ਆਰਾਧਿਤਾ ਸੈਵ ਨ੍ਰਿਣਾਮ੍ (ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ਼ਰਣ — ਫਲ-ਸ਼ਲੋਕ) — Word-by-Word Meaning

आराधिता सैव नृणाम् (देवी की शरण — फल-श्लोक)

Every Sanskrit word explained in English

← Full Page Complete Lyrics Benefits & How to Chant

Word-by-Word Breakdown

एतत्ते कथितं भूप

etatte kathitaṃ bhūpa

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ

देवीमाहात्म्यमुत्तमम्

devīmāhātmyamuttamam

ਦੇਵੀ ਦਾ ਉੱਤਮ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ (ਦੇਵੀਮਾਹਾਤਮ੍ਯ)

ययेदं धार्यते जगत्

yayedaṃ dhāryate jagat

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਜਗਤ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

विद्या ... विष्णुमायया

vidyā ... viṣṇumāyayā

ਗਿਆਨ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

विवेकिनः

vivekinaḥ

ਵਿਵੇਕੀ (ਬੁੱਧੀਮਾਨ) ਜਨ

मोह्यन्ते

mohyante

(ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੁਆਰਾ) ਮੋਹਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ

तामुपैहि ... शरणं

tāmupaihi ... śaraṇaṃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਜਾਓ

परमेश्वरीम्

parameśvarīm

ਪਰਮ ਈਸ਼੍ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਦੀ

आराधिता सैव नृणां

ārādhitā saiva nṛṇāṃ

ਉਹੀ, ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ

भोगस्वर्गापवर्गदा

bhogasvargāpavargadā

ਭੋਗ, ਸ੍ਵਰਗ ਅਤੇ ਅਪਵਰਗ (ਮੋਕਸ਼) ਦੇਣ ਵਾਲੀ

परितुष्टा जगद्धात्री

parituṣṭā jagaddhātrī

ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਜਗਤ ਦੀ ਧਾਤ੍ਰੀ (ਪਾਲਿਕਾ)

प्रत्यक्षं प्राह चण्डिका

pratyakṣaṃ prāha caṇḍikā

ਚੰਡਿਕਾ ਪ੍ਰਤੱਖ (ਸਾਕਸ਼ਾਤ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ

यत्प्रार्थ्यते त्वया

yatprārthyate tvayā

ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਮੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

कुलनन्दन

kulanandana

ਹੇ ਕੁਲਨੰਦਨ (ਵੈਸ਼੍ਯ ਸਮਾਧਿ, ਕੁਲ ਨੂੰ ਆਨੰਦਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ)

मत्तस्तत्प्राप्यतां सर्वं

mattastatprāpyatāṃ sarvaṃ

ਉਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ

परितुष्टा ददामि ते

parituṣṭā dadāmi te

ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ

Complete Translation

ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ — 'ਹੇ ਰਾਜਨ! ਦੇਵੀ ਦਾ ਇਹ ਉੱਤਮ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ। ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਜਗਤ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਤੁਸੀਂ, ਇਹ ਵੈਸ਼੍ਯ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵਿਵੇਕੀ ਜਨ ਮੋਹਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮੋਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਜਾਓ। ਉਹੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ, ਸ੍ਵਰਗ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।' (ਤਦ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਵੈਸ਼੍ਯ ਦੁਆਰਾ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਨ 'ਤੇ) ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀ ਚੰਡਿਕਾ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲੀ। ਦੇਵੀ ਬੋਲੀ — 'ਹੇ ਰਾਜਨ! ਅਤੇ ਹੇ ਕੁਲਨੰਦਨ! ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜੋ ਮੰਗਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ।'

Origin & History

Source: Durga Saptashati Chapter 13

Author: Sage Markandeya (Markandeya Purana)

Period: Ancient (part of the Markandeya Purana, c. 400–600 CE)

ਦੇਵੀ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਅਧਿਆਇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ-ਭੂਮਿਕਾ 'ਤੇ ਮੁੜਦਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਤੋਂ ਵਾਂਝਿਆ ਰਾਜਾ ਸੁਰਥ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਵੈਸ਼੍ਯ ਸਮਾਧੀ, ਮੇਧਾ ਮੁਨੀ ਤੋਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੁਨੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਫਿਰ ਵੀ ਪੂਜਿਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਭੋਗ, ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾ ਕੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਫੁੱਲ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਚੰਡਿਕਾ ਖ਼ੁਦ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਮਨਚਾਹਿਆ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ — ਸੁਰਥ ਨੂੰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਮਨੂਪਦ, ਸਮਾਧੀ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਗਿਆਨ — ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗ੍ਰੰਥ ਆਪਣੇ ਸਮਾਪਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

Frequently Asked Questions

'ਭੋਗ-ਸਵਰਗ-ਅਪਵਰਗ-ਦਾ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼

ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵੀ, ਪੂਜਿਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਭੋਗ (ਸੰਸਾਰਕ ਸੁਖ), ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਅਪਵਰਗ (ਅੰਤਿਮ ਮੁਕਤੀ/ਮੋਕਸ਼) ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ — ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਇਸ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੁਨਰਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਹਰ ਜਾਇਜ਼ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ?▼

ਇਹ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ (ਸੁਰਥ ਅਤੇ ਵੈਸ਼੍ਯ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ), ਸਮਾਪਨ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜੋ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਸੱਤ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਧਾ ਮੁਨੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਦ ਚੰਡਿਕਾ ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਵੈਸ਼੍ਯ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਵਰ ਚੁਣੇ?▼

ਰਾਜਾ ਸੁਰਥ, ਜੋ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਮਿਲਣਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਸਾਵਰਣਿ ਮਨੂ ਬਣਨਾ ਚੁਣਿਆ। ਵੈਸ਼੍ਯ ਸਮਾਧੀ, ਜੋ ਆਸਕਤੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸੀ, ਨੇ 'ਮੈਂ' ਅਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਭਾਵ ਨੂੰ ਘੋਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ ਚੁਣਿਆ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਲ-ਸ਼ਲੋਕ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?▼

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੇਵੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਪਾਠ ਦਾ ਫਲ — ਕਿ ਉਹ ਭੋਗ, ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ — ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਾਠ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →