ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀ ਧਿਆਨ (ਅਕ੍ਸ਼ਸ੍ਰਕ੍ਪਰਸ਼ੁੰ) — Word-by-Word Meaning
महालक्ष्मी ध्यान (अक्षस्रक्परशुं)
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अक्षस्रक्
akṣa-srak
ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ / ਅਕ੍ਸ਼ ਮਣਕਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ
परशुं
paraśuṃ
ਪਰਸ਼ੁ (ਕੁਹਾੜਾ)
गदा
gadā
ਗਦਾ
इषु
iṣu
ਬਾਣ
कुलिशं
kuliśaṃ
ਵਜ੍ਰ
पद्मं
padmaṃ
ਕਮਲ
धनुः
dhanuḥ
ਧਨੁਖ
कुण्डिकां
kuṇḍikāṃ
ਕਮੰਡਲੁ (ਜਲਪਾਤਰ)
दण्डं
daṇḍaṃ
ਦੰਡ (ਸੋਟੀ)
शक्तिम्
śaktim
ਸ਼ਕਤੀ (ਬਰਛਾ)
असिं
asiṃ
ਅਸਿ (ਤਲਵਾਰ)
चर्म
carma
ਚਰਮ (ਢਾਲ)
जलजं
jala-jaṃ
ਸ਼ੰਖ (ਜਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ)
घण्टां
ghaṇṭāṃ
ਘੰਟਾ
सुराभाजनम्
surā-bhājanam
ਮਧੁਪਾਤਰ / ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਪਾਤਰ
शूलं
śūlaṃ
ਸ਼ੂਲ (ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ)
पाश
pāśa
ਪਾਸ਼ (ਫਾਹਾ)
सुदर्शने
sudarśane
ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ
दधतीं हस्तैः
dadhatīṃ hastaiḥ
(ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ) ਆਪਣੇ (ਅਠਾਰਾਂ) ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ
प्रसन्नाननां
prasanna-ānanāṃ
ਪ੍ਰਸੰਨ, ਸੌਮ੍ਯ ਮੁਖ ਵਾਲੀ
सेवे
seve
ਮੈਂ ਪੂਜਦਾ ਹਾਂ / ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ
सैरिभमर्दिनीम्
sairibha-mardinīm
ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ (ਮੱਝ ਰੂਪੀ ਰਾਕਸ਼ਸ) ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ
महालक्ष्मीं सरोजस्थिताम्
mahālakṣmīṃ saroja-sthitām
ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀ
Complete Translation
ਮੈਂ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਵਿਰਾਜਮਾਨ, ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰਮਰਦਿਨੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਜੋ ਆਪਣੇ (ਅਠਾਰਾਂ) ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾ, ਪਰਸ਼ੁ, ਗਦਾ, ਬਾਣ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰ; ਕਮਲ, ਧਨੁਖ ਅਤੇ ਕਮੰਡਲੁ; ਦੰਡ, ਸ਼ਕਤੀ, ਅਸਿ (ਤਲਵਾਰ) ਅਤੇ ਢਾਲ; ਸ਼ੰਖ, ਘੰਟਾ ਅਤੇ ਮਧੁਪਾਤਰ; ਤੇ ਸ਼ੂਲ, ਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Origin & History
Source: Durga Saptashati (Devi Mahatmyam) — dhyana of the Madhyama Charita
Author: Traditional (Markandeya Purana tradition)
Period: Classical
ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਤਿੰਨ ਚਰਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਦੇਵੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਰੂਪ — ਮਹਾਕਾਲੀ, ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀ ਅਤੇ ਮਹਾਸਰਸ੍ਵਤੀ — ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਮੱਧਮ ਚਰਿਤ ਦੀ ਅਧਿਸ਼੍ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਤੇਜ ਤੋਂ ਆਕਾਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅਠਾਰਾਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਰੇਕ ਆਯੁਧ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਮੱਝ ਰੂਪੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਨਿਕਲੀ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਉਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਅਧਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਠ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਇਹ ਧਿਆਨ ਕਿਸ ਦੇਵੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ?▼
ਇਹ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਮੱਧਮ ਚਰਿਤ (ਮੱਧ ਭਾਗ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਤਾ ਦਾ ਅਠਾਰਾਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ ਸਰੂਪ ਜੋ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀ ਕੇਵਲ ਧਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
ਉਹ ਏਨੇ ਸਾਰੇ ਆਯੁਧ ਕਿਉਂ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ?▼
ਅਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾ, ਪਰਸ਼ੁ, ਗਦਾ, ਬਾਣ, ਵਜ੍ਰ, ਕਮਲ, ਧਨੁਖ, ਕਮੰਡਲੁ, ਦੰਡ, ਸ਼ਕਤੀ, ਅਸਿ, ਢਾਲ, ਸ਼ੰਖ, ਘੰਟਾ, ਮਧੁਪਾਤਰ, ਸ਼ੂਲ, ਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਠਾਰਾਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕੋ ਦੇਵੀ ਸਮੁੱਚੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੇ ਆਯੁਧ ਇਕੱਠੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਜੇਤੂ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
'ਸੈਰਿਭਮਰਦਿਨੀ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼
'ਸੈਰਿਭ' ਮੱਝ (ਮਹਿਸ਼) ਦਾ ਹੀ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ 'ਸੈਰਿਭਮਰਦਿਨੀ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਮੱਝ ਰੂਪੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ' — ਅਰਥਾਤ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ। ਇਹ ਦੇਵੀ ਦੇ ਜੇਤੂ ਯੋਧਾ ਸਰੂਪ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਉਪਾਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇਹ ਧਿਆਨ ਕਦੋਂ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?▼
ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ / ਚੰਡੀ ਪਾਠ ਦੇ ਮੱਧਮ ਚਰਿਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਿਆਨ ਸ਼ਲੋਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਨਵਰਾਤ੍ਰਿ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਰਾਖੀ ਵੈਭਵ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਜੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →