ਅਤੁਲੰ ਤਤ੍ਰ ਤੱਤੇਜਃ (ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਤੋਂ ਦੇਵੀ ਦਾ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭਾਵ) — Word-by-Word Meaning
अतुलं तत्र तत्तेजः (देवी का तेज से प्रादुर्भाव)
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अतुलम्
atulam
ਅਤੁਲਨੀ, ਅਨੁਪਮ, ਮਾਪ ਤੋਂ ਪਰੇ
तत्र
tatra
ਉੱਥੇ (ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ)
तत् तेजः
tat tejaḥ
ਉਹ ਤੇਜ, ਅਗਨੀਮਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
सर्वदेवशरीरजम्
sarva-deva-śarīra-jam
ਸਮਸਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ
एकस्थम्
eka-stham
ਇੱਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ
तत् अभूत् नारी
tat abhūt nārī
ਉਹ ਇੱਕ ਨਾਰੀ (ਦੇਵੀ) ਬਣ ਗਿਆ
व्याप्तलोकत्रयम्
vyāpta-loka-trayam
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ
त्विषा
tviṣā
ਆਪਣੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ, ਦੀਪਤੀ ਨਾਲ
यत् अभूत् शाम्भवम् तेजः
yat abhūt śāmbhavam tejaḥ
ਜੋ ਸ਼ਿਵ (ਸ਼ੰਭੂ) ਦਾ ਤੇਜ ਸੀ
तेन अजायत तत् मुखम्
tena ajāyata tat mukham
ਉਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ
याम्येन
yāmyena
ਯਮ (ਮੌਤ ਦੇ ਦੇਵਤਾ) ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ
अभवन् केशाः
abhavan keśāḥ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਬਣੇ
बाहवः
bāhavaḥ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ
विष्णुतेजसा
viṣṇu-tejasā
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ
Complete Translation
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਉਹ ਅਤੁਲਨੀ ਤੇਜ ਇੱਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਨਾਰੀ (ਦੇਵੀ) ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਸੀ। ਜੋ ਸ਼ਿਵ (ਸ਼ਾਂਭਵ) ਦਾ ਤੇਜ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਖ ਬਣਿਆ; ਯਮ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਕੇਸ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਬਾਹਾਂ ਬਣੀਆਂ।
Origin & History
Source: Durga Saptashati Chapter 2
Author: Sage Markandeya (Markandeya Purana)
Period: c. 400–600 CE (Markandeya Purana)
ਜਦੋਂ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਨੇ ਸਵਰਗ ਜਿੱਤ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਤਦ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਮੱਝ-ਅਸੁਰ ਦੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੁਖਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇਜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਸਮਸਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾਵਾਂ ਵੀ ਮਿਲ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਹਰ ਹਿੱਸਾ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਦੀਪਤੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸੀ।
Frequently Asked Questions
ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਕੀ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ?▼
ਇਹ ਸਮਸਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਤੇਜ ਤੋਂ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭਾਵ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਪੁੰਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਸਰਵਸ਼ਕਤੀਮਯੀ ਦੇਵੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਦੇਵੀ ਅਨੇਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਬਣੀ ਹੈ?▼
ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਹਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਅੰਤਰਨਿਹਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਮੁਖ, ਯਮ ਤੋਂ ਕੇਸ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੋਂ ਬਾਹਾਂ ਆਦਿ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੇਂਦਰਿਤ, ਸਕ੍ਰਿਯ ਸ਼ਕਤੀ (ਤੇਜ) ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈ।
ਇਹ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਕਿਸ ਅਧਿਆਇ ਤੋਂ ਹੈ?▼
ਇਹ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਧਿਆਇ (ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ-ਸੈਨ੍ਯ-ਵਧ) ਦੇ 12ਵੇਂ ਅਤੇ 13ਵੇਂ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਮਧ੍ਯਮ ਚਰਿਤ ਦਾ ਅੰਗ ਹਨ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →