ಹರಿತಾಳಿಕಾ ತೀಜ್ ವ್ರತ ಕಥೆ
ಪಾರ್ವತಿಯು ತಪಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಶಿವನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಹೇಗೆ ಪಡೆದಳು
ಹರಿತಾಳಿಕಾ ತೀಜ್ ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ತೃತೀಯಾ ದಿನದಂದು ಬರುತ್ತದೆ. ಅವಿವಾಹಿತ ಕನ್ಯೆಯರು ಮತ್ತು ಮುತ್ತೈದೆಯರು ಕಠಿಣವಾದ ನಿರ್ಜಲ ವ್ರತವನ್ನು (ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರಿಲ್ಲದೆ) ಆಚರಿಸಿ, ಒಳ್ಳೆಯ ಪತಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅಖಂಡ ದಾಂಪತ್ಯ ಸೌಖ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹೆಸರು 'ಹರತ್' (ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದ ಸಖಿ) ಮತ್ತು 'ಆಲಿಕಾ' (ಗೆಳತಿ) ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಪಾರ್ವತಿಯ ತಪಸ್ಸಿನ ಕಥೆ, ಶಿವನು ಸ್ವತಃ ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದು.
ಪಾರ್ವತಿಯ ಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸಖಿಯ ಸಹಾಯ
ಒಂದು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯು ಪರ್ವತರಾಜ ಹಿಮವಂತನ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ಕೇವಲ ಶಿವನ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿತ್ತು, ಆತನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಅವಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಳು — ಉಪವಾಸ, ಬಿಸಿಲು-ಚಳಿ ಸಹಿಸುವುದು, ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೇವಲ ಗಾಳಿಯ ಮೇಲೆ ಬದುಕುವುದು. ಅವಳ ಶರೀರ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ತಂದೆ ಹಿಮವಂತನು ವ್ಯಥೆಗೊಂಡನು.
ಆಗ ನಾರದ ಮುನಿಯು ಹಿಮವಂತನ ಬಳಿಗೆ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ವಿವಾಹ ಮಾಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪದೊಂದಿಗೆ ಬಂದನು, ತಂದೆ ಅದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಬಂಧವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಆದರೆ ಪಾರ್ವತಿಯು ಇದನ್ನು ತಿಳಿದಾಗ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿಹೋದಳು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಕೇವಲ ಶಿವನನ್ನೇ ವಿವಾಹವಾಗುವ ವ್ರತ ಮಾಡಿದ್ದಳು. ಅವಳು ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಸಖಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಳು, ಆ ಸಖಿಯು ಅವಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ವಿವಾಹದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದ ಒಂದು ಏಕಾಂತ ಗುಹೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದು (ಹರತ್) ಮರೆಮಾಡಿದಳು, ಅಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯು ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.
ಮರಳಿನ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಶಿವನ ವರ
ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ, ಭಾದ್ರಪದ ತೃತೀಯಾ ದಿನದಂದು, ಪಾರ್ವತಿಯು ನದೀ ತೀರದ ಮರಳಿನಿಂದ ಒಂದು ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ನಿರ್ಜಲ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾ, ಶಿವಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾ, ಪೂರ್ಣ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಅದನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಳು. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಅವಳ ತಂದೆಯು ಭಯದಿಂದ ತನ್ನ ಕಾಣೆಯಾದ ಮಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹುಡುಕಿದನು.
ಅವಳ ತಪಸ್ಸಿನ ಆಳ ಮತ್ತು ಅವಳ ಪ್ರೇಮದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯದಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಶಿವನು ಪಾರ್ವತಿಯ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಅವಳ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿದನು — ಅವಳು ಅವನ ಪತ್ನಿಯಾಗುವಳೆಂದು. ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡ ಪಾರ್ವತಿಯು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಮರಳಿ, ತಾನು ಕೇವಲ ಶಿವನನ್ನೇ ವಿವಾಹವಾಗುವೆನೆಂದು ಹೇಳಿದಳು; ಅವಳ ಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಮವಂತನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದನು, ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಶಿವಪಾರ್ವತಿಯರ ದಿವ್ಯ ವಿವಾಹ ನೆರವೇರಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಹರಿತಾಳಿಕಾ ತೀಜ್ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಶಿವಪಾರ್ವತಿಯರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಭಕ್ತ ಪತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಖಂಡ, ಸುಖಮಯ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.
The Fruit of the Vrat
ಹರಿತಾಳಿಕಾ ತೀಜ್ ವ್ರತವನ್ನು ಅವಿವಾಹಿತ ಕನ್ಯೆಯರು ಒಳ್ಳೆಯ, ಪ್ರೀತಿಯ ಪತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾ, ಮುತ್ತೈದೆಯರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಖಂಡ ಸೌಭಾಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಕಠಿಣತಮ ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು — ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರಿಲ್ಲದೆ, ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಜಾಗರಣೆ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Mantras & Aarti for this Puja
Frequently Asked Questions
What does the name 'Hartalika' mean?
It combines 'harat' (carried away) and 'aalika' (female friend) — recalling how Parvati's friend carried her off to the forest so she could continue her penance for Shiva and avoid a marriage to Vishnu arranged by her father.
How is the Hartalika Teej vrat kept?
It is a nirjala (waterless) fast kept through the day and night. Women worship Shiva and Parvati — often with idols of sand or clay — through a night vigil, hear the katha, and break the fast the next morning.
When is Hartalika Teej celebrated?
On the Tritiya (third day) of the bright fortnight of Bhadrapada, a day before Ganesh Chaturthi, usually in August or September.