ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧.੧ — ਧਰਮਕਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤ੍ਰੇ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता १.१ — धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
धृतराष्ट्रः उवाच
dhṛitarāśhtraḥ uvācha
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ
धर्मक्षेत्रे
dharma-kṣhetre
ਧਰਮ ਦੀ ਭੂਮੀ
कुरुक्षेत्रे
kuru-kṣhetre
ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ
समवेताः
samavetāḥ
ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ
युयुत्सवः
yuyutsavaḥ
ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਛੁਕ
मामकाः
māmakāḥ
ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ
पाण्डवाः
pāṇḍavāḥ
ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ
च
cha
ਅਤੇ
एव
eva
ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ
किम्
kim
ਕੀ
अकुर्वत
akurvata
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ
सञ्जय
sañjaya
ਹੇ ਸੰਜੈ
Complete Translation
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੰਜੈ! ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਧਰਮਭੂਮੀ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 1, Verse 1
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਇ 'ਅਰਜੁਨ ਵਿਸ਼ਾਦ ਯੋਗ' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪ ਰਣਭੂਮੀ ਨਾ ਦੇਖ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਅੰਨ੍ਹਾ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਵਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਪਣੇ ਸਾਰਥੀ ਸੰਜੈ ਨੂੰ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਸਮੁੱਚੀ ਗੀਤਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Frequently Asked Questions
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਲੋਕ ਕੌਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ?▼
ਅੰਨ੍ਹਾ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਆਰੰਭਿਕ ਸ਼ਲੋਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵੇਦ ਵਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਦਿਵਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀ ਸੰਜੈ ਨੂੰ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ (ਕੌਰਵਾਂ) ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਨੂੰ 'ਧਰਮਕਸ਼ੇਤਰ' ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?▼
ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਭੂਮੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਲੜਿਆ ਗਿਆ ਯੁੱਧ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ 'ਧਰਮ ਦੀ ਭੂਮੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਧਰਮ ਵੱਲ ਝੁਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਰਮ ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਟੀਕਾਕਾਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਗੀਤਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?▼
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਬੇਚੈਨ ਸਵਾਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਸਕਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ('ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ' ਬਨਾਮ 'ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ')। ਇਹ ਸੂਖਮ ਪੱਖਪਾਤ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਤਣਾਅ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੋਤੇ ਨੂੰ ਉਸ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੇ ਗੀਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾ ਕਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੀ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?▼
ਹਾਂ। ਆਰੰਭਿਕ ਸ਼ਲੋਕ ਵਜੋਂ ਇਹ ਸਮੁੱਚੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਪੂਰਨ ਪਾਠ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →