Mantra.Tips

ਅਪਰਾਧਸਹਸ੍ਰਾਣਿ (ਉਪਾਸਨਾ ਸਮਾਪਨ ਦੀ ਖਿਮਾ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) — Word-by-Word Meaning

अपराधसहस्राणि

Every Sanskrit word explained in English

Word-by-Word Breakdown

अपराध
aparādha
ਅਪਰਾਧ, ਭੁੱਲਾਂ, ਤਰੁਟੀਆਂ, ਦੋਸ਼
सहस्राणि
sahasrāṇi
ਹਜ਼ਾਰਾਂ (ਅਣਗਿਣਤ)
क्रियन्ते
kriyante
ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੁੰਦੇ ਹਨ
अहर्निशम्
aharniśam
ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਨਿਰੰਤਰ
मया
mayā
ਮੇਰੇ ਤੋਂ
दासः अयम्
dāsaḥ ayam
ਇਹ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਾਸ / ਸੇਵਕ ਹੈ
इति
iti
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਜ ਮੰਨ ਕੇ
माम्
mām
ਮੈਨੂੰ
मत्वा
matvā
ਮੰਨ ਕੇ, ਸਮਝ ਕੇ (ਮੈਨੂੰ ਇੰਜ)
क्षमस्व
kṣamasva
ਖਿਮਾ ਕਰੋ, ਮਾਫ਼ ਕਰੋ
परमेश्वर
parameśvara
ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ (ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ)

Complete Translation

ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਪਰਾਧ (ਭੁੱਲਾਂ) ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 'ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦਾਸ (ਸੇਵਕ) ਹੈ' — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨ ਕੇ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਖਿਮਾ ਕਰ ਦਿਓ।

Origin & History

Source: Traditional Kshama Prarthana (forgiveness) verse recited to conclude worship

Author: Traditional (anonymous devotional verse)

Period: Classical (Puranic / liturgical devotional tradition)

ਹਿੰਦੂ ਉਪਾਸਨਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਿਮਾਪਨ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੂਕ ਲਈ ਖਿਮਾ ਮੰਗਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਭਗਤੀ ਸਦਾ ਅਪੂਰਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਛਲ ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭੁੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ', ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਆਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਪਣੇ ਦਾਸ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਇਆ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹੋਵੇ, ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮਿਆਰੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

Frequently Asked Questions

ਅਪਰਾਧਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਲੋਕ ਕਦੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ — ਪੂਜਾ, ਆਰਤੀ, ਜਪ ਜਾਂ ਸਤੋਤਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ — ਖਿਮਾ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਦੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਤ ਆਚਰਣ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭੁੱਲ, ਕਮੀ ਜਾਂ ਤਰੁਟੀ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਖਿਮਾ ਮੰਗੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਖਿਮਾ ਕਿਉਂ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ?
ਕੋਈ ਵੀ ਉਪਾਸਨਾ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ — ਵਿਧੀ, ਉਚਾਰਣ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਤਰੁਟੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਭੁੱਲਾਂ ਵੀ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮਰਪਣ ਦੇ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਪੂਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਹਾਂ। ਇਹ 'ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ', ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼੍ਣੂ, ਸ਼ਿਵ, ਦੇਵੀ, ਗਣੇਸ਼ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਮਾਪਨ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਮੰਤਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭਾਵ ਕੀ ਹੈ?
ਇਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ 'ਦਾਸੋ਽ਯਮਿਤਿ ਮਾਂ ਮਤ੍ਵਾ' — 'ਇਹ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਾਸ ਹੈ, ਇੰਜ ਮੰਨ ਕੇ' — ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਭਗਤ ਖਿਮਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦਾਸ ਪ੍ਰਤੀ ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਮੰਗਦਾ ਹੈ — ਇਹੀ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →