Mantra.Tips

ਅਰਜੁਨਕ੍ਰਿਤ ਦੁਰਗਾ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍ Meaning — Line by Line

अर्जुनकृत दुर्गा स्तोत्रम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ਅਰਜੁਨਕ੍ਰਿਤ ਦੁਰਗਾ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. namaste siddha-senāni ārye mandara-vāsini |
  2. Verse 2. bhadrakāli namas-tubhyaṃ mahākāli namo'stu te |
  3. Verse 3. kātyāyani mahā-bhāge karāli vijaye jaye |
  4. Verse 4. aṭṭa-śūla-praharaṇe khaḍga-kheṭaka-dhāriṇi |
  5. Verse 5. mahiṣāsṛk-priye nityaṃ kauśiki pīta-vāsini |
Verse 1#

namaste siddha-senāni ārye mandara-vāsini |

नमस्ते सिद्धसेनानि आर्ये मन्दरवासिनि। कुमारि कालि कापालि कपिले कृष्णपिङ्गले॥

namaste siddha-senāni ārye mandara-vāsini | kumāri kāli kāpāli kapile kṛṣṇa-piṅgale ||

Meaningਹੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਸੇਨਾ ਦੀ ਸੇਨਾਪਤਿ! ਹੇ ਮੰਦਰਾਚਲ 'ਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਰ੍ਯੇ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ — ਹੇ ਕੁਮਾਰਿ, ਹੇ ਕਾਲਿ, ਹੇ ਕਾਪਾਲਿ, ਹੇ ਕਪਿਲੇ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਪਿੰਗਲੇ!

Verse 2#

bhadrakāli namas-tubhyaṃ mahākāli namo'stu te |

भद्रकालि नमस्तुभ्यं महाकालि नमोऽस्तु ते। चण्डि चण्डे नमस्तुभ्यं तारिणि वरवर्णिनि॥

bhadrakāli namas-tubhyaṃ mahākāli namo'stu te | caṇḍi caṇḍe namas-tubhyaṃ tāriṇi vara-varṇini ||

Meaningਹੇ ਮੰਗਲਮਯੀ ਭਦ੍ਰਕਾਲਿ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਮਹਾਕਾਲਿ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ; ਹੇ ਚੰਡਿ, ਹੇ ਚੰਡੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਤਾਰਿਣਿ, ਹੇ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ!

Verse 3#

kātyāyani mahā-bhāge karāli vijaye jaye |

कात्यायनि महाभागे करालि विजये जये। शिखिपिच्छध्वजधरे नानाभरणभूषिते॥

kātyāyani mahā-bhāge karāli vijaye jaye | śikhi-piccha-dhvaja-dhare nānā-bharaṇa-bhūṣite ||

Meaningਹੇ ਮਹਾਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲਿਨੀ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨਿ, ਹੇ ਕਰਾਲਿ, ਹੇ ਵਿਜਯੇ, ਹੇ ਜਯੇ! ਹੇ ਮਯੂਰਪਿੱਛ ਦੀ ਧ੍ਵਜਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਨਾਨਾ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਦੇਵਿ!

Verse 4#

aṭṭa-śūla-praharaṇe khaḍga-kheṭaka-dhāriṇi |

अट्टशूलप्रहरणे खड्गखेटकधारिणि। गोपेन्द्रस्यानुजे ज्येष्ठे नन्दगोपकुलोद्भवे॥

aṭṭa-śūla-praharaṇe khaḍga-kheṭaka-dhāriṇi | gopendrasyānuje jyeṣṭhe nanda-gopa-kulodbhave ||

Meaningਹੇ ਵਿਕਰਾਲ ਸ਼ੂਲ (ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ) ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਖੜਗ ਅਤੇ ਢਾਲ ਧਾਰਿਣਿ! ਹੇ ਗੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਦੀ ਅਨੁਜਾ, ਹੇ ਜ੍ਯੇਸ਼੍ਠੇ, ਹੇ ਨੰਦਗੋਪ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ!

Verse 5#

mahiṣāsṛk-priye nityaṃ kauśiki pīta-vāsini |

महिषासृक्प्रिये नित्यं कौशिकि पीतवासिनि। अट्टहासे कोकमुखे नमस्तेऽस्तु रणप्रिये॥

mahiṣāsṛk-priye nityaṃ kauśiki pīta-vāsini | aṭṭa-hāse koka-mukhe namas-te'stu raṇa-priye ||

Meaningਹੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦੇ ਰਕਤ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਪੀਤਾਮ੍ਬਰਧਾਰਿਣੀ ਕੌਸ਼ਿਕਿ! ਹੇ ਅੱਟਹਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਹੇ (ਵਿਕਰਾਲ) ਕੋਕਮੁਖੀ! ਹੇ ਰਣਪ੍ਰਿਯੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ!

Word-by-Word Breakdown

नमस्ते सिद्धसेनानि
namaste siddha-senāni
ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸਿੱਧਾਂ (ਪੂਰਨ ਪੁਰਖਾਂ) ਦੀ ਸੇਨਾ ਦੀ ਸੇਨਾਪਤਿ
आर्ये मन्दरवासिनि
ārye mandara-vāsini
ਹੇ ਆਰ੍ਯੇ, ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ 'ਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ
कुमारि
kumāri
ਹੇ ਚਿਰਕੁਮਾਰੀ (ਕੁਮਾਰਿ)
कालि कापालि
kāli kāpāli
ਹੇ ਕਾਲਿ, ਹੇ ਕਪਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ (ਕਾਪਾਲਿ)
कपिले कृष्णपिङ्गले
kapile kṛṣṇa-piṅgale
ਹੇ ਕਪਿਲਵਰਣਾ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਤੇ ਪਿੰਗਲ (ਸ਼ਿਆਮ-ਰਕਤਵਰਣ) ਰੂਪਾ
भद्रकालि नमस्तुभ्यं
bhadrakāli namas-tubhyaṃ
ਹੇ ਮੰਗਲਮਯੀ ਭਦ੍ਰਕਾਲਿ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ
महाकालि नमोऽस्तु ते
mahākāli namo'stu te
ਹੇ ਮਹਾਕਾਲਿ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰਾ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ
चण्डि चण्डे
caṇḍi caṇḍe
ਹੇ ਉਗਰ ਚੰਡਿ, ਹੇ ਕ੍ਰੋਧਮਯੀ (ਚੰਡੇ)
तारिणि वरवर्णिनि
tāriṇi vara-varṇini
ਹੇ ਤਾਰਿਣੀ (ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਉਤਾਰਨ ਵਾਲੀ), ਹੇ ਪਰਮ ਵਰਣ (ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ) ਵਾਲੀ
कात्यायनि महाभागे
kātyāyani mahā-bhāge
ਹੇ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨਿ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲਿਨੀ ਅਤੇ ਤੇਜਸ੍ਵਿਨੀ
करालि विजये जये
karāli vijaye jaye
ਹੇ ਕਰਾਲਿ (ਵਿਕਰਾਲ), ਹੇ ਵਿਜਯੇ, ਹੇ ਜਯੇ (ਜਯ-ਸ੍ਵਰੂਪਾ)
शिखिपिच्छध्वजधरे
śikhi-piccha-dhvaja-dhare
ਹੇ ਮਯੂਰਪਿੱਛ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਧ੍ਵਜਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ
नानाभरणभूषिते
nānā-bharaṇa-bhūṣite
ਹੇ ਨਾਨਾ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ
अट्टशूलप्रहरणे
aṭṭa-śūla-praharaṇe
ਹੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਵਿਕਰਾਲ ਸ਼ੂਲ (ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ) ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ
खड्गखेटकधारिणि
khaḍga-kheṭaka-dhāriṇi
ਹੇ ਖੜਗ ਅਤੇ ਢਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ
गोपेन्द्रस्य अनुजे ज्येष्ठे
gopendrasyānuje jyeṣṭhe
ਹੇ ਗੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਦੀ ਅਨੁਜਾ, ਹੇ ਜ੍ਯੇਸ਼੍ਠੇ
नन्दगोपकुलोद्भवे
nanda-gopa-kulodbhave
ਹੇ ਨੰਦਗੋਪ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ
महिषासृक्प्रिये नित्यं
mahiṣāsṛk-priye nityaṃ
ਹੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦੇ ਰਕਤ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ
कौशिकि पीतवासिनि
kauśiki pīta-vāsini
ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕਿ, ਹੇ ਪੀਤਾਮ੍ਬਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ
अट्टहासे कोकमुखे
aṭṭa-hāse koka-mukhe
ਹੇ ਅੱਟਹਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਹੇ (ਵਿਕਰਾਲ) ਬਘਿਆੜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਰਗੀ (ਕੋਕਮੁਖੀ)
नमस्ते अस्तु रणप्रिये
namas-te'stu raṇa-priye
ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਰਣਪ੍ਰਿਯੇ (ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਮੰਨਣ ਵਾਲੀ)

Origin & History

Source: Mahabharata, Bhishma Parva, Chapter 23 (Bhagavad-Gita Parva, the chapter preceding the Gita)

Author: Veda Vyasa (the hymn spoken by Arjuna at Krishna's bidding)

Period: Itihasa (Epic) period

ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੇਨਾਵਾਂ ਯੁੱਧ ਲਈ ਸਜੀਆਂ ਖੜੀਆਂ ਸਨ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — 'ਆਪਣੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰੋ।' ਅਰਜੁਨ ਤੁਰੰਤ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰ, ਹੱਥ ਜੋੜ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸ੍ਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਸਿੱਧਸੇਨਾਨੀ, ਕਾਲਿ, ਭਦ੍ਰਕਾਲਿ, ਮਹਾਕਾਲਿ, ਚੰਡਿ, ਕਾਤ੍ਯਾਯਨਿ, ਵਿਜਯਾ, ਕੌਸ਼ਿਕਿ ਅਤੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰਮਰਦਿਨੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵਿਜਯ ਦਾ ਵਰ ਦੇ ਅੰਤਰ੍ਧਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਜਯ ਦਾ ਆਸ਼੍ਵਾਸਨ ਪਾ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਧਨੁਸ਼ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ — ਅਤੇ ਤਦ ਹੀ ਅਮਰ ਭਗਵਦ੍‌ਗੀਤਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Frequently Asked Questions

ਅਰਜੁਨਕ੍ਰਿਤ ਦੁਰਗਾ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍ ਕੀ ਹੈ?
ਇਹ ਉਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ ਜੋ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਭੀਸ਼੍ਮਪਰਵ (ਅਧਿਆਯ 23) ਵਿੱਚ, ਭਗਵਦ੍‌ਗੀਤਾ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਦੁਰਗਾ ਸ੍ਤਵ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਸ੍ਤੁਤੀ ਕਿਉਂ ਕਰਵਾਈ?
ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਸੇਨਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਖੜੀਆਂ ਸਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸ਼ਤਰੂਆਂ 'ਤੇ ਵਿਜਯ ਲਈ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਅਰਜੁਨ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰ ਇਸ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਜਯ ਦਾ ਆਸ਼੍ਵਾਸਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਦ ਭਗਵਦ੍‌ਗੀਤਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ ਦੇ ਪਾਠ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੈ?
ਮਹਾਭਾਰਤ ਸ੍ਵਯੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਪ੍ਰਾਤਃ ਉੱਠ ਦੇਵੀ ਦੇ ਇਸ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸਮਸਤ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਵਿਜਯ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ, ਯਾਤ੍ਰਾ, ਪਰੀਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ 'ਤੇ ਵਿਜਯ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਭੈਣ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ?
ਇਹ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ ਨਾਲ ਏਕਾਤਮ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਪ ਨੰਦ ਦੇ ਘਰ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ ਜੋ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਬਦਲੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ (ਗੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰ) ਦੀ ਅਨੁਜਾ ਅਤੇ 'ਨੰਦਗੋਪ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ' (ਨੰਦਗੋਪਕੁਲੋਦ੍ਭਵਾ) ਕਹਿ ਕੇ ਸ੍ਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →