ್ತಿಯೊಡನೆ ಕೂಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಬಲ್ಲನೆಂದು — ಶಕ್ತಿಯೇ ಈಶ್ವರನ ಪ್ರಾಣವೆಂದು — ಪರಮ ಸತ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ ತನ್ನ ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನೂ ಉಪಾಸನೆಯನ್ನೂ ಆಕೆಯ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಹಮಯ ಶಿಖರಿಣೀ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಇದು ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಭಕ್ತಿಕಾವ್ಯ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಪರಂಪರೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
Origin & History
Source: Ascribed to Adi Shankaracharya (the Ananda Lahari traditionally received at Kailasa)
Author: Adi Shankaracharya
Period: Classical (Shankaracharya, c. 8th century, by tradition)
ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸೌಂದರ್ಯಲಹರಿಯನ್ನು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ರಚಿಸಿದರು, ಅವರು ಮೊದಲ ಭಾಗ ಆನಂದಲಹರಿಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ಶಿವನು ಕೈಲಾಸದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಬರೆದಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡರೆಂದು, ಎರಡನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ದೇವಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು 'ಅಲೆಗಳು' — ಆನಂದ, ಸೌಂದರ್ಯ — ಒಟ್ಟಾಗಿ ಭಕ್ತಿ, ತತ್ತ್ವ, ತಂತ್ರ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ದೇವಿ ಉಪಾಸನೆಯ ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಸ್ತಂಭ.
Frequently Asked Questions
ಸೌಂದರ್ಯಲಹರಿ ಎಂದರೇನು?▼
ಇದು ದಿವ್ಯ ಮಾತೆಯ (ದೇವಿ ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ಸುಮಾರು ನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತುತಿ, ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 'ಸೌಂದರ್ಯಲಹರಿ' ಎಂದರೆ 'ಸೌಂದರ್ಯದ ಅಲೆಗಳು'. ಇದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದೆ — ಆನಂದಲಹರಿ (ಶ್ಲೋಕಗಳು 1–41) ಶಕ್ತಿಯ ಶಕ್ತಿ, ಉಪಾಸನೆಯ ಮೇಲೆ, ಸೌಂದರ್ಯಲಹರಿ (42–100) ದೇವಿಯ ಶಿರದಿಂದ ಪಾದದವರೆಗೆ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಸೌಂದರ್ಯಲಹರಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ?▼
ಮೂಲ ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ 100 ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ; ಕೆಲವು ಪಾಠಾಂತರಗಳು ಮತ್ತೆ ಮೂರು (101–103) ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ, ಇವು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿವೆ, ಒಟ್ಟು 103. ಇದು ಸುಂದರ ಶಿಖರಿಣೀ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಚಿತ.
ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರ ಲಾಭಗಳೇನು?▼
ಇದು ಮಾತೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃಪೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ — ಸಮೃದ್ಧಿ, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯ, ಆರೋಗ್ಯ, ಸೌಂದರ್ಯ, ಸಂತಾನ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜಾಗೃತಿ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ ತನ್ನ ಯಂತ್ರ, ಫಲದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಮಂತ್ರ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು?▼
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶುಕ್ರವಾರಗಳು (ದೇವಿಯ ದಿನ), ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು, ಪ್ರತಿಮೆ ಅಥವಾ ಶ್ರೀಚಕ್ರದ ಮುಂದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ನಾನದ ನಂತರ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಜಪಿಸಬಹುದು.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →