ਅਗਸਤਯੰ ਕੁੰਭਕਰਣੰ ਚ — ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (ਪਾਚਨ) ਮੰਤਰ — Word-by-Word Meaning
अगस्त्यं कुम्भकर्णं च — भोजनोत्तर (पाचन) मन्त्र
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अगस्त्यं
Agastyam
ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਾਰਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪੀ ਲਿਆ ਸੀ)
कुम्भकर्णं
Kumbhakarnam
ਕੁੰਭਕਰਣ (ਰਾਵਣ ਦਾ ਭਰਾ, ਅਪਾਰ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਵਾਲਾ)
च
cha
ਅਤੇ
शनिं
Shanim
ਸ਼ਨੀ (ਸ਼ਨੀਦੇਵ)
बडबानलम्
Badabanalam
ਬੜਬਾਨਲ — ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਗਨੀ
आहारपरिणामार्थं
ahara-parinama-artham
ਭੋਜਨ ਦੇ ਠੀਕ ਪਾਚਨ / ਅੰਗੀਕਰਨ ਲਈ
स्मरामि
smarami
ਮੈਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ / ਮਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ
च
cha
ਅਤੇ (ਵੀ)
वृकोदरम्
Vrikodaram
ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ), 'ਬਘਿਆੜ-ਪੇਟ ਵਾਲਾ', ਅਪਾਰ ਪਾਚਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ
Complete Translation
ਆਪਣੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਠੀਕ ਪਾਚਨ ਲਈ ਮੈਂ ਅਗਸਤਯ, ਕੁੰਭਕਰਣ, ਸ਼ਨੀ, ਬੜਬਾਨਲ (ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਅਗਨੀ) ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਜੋ ਸਾਰੇ ਅਪਾਰ ਪਾਚਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
Origin & History
Source: Traditional smarana (remembrance) shloka recited after meals
Author: Traditional
Period: Classical
ਇਹ ਪਿਆਰਾ ਸ਼ਲੋਕ ਭੋਜਨ ਤੇ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭਗਤੀ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਕਰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸਾਧਾਰਨ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਚਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ — ਅਗਸਤਯ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇੱਕੋ ਘੁੱਟ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ; ਅਪਾਰ ਭੁੱਖ ਵਾਲੇ ਕੁੰਭਕਰਣ ਤੇ ਭੀਮ; ਸ਼ਨੀ; ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਗਨੀ ਬੜਬਾਨਲ ਜੋ ਨਿਰੰਤਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। 'ਭੋਜਨ ਦੇ ਪਾਚਨ ਲਈ' ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸਹਿਜ ਤੇ ਭਗਤੀ-ਭਰਪੂਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਗਨੀ, ਉੱਤਮ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਖਦ ਆਰਾਮ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਅਗਸਤਯੰ ਕੁੰਭਕਰਣੰ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਹ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ) ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਖਾਧੇ ਅੰਨ ਦੇ ਠੀਕ ਪਾਚਨ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ — 'ਆਹਾਰਪਰਿਣਾਮਾਰਥਮ੍', ਭਾਵ ਭੋਜਨ ਦੇ ਅੰਗੀਕਰਨ ਲਈ।
ਅਗਸਤਯ, ਕੁੰਭਕਰਣ, ਸ਼ਨੀ, ਬੜਬਾਨਲ ਅਤੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?▼
ਇਹ ਪੰਜੇ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਪਾਰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਚਨ-ਸਮਰੱਥਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ: ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਸਾਰਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪੀ ਲਿਆ, ਕੁੰਭਕਰਣ ਅਤੇ ਭੀਮ (ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ) ਦੀ ਭੁੱਖ ਪੌਰਾਣਿਕ ਸੀ, ਸ਼ਨੀ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ, ਅਤੇ ਬੜਬਾਨਲ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਗਨੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਬਲ ਪਾਚਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?▼
ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੇਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਤ ਦਾ ਆਰਾਮ ਸੁਖਦ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਚ ਜਾਵੇ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →