ਅਸ਼ਟਭੁਜਾਸ਼ਟਕਮ੍ Meaning — Line by Line
अष्टभुजाष्टकम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of ਅਸ਼ਟਭੁਜਾਸ਼ਟਕਮ੍ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. gajendrarakṣātvaritaṃ bhavantaṃ grāhairivāhaṃ viṣayairvikṛṣṭaḥ |
- Verse 2. tvadekaśeṣo'hamanātmatantrastvatpādalipsāṃ diśatā tvayaiva |
- Verse 3. svarūparūpāstravibhūṣaṇādyaiḥ paratvacintāṃ tvayi durnivārām |
- Verse 4. śaktiṃ śaraṇyāntaraśabdabhājāṃ sāraṃ ca santolya phalāntarāṇām |
- Verse 5. abhītihetoranuvartanīyaṃ nātha tvadanyaṃ na vibhāvayāmi |
- Verse 6. tvadekatantraṃ kamalāsahāya svenaiva māṃ rakṣitum arhasi tvam |
- Verse 7. samādhibhaṅgeṣvapi sampatatsu śaraṇyabhūte tvayi baddhakakṣye |
- Verse 8. prāptābhilāṣaṃ tvadanugrahānmām padmāniṣevye tava pādapadme |
gajendrarakṣātvaritaṃ bhavantaṃ grāhairivāhaṃ viṣayairvikṛṣṭaḥ |
गजेन्द्ररक्षात्वरितं भवन्तं ग्राहैरिवाहं विषयैर्विकृष्टः । अपारविज्ञानदयानुभावम् आप्तं सतामष्टभुजं प्रपद्ये ॥ १ ॥
gajendrarakṣātvaritaṃ bhavantaṃ grāhairivāhaṃ viṣayairvikṛṣṭaḥ | apāravijñānadayānubhāvam āptaṃ satāmaṣṭabhujaṃ prapadye || 1 ||
Meaningਜਿਵੇਂ ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਨੂੰ ਮਗਰਮੱਛ ਨੇ ਖਿੱਚਿਆ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸ਼ੀਘਰ ਦੌੜਨ ਵਾਲੇ, ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਯ, ਅਪਾਰ ਗਿਆਨ-ਦਯਾ-ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਉਸ ਅਸ਼ਟਭੁਜ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
tvadekaśeṣo'hamanātmatantrastvatpādalipsāṃ diśatā tvayaiva |
त्वदेकशेषोऽहमनात्मतन्त्रस्त्वत्पादलिप्सां दिशता त्वयैव । असत्समोऽप्यष्टभुजास्पदेश सत्ताम् इदानीम् उपलम्भितोऽस्मि ॥ २ ॥
tvadekaśeṣo'hamanātmatantrastvatpādalipsāṃ diśatā tvayaiva | asatsamo'pyaṣṭabhujāspadeśa sattām idānīm upalambhito'smi || 2 ||
Meaningਮੈਂ ਕੇਵਲ ਆਪ ਦਾ ਸ਼ੇਸ਼ (ਅਧੀਨ) ਹਾਂ, ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਚਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪ ਤੋਂ ਹੀ, ਅਸਤ੍ ਸਮਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੱਤਾ (ਅਸਲ ਹੋਂਦ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹਾਂ — ਹੇ ਅਸ਼ਟਭੁਜ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ!
svarūparūpāstravibhūṣaṇādyaiḥ paratvacintāṃ tvayi durnivārām |
स्वरूपरूपास्त्रविभूषणाद्यैः परत्वचिन्तां त्वयि दुर्निवाराम् । भोगे मृदूपक्रमताम् अभीप्सन् शीलादिभिर्वारयसीव पुंसाम् ॥ ३ ॥
svarūparūpāstravibhūṣaṇādyaiḥ paratvacintāṃ tvayi durnivārām | bhoge mṛdūpakramatām abhīpsan śīlādibhirvārayasīva puṃsām || 3 ||
Meaningਆਪ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਰੂਪ, ਅਸਤ੍ਰ, ਆਭੂਸ਼ਣ ਆਦਿ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਆਪ ਦੇ ਪਰਤ੍ਵ (ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ) ਦੇ ਦੁਰਨਿਵਾਰ ਭਾਵ ਨੂੰ — ਭੋਗ ਵਿੱਚ ਸੁਲਭਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪ ਆਪਣੇ ਸ਼ੀਲ ਆਦਿ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਨੋ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।
śaktiṃ śaraṇyāntaraśabdabhājāṃ sāraṃ ca santolya phalāntarāṇām |
शक्तिं शरण्यान्तरशब्दभाजां सारं च सन्तोल्य फलान्तराणाम् । त्वद्दास्यहेतोस्त्वयि निर्विशङ्कं न्यस्तात्मनां नाथ बिभर्षि भारम् ॥ ४ ॥
śaktiṃ śaraṇyāntaraśabdabhājāṃ sāraṃ ca santolya phalāntarāṇām | tvaddāsyahetostvayi nirviśaṅkaṃ nyastātmanāṃ nātha bibharṣi bhāram || 4 ||
Meaningਹੇ ਨਾਥ! ਹੋਰ 'ਸ਼ਰਨ' ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਫਲਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਨੂੰ ਤੋਲ ਕੇ, ਆਪ ਦੇ ਦਾਸ੍ਯ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਃਸੰਕੋਚ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪ ਉੱਤੇ ਨ੍ਯਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਆਪ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋ।
abhītihetoranuvartanīyaṃ nātha tvadanyaṃ na vibhāvayāmi |
अभीतिहेतोरनुवर्तनीयं नाथ त्वदन्यं न विभावयामि । भयं कुतः स्यात् त्वयि सानुकम्पे रक्षा कुतः स्यात् त्वयि जातरोषे ॥ ५ ॥
abhītihetoranuvartanīyaṃ nātha tvadanyaṃ na vibhāvayāmi | bhayaṃ kutaḥ syāt tvayi sānukampe rakṣā kutaḥ syāt tvayi jātaroṣe || 5 ||
Meaningਹੇ ਨਾਥ! ਅਭੈ ਲਈ ਅਨੁਸਰਣੀਯ ਆਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਮੈਂ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਆਪ ਸਾਨੁਕੰਪ ਹੋਵੋ ਤਾਂ ਡਰ ਕਿੱਥੇ? ਅਤੇ (ਕਦਾਚਿਤ) ਆਪ ਹੀ ਰੁਸ਼ਟ ਹੋਵੋ ਤਾਂ ਰੱਖਿਆ ਕਿੱਥੋਂ?
tvadekatantraṃ kamalāsahāya svenaiva māṃ rakṣitum arhasi tvam |
त्वदेकतन्त्रं कमलासहाय स्वेनैव मां रक्षितुम् अर्हसि त्वम् । त्वयि प्रवृत्ते मम किं प्रयासैस्त्वय्यप्रवृत्ते मम किं प्रयासैः ॥ ६ ॥
tvadekatantraṃ kamalāsahāya svenaiva māṃ rakṣitum arhasi tvam | tvayi pravṛtte mama kiṃ prayāsaistvayyapravṛtte mama kiṃ prayāsaiḥ || 6 ||
Meaningਹੇ ਕਮਲਾਸਹਾਯ (ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ)! ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਆਪ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਆਪ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਆਪ ਦੇ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮੇਰੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਕੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨ? ਅਤੇ ਆਪ ਦੇ ਨਾ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਕੀ?
samādhibhaṅgeṣvapi sampatatsu śaraṇyabhūte tvayi baddhakakṣye |
समाधिभङ्गेष्वपि सम्पतत्सु शरण्यभूते त्वयि बद्धकक्ष्ये । अपत्रपे सोढुम् अकिञ्चनोऽहं दूराधिरोहं पतनं च नाथ ॥ ७ ॥
samādhibhaṅgeṣvapi sampatatsu śaraṇyabhūte tvayi baddhakakṣye | apatrape soḍhum akiñcano'haṃ dūrādhirohaṃ patanaṃ ca nātha || 7 ||
Meaningਸਮਾਧੀ ਭੰਗ ਹੋਣ 'ਤੇ ਅਤੇ ਵਿਘਨ ਆ ਪੈਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਸ਼ਰਣ੍ਯਭੂਤ ਆਪ ਜਦੋਂ ਲੱਕ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ (ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਤਪਰ) ਹੋ, ਤਦੋਂ ਮੈਂ ਅਕਿੰਚਨ ਤੇ ਨਿਰਲੱਜ, ਹੇ ਨਾਥ, ਔਖੇ ਆਰੋਹਣ ਤੇ ਪਤਨ — ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
prāptābhilāṣaṃ tvadanugrahānmām padmāniṣevye tava pādapadme |
प्राप्ताभिलाषं त्वदनुग्रहान्माम् पद्मानिषेव्ये तव पादपद्मे । आदेहपातादपराधदूरम् आत्मान्तकैङ्कर्यरसं विधेयाः ॥ ८ ॥
prāptābhilāṣaṃ tvadanugrahānmām padmāniṣevye tava pādapadme | ādehapātādaparādhadūram ātmāntakaiṅkaryarasaṃ vidheyāḥ || 8 ||
Meaningਆਪ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਭੀਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀਸੇਵ੍ਯ ਚਰਨਕਮਲ ਵਾਲੇ! ਇਸ ਦੇਹ ਦੇ ਪਤਨ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਆਪ ਦੇ ਚਰਨਕਮਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰੰਗ ਕੈਂਕਰ੍ਯ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਬਣਾਓ।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Ashtabhuja Ashtakam (eight verses on the Ashtabhuja Perumal of Kanchipuram)
Author: Vedanta Desika (Venkatanatha)
Period: 13th-14th century CE
ਸ੍ਵਾਮੀ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇਸ਼ਿਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ, ਨੇ ਇਹ ਅਸ਼ਟਕਮ ਅਸ਼ਟਭੁਜ ਪੇਰੁਮਾਲ — ਅਸ਼ਟਭੁਜਾਕਰਮ ਦਿਵ੍ਯਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਅੱਠ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ — ਨੂੰ ਪ੍ਰਪੱਤੀ ਵਜੋਂ ਰਚਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸੌਂਦਰ੍ਯ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਅਭਿਭੂਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਰੂਪੀ ਮਗਰਮੱਛ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੇ ਬੇਵੱਸ ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਸਮਾਨ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਮੋਕਸ਼ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਵਿੱਚ ਸਾਧ੍ਯ ਨਾ ਮੰਨ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਤ੍ਯ ਸੇਵਾ ਦੇ ਆਨੰਦ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ।
Frequently Asked Questions
ਅਸ਼ਟਭੁਜ ਪੇਰੁਮਾਲ ਕੌਣ ਹਨ?▼
ਅਸ਼ਟਭੁਜਾਸ਼ਟਕਮ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ?▼
ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ?▼
ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →