Mantra.Tips

ਅਕ੍ਰੂਰ ਸਤੁਤੀ (ਅਕ੍ਰੂਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) Meaning — Line by Line

अक्रूर स्तुति

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ਅਕ੍ਰੂਰ ਸਤੁਤੀ (ਅਕ੍ਰੂਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Verse 1#

nato'smy ahaṁ tvākhila-hetu-hetuṁ

नतोऽस्म्यहं त्वाखिलहेतुहेतुं नारायणं पूरुषमाद्यमव्ययम् यन्नाभिजातादरविन्दकोशाद् ब्रह्माविरासीद्यत एष लोकः १॥

nato'smy ahaṁ tvākhila-hetu-hetuṁ nārāyaṇaṁ pūruṣam ādyam avyayam | yan-nābhi-jātād aravinda-kośād brahmāvirāsīd yata eṣa lokaḥ || 1||

Meaningਮੈਂ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਸਮੁੱਚੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਨਾਰਾਯਣ, ਆਦਿ ਤੇ ਅਵ੍ਯਯ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕਮਲਕੋਸ਼ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਮੁੱਚਾ ਲੋਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 2#

bhūs toyam agniḥ pavanaṁ kham ādir

भूस्तोयमग्निः पवनं खमादिर् महानजादिर्मन इन्द्रियाणि सर्वेन्द्रियार्था विबुधाश्च सर्वे ये हेतवस्ते जगतोऽङ्गभूताः २॥

bhūs toyam agniḥ pavanaṁ kham ādir mahān ajādir mana indriyāṇi | sarvendriyārthā vibudhāś ca sarve ye hetavas te jagato'ṅga-bhūtāḥ || 2||

Meaningਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਜਲ, ਅਗਨੀ, ਵਾਯੁ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਿਕਾਰਨ (ਅਹੰਕਾਰ); ਮਹੱਤਤੱਤ੍ਵ; ਅਜਨਮਾ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ; ਮਨ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਅਧਿਸ਼੍ਠਾਤ੍ਰਿ ਦੇਵਤੇ — ਇਹ ਸਭ ਜਗਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪ ਦੇ ਹੀ ਅੰਗਭੂਤ ਹਨ।

Verse 3#

namo vijñāna-mātrāya sarva-pratyaya-hetave |

नमो विज्ञानमात्राय सर्वप्रत्ययहेतवे पुरुषेशप्रधानाय ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये ३॥

namo vijñāna-mātrāya sarva-pratyaya-hetave | puruṣeśa-pradhānāya brahmaṇe'nanta-śaktaye || 3||

Meaningਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਵਿਗਿਆਨ (ਚੈਤਨ੍ਯ) ਮਾਤਰ ਹੋ, ਸਮੁੱਚੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਹੇਤੁ ਹੋ, ਪੁਰੁਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ (ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ) ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋ — ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 4#

namas te vāsudevāya sarva-bhūta-kṣayāya ca |

नमस्ते वासुदेवाय सर्वभूतक्षयाय हृषीकेश नमस्तुभ्यं प्रपन्नं पाहि मां प्रभो ४॥

namas te vāsudevāya sarva-bhūta-kṣayāya ca | hṛṣīkeśa namas tubhyaṁ prapannaṁ pāhi māṁ prabho || 4||

Meaningਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹੋ; ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ, ਮੈਂ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਹਾਂ — ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।

Word-by-Word Breakdown

नतोऽस्म्यहं
nato'smy ahaṁ
ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ
त्वाखिलहेतुहेतुं
tvā akhila-hetu-hetuṁ
ਆਪ ਨੂੰ, ਸਮੁੱਚੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ
नारायणं
nārāyaṇaṁ
ਨਾਰਾਯਣ ਨੂੰ (ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਆਸਰੇ)
पूरुषमाद्यमव्ययम्
pūruṣam ādyam avyayam
ਆਦਿ, ਅਵ੍ਯਯ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼
यन्नाभिजातात्
yan-nābhi-jātāt
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ
अरविन्दकोशात्
aravinda-kośāt
ਕਮਲ ਦੇ ਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ब्रह्माविरासीत्
brahmā avirāsīt
ਬ੍ਰਹਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ (ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ)
यत एष लोकः
yata eṣa lokaḥ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਮੁੱਚਾ ਲੋਕ (ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ)
भूस्तोयमग्निः पवनं खम्
bhūs toyam agniḥ pavanaṁ kham
ਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਜਲ, ਅਗਨੀ, ਵਾਯੁ, ਆਕਾਸ਼ (ਪੰਜ ਮਹਾਭੂਤ)
महान्
mahān
ਮਹੱਤਤੱਤ੍ਵ (ਵਿਸ਼੍ਵ-ਬੁੱਧੀ)
मन इन्द्रियाणि
mana indriyāṇi
ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ
ये हेतवस्ते जगतोऽङ्गभूताः
ye hetavas te jagato'ṅga-bhūtāḥ
ਇਹ ਸਭ ਜਗਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪ ਦੇ ਅੰਗਭੂਤ ਹਨ
नमो विज्ञानमात्राय
namo vijñāna-mātrāya
ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਜੋ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਵਿਗਿਆਨ (ਚੈਤਨ੍ਯ) ਮਾਤਰ ਹੋ
सर्वप्रत्ययहेतवे
sarva-pratyaya-hetave
ਸਮੁੱਚੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਬੋਧ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ
ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये
brahmaṇe'nanta-śaktaye
ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ
नमस्ते वासुदेवाय
namas te vāsudevāya
ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਵਾਸੁਦੇਵ (ਅੰਤਰ੍ਯਾਮੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਸੁਦੇਵ-ਪੁੱਤਰ)
सर्वभूतक्षयाय च
sarva-bhūta-kṣayāya ca
ਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ (ਵਿਸ਼੍ਰਾਮਸਥਲ) ਨੂੰ
हृषीकेश नमस्तुभ्यं
hṛṣīkeśa namas tubhyaṁ
ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ (ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ), ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ
प्रपन्नं पाहि मां प्रभो
prapannaṁ pāhi māṁ prabho
ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ, ਮੈਂ ਸ਼ਰਨਾਗਤ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ

Origin & History

Source: Srimad Bhagavata Purana, Canto 10, Chapter 40 (The Prayers of Akrura)

Author: Veda Vyasa (as spoken by Akrura)

Period: Ancient (Puranic)

ਜਦੋਂ ਕੰਸ ਨੇ ਭਗਤ ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਤੋਂ ਮਥੁਰਾ ਲਿਆਉਣ ਭੇਜਿਆ, ਤਦ ਅਕ੍ਰੂਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਉਤਕਟ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਯਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਉੱਤੇ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਅਦਭੁਤ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ। ਵਿਸ਼ਮੈ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਅਭਿਭੂਤ ਹੋ ਕੇ ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਭੀ-ਕਮਲ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਮੰਡਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ, ਮੈਂ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ' ਕਹਿ ਕੇ ਸਮਾਪਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਭਗਤੀ-ਸਤੋਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।

Frequently Asked Questions

ਅਕ੍ਰੂਰ ਸਤੁਤੀ ਕੀ ਹੈ?
ਅਕ੍ਰੂਰ ਸਤੁਤੀ ਉਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ ਜੋ ਅਕ੍ਰੂਰ — ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯਾਦਵ — ਨੇ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤ (ਸਕੰਧ 10, ਅਧਿਆਇ 40) ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਦਰਸ਼ਨ ਪਾ ਕੇ ਵਿਭੋਰ ਹੋ ਕੇ ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼, ਨਾਰਾਯਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਕ੍ਰੂਰ ਸਤੁਤੀ ਕਿੱਥੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?
ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਦਸਮ ਸਕੰਧ, ਅਧਿਆਇ 40 ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ 'ਅਕ੍ਰੂਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ' ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਰੰਭਿਕ ਸ਼ਲੋਕ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਲੋਕ, ਤੇ ਸ਼ਰਨਾਗਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਪਨ ਸ਼ਲੋਕ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
'ਨਮਸ੍ਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ... ਪ੍ਰਪੰਨਂ ਪਾਹਿ ਮਾਂ ਪ੍ਰਭੋ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ: 'ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਸਮੁੱਚੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ, ਮੈਂ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।' ਇਹ ਭਾਗਵਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਗਤੀ (ਪ੍ਰੇਮਮਯ ਸਮਰਪਣ) ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਅਕ੍ਰੂਰ ਸਤੁਤੀ ਦੇ ਪਾਠ ਦੇ ਕੀ ਲਾਭ ਹਨ?
ਇਹ ਭਗਤੀ ਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਬੋਧ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਸਮੁੱਚੇ ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →