Mantra.Tips

ਆਦਿਤ੍ਯ ਹ੍ਰਿਦਯ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ Meaning — Line by Line

आदित्य हृदय स्तोत्र

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ਆਦਿਤ੍ਯ ਹ੍ਰਿਦਯ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Tato yuddhaparishrantam samare chintaya sthitam
  2. Verse 2. Daivataishcha samagamya drashtumabhyagato ranam
  3. Verse 3. Rama rama mahabaho shrinu guhyam sanatanam
  4. Verse 4. Adityahridayam punyam sarvashatruvinashanam
  5. Verse 5. Sarvamangalamangalyam sarvapapapranashanam
  6. Verse 6. Rashmimantam samudyantam devasuranamaskritam
  7. Verse 7. Sarvadevatmako hyesha tejasvi rashmibhavanah
  8. Verse 8. Esha brahma cha vishnushcha shivah skandah prajapatih
  9. Verse 9. Pitaro vasavah sadhya hyashvinau maruto manuh
  10. Verse 10. Adityah savita suryah khagah pusha gabhastiman
  11. Verse 11. Haridashvah sahasrarchih saptasaptirmarichiman
  12. Verse 12. Hiranyagarbhah shishirastapano bhaskaro ravih
  13. Verse 13. Vyomanathastamobhedi rigyajuhsamaparagah
  14. Verse 14. Atapi mandali mrityuh pingalah sarvatapanah
  15. Verse 15. Nakshatragrahataranamadhipo vishvabhavanah
  16. Verse 16. Namah purvaya giraye pashchimayadraye namah
  17. Verse 17. Jayaya jayabhadraya haryashvaya namo namah
  18. Verse 18. Nama ugraya viraya sarangaya namo namah
  19. Verse 19. Brahmeshanachyuteshaya suryayadityavarchase
  20. Verse 20. Tamoghnaya himaghnaya shatrughnayamitatmane
  21. Verse 21. Taptachamikarabhaya vahnaye vishvakarmane
  22. Verse 22. Nashayatyesha vai bhutam tadeva srijati prabhuh
  23. Verse 23. Esha supteshu jagarti bhuteshu parinishthitah
  24. Verse 24. Vedashcha kratavashchaiva kratunam phalameva cha
  25. Verse 25. Enamapatsu krichchhreshu kantareshu bhayeshu cha
  26. Verse 26. Pujayasvainamekagro devadevam jagatpatim
  27. Verse 27. Asmin kshane mahabaho ravanam tvam vadhishyasi
  28. Verse 28. Etachchhrutva mahateja nashtashokobhavattada
  29. Verse 29. Adityam prekshya japtva tu param harshamavaptavan
  30. Verse 30. Ravanam prekshya hrishtatma yuddhaya samupagamat
  31. Verse 31. Atha raviravadannirikshya ramam
Verse 1#

Tato yuddhaparishrantam samare chintaya sthitam

ततो युद्धपरिश्रान्तं समरे चिन्तया स्थितम् रावणं चाग्रतो दृष्ट्वा युद्धाय समुपस्थितम्

Tato yuddhaparishrantam samare chintaya sthitam Ravanam chagrato drishtva yuddhaya samupasthitam

Meaningਤਦ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ — ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਯੁੱਧ ਲਈ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ —

Verse 2#

Daivataishcha samagamya drashtumabhyagato ranam

दैवतैश्च समागम्य द्रष्टुमभ्यागतो रणम् उपागम्याब्रवीद्राममगस्त्यो भगवानृषिः

Daivataishcha samagamya drashtumabhyagato ranam Upagamyabravidramamagastyo bhagavanrishih

Meaning— ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵੇਖਣ ਆਏ ਪਰਮ ਪੂਜ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਬੋਲੇ:

Verse 3#

Rama rama mahabaho shrinu guhyam sanatanam

राम राम महाबाहो शृणु गुह्यं सनातनम् येन सर्वानरीन् वत्स समरे विजयिष्यसि

Rama rama mahabaho shrinu guhyam sanatanam Yena sarvanarin vatsa samare vijayishyasi

Meaningਹੇ ਰਾਮ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੁ ਰਾਮ, ਇਹ ਸਨਾਤਨ ਰਹੱਸ ਸੁਣੋ ਜਿਸ ਨਾਲ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੁਸੀਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਓਗੇ।

Verse 4#

Adityahridayam punyam sarvashatruvinashanam

आदित्यहृदयं पुण्यं सर्वशत्रुविनाशनम् जयावहं जपेन्नित्यमक्षय्यं परमं शिवम्

Adityahridayam punyam sarvashatruvinashanam Jayavaham japennityamakshayyam paramam shivam

Meaningਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਆਦਿਤ੍ਯ-ਹ੍ਰਿਦਯ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ ਤੇ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ — ਇਸ ਦਾ ਸਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ; ਇਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਪਰਮ ਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹੈ।

Verse 5#

Sarvamangalamangalyam sarvapapapranashanam

सर्वमङ्गलमाङ्गल्यं सर्वपापप्रणाशनम् चिन्ताशोकप्रशमनमायुर्वर्धनमुत्तमम्

Sarvamangalamangalyam sarvapapapranashanam Chintashokaprashamanamayurvardhanamuttamam

Meaningਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਕਲਿਆਣ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ, ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਸੋਗ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲਾ, ਲੰਮੀ ਆਯੂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 6#

Rashmimantam samudyantam devasuranamaskritam

रश्मिमन्तं समुद्यन्तं देवासुरनमस्कृतम् पूजयस्व विवस्वन्तं भास्करं भुवनेश्वरम्

Rashmimantam samudyantam devasuranamaskritam Pujayasva vivasvantam bhaskaram bhuvaneshvaram

Meaningਉੱਪਰ ਉਦੈ ਹੁੰਦੇ ਉਸ ਤੇਜਸਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਬਰਾਬਰ ਪੂਜਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਦੀਪ੍ਯਮਾਨ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍, ਭਾਸ੍ਕਰ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ।

Verse 7#

Sarvadevatmako hyesha tejasvi rashmibhavanah

सर्वदेवात्मको ह्येष तेजस्वी रश्मिभावनः एष देवासुरगणाँल्लोकान् पाति गभस्तिभिः

Sarvadevatmako hyesha tejasvi rashmibhavanah Esha devasuragananllokan pati gabhastibhih

Meaningਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਆਪ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਆਪਣੀਆਂ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਸਮੂਹਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 8#

Esha brahma cha vishnushcha shivah skandah prajapatih

एष ब्रह्मा विष्णुश्च शिवः स्कन्दः प्रजापतिः महेन्द्रो धनदः कालो यमः सोमो ह्यपां पतिः

Esha brahma cha vishnushcha shivah skandah prajapatih Mahendro dhanadah kalo yamah somo hyapam patih

Meaningਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ, ਸ੍ਕੰਦ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੈ; ਮਹੇਂਦ੍ਰ, ਕੁਬੇਰ, ਕਾਲ (ਸਮਾਂ), ਯਮ, ਚੰਦ੍ਰ (ਸੋਮ) ਤੇ ਵਰੁਣ ਹੈ।

Verse 9#

Pitaro vasavah sadhya hyashvinau maruto manuh

पितरो वसवः साध्या ह्यश्विनौ मरुतो मनुः वायुर्वह्निः प्रजाप्राण ऋतुकर्ता प्रभाकरः

Pitaro vasavah sadhya hyashvinau maruto manuh Vayurvahnih prajaprana ritukarta prabhakarah

Meaningਉਹੀ ਪਿਤ੍ਰੀਗਣ, ਵਸੁ, ਸਾਧ੍ਯ, ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼੍ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ, ਮਰੁਤ੍ ਤੇ ਮਨੁ ਹੈ; ਵਾਯੁ, ਅਗਨੀ, ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣ, ਰੁੱਤਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ।

Verse 10#

Adityah savita suryah khagah pusha gabhastiman

आदित्यः सविता सूर्यः खगः पूषा गभस्तिमान् सुवर्णसदृशो भानुर्हिरण्यरेता दिवाकरः

Adityah savita suryah khagah pusha gabhastiman Suvarnasadrisho bhanurhiranyareta divakarah

Meaningਉਹੀ ਆਦਿਤ੍ਯ, ਸਵਿਤਾ, ਸੂਰ੍ਯ, ਖਗ, ਪੂਸ਼ਾ ਤੇ ਕਿਰਨਮਾਨ ਗਭਸ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਹੈ; ਸੁਨਹਿਰੀ ਭਾਨੁ, ਹਿਰਣ੍ਯਰੇਤਾ, ਦਿਨ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ।

Verse 11#

Haridashvah sahasrarchih saptasaptirmarichiman

हरिदश्वः सहस्रार्चिः सप्तसप्तिर्मरीचिमान् तिमिरोन्मथनः शम्भुस्त्वष्टा मार्ताण्ड अंशुमान्

Haridashvah sahasrarchih saptasaptirmarichiman Timironmathanah shambhustvashta martanda amshuman

Meaningਪੀਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਤੇਜਸਵੀ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਵਾਲਾ; ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ, ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਤ੍ਵਸ਼੍ਟਾ, ਮਾਰ੍ਤਾਣ੍ਡ, ਅਪਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲਾ।

Verse 12#

Hiranyagarbhah shishirastapano bhaskaro ravih

हिरण्यगर्भः शिशिरस्तपनो भास्करो रविः अग्निगर्भोऽदितेः पुत्रः शङ्खः शिशिरनाशनः

Hiranyagarbhah shishirastapano bhaskaro ravih Agnigarbhoditeh putrah shankhah shishiranashanah

Meaningਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭ, ਸ਼ੀਤਲ ਤੇ ਪ੍ਰਚੰਡ, ਭਾਸ੍ਕਰ, ਰਵਿ; ਅਗ੍ਨਿਗਰ੍ਭ, ਅਦਿਤਿ-ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੰਖ ਵਾਂਗ ਉੱਜਲ, ਸੌਮ੍ਯ।

Verse 13#

Vyomanathastamobhedi rigyajuhsamaparagah

व्योमनाथस्तमोभेदी ऋग्यजुःसामपारगः घनवृष्टिरपां मित्रो विन्ध्यवीथीप्लवङ्गमः

Vyomanathastamobhedi rigyajuhsamaparagah Ghanavrishtirapam mitro vindhyavithiplavangamah

Meaningਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਭੇਦਕ, ਰਿਗ੍, ਯਜੁਃ ਤੇ ਸਾਮ ਦਾ ਸੁਆਮੀ; ਬਹੁਤ ਵਰਖਾ ਭੇਜਣ ਵਾਲਾ, ਜਲ ਦਾ ਮਿੱਤਰ, ਜੋ ਵਿੰਧ੍ਯ-ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।

Verse 14#

Atapi mandali mrityuh pingalah sarvatapanah

आतपी मण्डली मृत्युः पिङ्गलः सर्वतापनः कविर्विश्वो महातेजा रक्तः सर्वभवोद्भवः

Atapi mandali mrityuh pingalah sarvatapanah Kavirvishvo mahateja raktah sarvabhavodbhavah

Meaningਪ੍ਰਚੰਡ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਮੰਡਲਾਕਾਰ, ਆਪ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁਰੂਪ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਪਿੰਗਲ, ਸਭ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ; ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਾ, ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਅਰੁਣ ਰੰਗ ਦਾ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ।

Verse 15#

Nakshatragrahataranamadhipo vishvabhavanah

नक्षत्रग्रहताराणामधिपो विश्वभावनः तेजसामपि तेजस्वी द्वादशात्मन्नमोऽस्तु ते

Nakshatragrahataranamadhipo vishvabhavanah Tejasamapi tejasvi dvadashatmannamostu te

Meaningਨਛੱਤਰਾਂ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ; ਸਾਰੇ ਤੇਜਾਂ ਦਾ ਤੇਜ — ਹੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ਮਨ੍, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!

Verse 16#

Namah purvaya giraye pashchimayadraye namah

नमः पूर्वाय गिरये पश्चिमायाद्रये नमः ज्योतिर्गणानां पतये दिनाधिपतये नमः

Namah purvaya giraye pashchimayadraye namah Jyotirgananam pataye dinadhipataye namah

Meaningਉਦੈ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪਰਬਤ ਤੇ ਅਸਤ ਦੇ ਪੱਛਮ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਜੋਤੀ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਦਿਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 17#

Jayaya jayabhadraya haryashvaya namo namah

जयाय जयभद्राय हर्यश्वाय नमो नमः नमो नमः सहस्रांशो आदित्याय नमो नमः

Jayaya jayabhadraya haryashvaya namo namah Namo namah sahasramsho adityaya namo namah

Meaningਜੇਤੂ ਨੂੰ, ਮੰਗਲਮਯ ਜਿੱਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਪੀਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨ ਆਦਿਤ੍ਯ, ਨਮਸਕਾਰ!

Verse 18#

Nama ugraya viraya sarangaya namo namah

नम उग्राय वीराय सारङ्गाय नमो नमः नमः पद्मप्रबोधाय मार्ताण्डाय नमो नमः

Nama ugraya viraya sarangaya namo namah Namah padmaprabodhaya martandaya namo namah

Meaningਪ੍ਰਚੰਡ ਨੂੰ, ਵੀਰ ਨੂੰ, ਦੂਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਕਮਲ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਮਾਰ੍ਤਾਣ੍ਡ ਨੂੰ — ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ!

Verse 19#

Brahmeshanachyuteshaya suryayadityavarchase

ब्रह्मेशानाच्युतेशाय सूर्यायादित्यवर्चसे भास्वते सर्वभक्षाय रौद्राय वपुषे नमः

Brahmeshanachyuteshaya suryayadityavarchase Bhasvate sarvabhakshaya raudraya vapushe namah

Meaningਇੱਕੋ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਈਸ਼ਾਨ ਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਆਦਿਤ੍ਯ ਦੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸੂਰ੍ਯ ਨੂੰ, ਜੋਤਿਰ੍ਮਯ, ਸਰਵਭਕਸ਼ਕ, ਰੌਦ੍ਰ ਰੂਪ ਨੂੰ — ਨਮਸਕਾਰ!

Verse 20#

Tamoghnaya himaghnaya shatrughnayamitatmane

तमोघ्नाय हिमघ्नाय शत्रुघ्नायामितात्मने कृतघ्नघ्नाय देवाय ज्योतिषां पतये नमः

Tamoghnaya himaghnaya shatrughnayamitatmane Kritaghnaghnaya devaya jyotisham pataye namah

Meaningਹਨੇਰੇ, ਠੰਡ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਨੂੰ, ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਆਤਮਾ ਨੂੰ; ਕ੍ਰਿਤਘਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਨੂੰ, ਦੇਵ ਨੂੰ, ਜੋਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ — ਨਮਸਕਾਰ!

Verse 21#

Taptachamikarabhaya vahnaye vishvakarmane

तप्तचामीकराभाय वह्नये विश्वकर्मणे नमस्तमोऽभिनिघ्नाय रुचये लोकसाक्षिणे

Taptachamikarabhaya vahnaye vishvakarmane Namastamobhinighnaya ruchaye lokasakshine

Meaningਤਪੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਅਗਨੀ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਨੂੰ; ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਨੂੰ, ਤੇਜ ਨੂੰ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਾਖੀ ਨੂੰ — ਨਮਸਕਾਰ!

Verse 22#

Nashayatyesha vai bhutam tadeva srijati prabhuh

नाशयत्येष वै भूतं तदेव सृजति प्रभुः पायत्येष तपत्येष वर्षत्येष गभस्तिभिः

Nashayatyesha vai bhutam tadeva srijati prabhuh Payatyesha tapatyesha varshatyesha gabhastibhih

Meaningਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਸਾਰੇ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰਚਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਜਲ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ, ਤਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਵਰਖਾ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 23#

Esha supteshu jagarti bhuteshu parinishthitah

एष सुप्तेषु जागर्ति भूतेषु परिनिष्ठितः एष एवाग्निहोत्रं फलं चैवाग्निहोत्रिणाम्

Esha supteshu jagarti bhuteshu parinishthitah Esha evagnihotram cha phalam chaivagnihotrinam

Meaningਉਹ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੌਣ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਿਤ; ਉਹੀ ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਤੇ ਆਪ ਅਗਨੀ-ਯੱਗ ਵੀ।

Verse 24#

Vedashcha kratavashchaiva kratunam phalameva cha

वेदाश्च क्रतवश्चैव क्रतूनां फलमेव यानि कृत्यानि लोकेषु सर्व एष रविः प्रभुः

Vedashcha kratavashchaiva kratunam phalameva cha Yani krityani lokeshu sarva esha ravih prabhuh

Meaningਉਹੀ ਵੇਦ ਤੇ ਯੱਗ ਹੈ, ਤੇ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ; ਉਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ — ਇਹ ਸੂਰ੍ਯ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ।

Verse 25#

Enamapatsu krichchhreshu kantareshu bhayeshu cha

एनमापत्सु कृच्छ्रेषु कान्तारेषु भयेषु कीर्तयन् पुरुषः कश्चिन्नावसीदति राघव

Enamapatsu krichchhreshu kantareshu bhayeshu cha Kirtayan purushah kashchinnavasidati raghava

Meaningਜੋ ਕੋਈ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ, ਕਸ਼੍ਟ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਭੈਅ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੂਰ੍ਯ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 26#

Pujayasvainamekagro devadevam jagatpatim

पूजयस्वैनमेकाग्रो देवदेवं जगत्पतिम् एतत्त्रिगुणितं जप्त्वा युद्धेषु विजयिष्यसि

Pujayasvainamekagro devadevam jagatpatim Etattrigunitam japtva yuddheshu vijayishyasi

Meaningਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਵਿਸ਼੍ਵ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ; ਇਸ ਦਾ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜਾਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਹੋਵੋਗੇ।

Verse 27#

Asmin kshane mahabaho ravanam tvam vadhishyasi

अस्मिन् क्षणे महाबाहो रावणं त्वं वधिष्यसि एवमुक्त्वा तदाऽगस्त्यो जगाम यथागतम्

Asmin kshane mahabaho ravanam tvam vadhishyasi Evamuktva tadagastyo jagama cha yathagatam

Meaningਇਸੇ ਪਲ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੁ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਕਰੋਗੇ। ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ ਉਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 28#

Etachchhrutva mahateja nashtashokobhavattada

एतच्छ्रुत्वा महातेजा नष्टशोकोऽभवत्तदा धारयामास सुप्रीतो राघवः प्रयतात्मवान्

Etachchhrutva mahateja nashtashokobhavattada Dharayamasa suprito raghavah prayatatmavan

Meaningਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਘਵ ਸੋਗ-ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਸਥਿਰਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 29#

Adityam prekshya japtva tu param harshamavaptavan

आदित्यं प्रेक्ष्य जप्त्वा तु परं हर्षमवाप्तवान् त्रिराचम्य शुचिर्भूत्वा धनुरादाय वीर्यवान्

Adityam prekshya japtva tu param harshamavaptavan Trirachamya shuchirbhutva dhanuradaya viryavan

Meaningਸੂਰ੍ਯ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਪਾਇਆ; ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਆਚਮਨ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਨੁਖ ਚੁੱਕਿਆ।

Verse 30#

Ravanam prekshya hrishtatma yuddhaya samupagamat

रावणं प्रेक्ष्य हृष्टात्मा युद्धाय समुपागमत् सर्वयत्नेन महता वधे तस्य धृतोऽभवत्

Ravanam prekshya hrishtatma yuddhaya samupagamat Sarvayatnena mahata vadhe tasya dhritobhavat

Meaningਪ੍ਰਸੰਨ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਯੁੱਧ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ।

Verse 31#

Atha raviravadannirikshya ramam

अथ रविरवदन्निरीक्ष्य रामं मुदितमनाः परमं प्रहृष्यमाणः निशिचरपतिसङ्क्षयं विदित्वा सुरगणमध्यगतो वचस्त्वरेति

Atha raviravadannirikshya ramam Muditamanah paramam prahrishyamanah Nishicharapatisankshayam viditva Suraganamadhyagato vachastvareti

Meaningਤਦ ਸੂਰ੍ਯ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦਿਤ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਖਸ਼ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਛੇਤੀ ਕਰੋ!'

Word-by-Word Breakdown

आदित्य
Aditya
ਅਦਿਤਿ-ਪੁੱਤਰ; ਸੂਰ੍ਯ ਦੇਵ
हृदयम्
Hridayam
ਹਿਰਦਾ, ਸਾਰ
रश्मिमन्तं
Rashmimantam
ਤੇਜਸਵੀ, ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ
भास्करं
Bhaskaram
ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਕਰਤਾ, ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ
भुवनेश्वरम्
Bhuvaneshvaram
ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ
तेजस्वी
Tejaswi
ਦੇਦੀਪ੍ਯਮਾਨ, ਤੇਜਸਵੀ
सर्वशत्रुविनाशनम्
Sarva Shatru Vinashanam
ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ
जयावहं
Jayavaham
ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲਾ
सर्वमङ्गलमाङ्गल्यं
Sarva Mangala Mangalyam
ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਕਾਰੀ
आयुर्वर्धनम्
Ayur Vardhanam
ਆਯੂ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ
सविता
Savita
ਜੀਵਨਦਾਤਾ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਕ
खगः
Khagah
ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਾ
दिवाकरः
Divakarah
ਦਿਨ ਦਾ ਕਰਤਾ
सहस्रार्चिः
Sahasrarchih
ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ
तिमिरोन्मथनः
Timironmathanah
ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ
मार्ताण्ड
Martanda
ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸੂਰ੍ਯ
तमोभेदी
Tamobhedi
ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਭੇਦਕ
प्रभाकरः
Prabhakarah
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਉਤਪਾਦਕ
हिरण्यगर्भः
Hiranyagarbhah
ਸੁਨਹਿਰਾ ਗਰਭ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਸਰੋਤ
अग्निगर्भः
Agnigarbhah
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਅਗਨੀ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ
ऋतुकर्ता
Ritukarta
ਰੁੱਤਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ

Origin & History

Source: Valmiki Ramayana, Yuddha Kanda (Book of War), Chapter 107

Author: Sage Valmiki (recorded); taught by Sage Agastya

Period: Ancient (Treta Yuga traditionally; c. 500 BCE scholarly)

ਲੰਕਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਆਖ਼ਰੀ ਸੰਗਰਾਮ ਲਈ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਵਣ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਲੰਮੇ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਥੱਕੇ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਅਜਿੱਤ ਜਿਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਉਸੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਪਲ ਅਗਸਤਯ ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਖ ਰਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਰ ਆਏ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗੁਪਤ ਸਤੋਤਰ — ਸੂਰਜ ਦਾ ਹਿਰਦਾ (ਆਦਿਤਯ ਹਿਰਦਯਮ) — ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਰਾਮ ਤੇਜੋਮਯ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਵੱਧ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਤੋਤਰ ਉਸ ਪਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਿਵਯ ਗਿਆਨ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Frequently Asked Questions

ਅਗਸਤਯ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਦਿਤਯ ਹਿਰਦਯ ਕਿਉਂ ਸਿਖਾਇਆ?
ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਆਖ਼ਰੀ ਯੁੱਧ ਵੇਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਥੱਕੇ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਸਨ। ਅਗਸਤਯ ਰਿਸ਼ੀ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਿਵਯ ਊਰਜਾ, ਹੌਸਲਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜਿੱਤ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੂਰਜ ਸਤੋਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ।
ਕੀ ਆਦਿਤਯ ਹਿਰਦਯ ਸਤੋਤਰ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਭਾਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਆਦਰਸ਼ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਲੋੜ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਾਮ ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ। ਮੁੱਖ ਗੱਲ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤਯ ਹਿਰਦਯ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤਯ ਰਿਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਧਕ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪਾਠ ਦੀ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਪਾਠ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਮ ਦੇ ਆਦਿਤਯ ਹਿਰਦਯ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਹੋਇਆ?
ਸਤੋਤਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦਿਵਯ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਦਾ ਮਹਾਯੁੱਧ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਤੋਤਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।
ਕੀ ਆਦਿਤਯ ਹਿਰਦਯ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਰਜ ਪੂਜਾ ਲਈ ਹੈ?
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਸ਼ਲੋਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੇਵ — ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ, ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿ — ਸਮਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →