ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧.੨੧ — ਸੇਨਯੋਰੁਭਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता १.२१ — सेनयोरुभयोर्मध्ये
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अर्जुनः उवाच
arjunaḥ uvācha
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ
हृषीकेशम्
hṛiṣhīkeśham
ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ (ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ)
तदा
tadā
ਤਦ; ਉਸ ਸਮੇਂ
वाक्यम् इदम्
vākyam idam
ਇਹ ਵਚਨ
आह
āha
ਕਿਹਾ; ਬੋਲੇ
महीपते
mahīpate
ਹੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਪਤੀ (ਸੰਜੈ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ)
सेनयोः
senayoḥ
ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ
उभयोः
ubhayoḥ
ਦੋਹਾਂ ਦੇ
मध्ये
madhye
ਵਿਚਕਾਰ
रथम्
ratham
ਰਥ ਨੂੰ
स्थापय
sthāpaya
ਖੜ੍ਹਾ ਕਰੋ; ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ
मे
me
ਮੇਰੇ
अच्युत
achyuta
ਹੇ ਅਚਯੁਤ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ)
Complete Translation
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਅਚਯੁਤ (ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ)! ਮੇਰੇ ਰਥ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦੇਖ ਸਕਾਂ ਅਤੇ ਜਾਣ ਸਕਾਂ ਕਿ ਇਸ ਰਣਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਆਰੰਭ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਹੈ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 1, Verse 21
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਇ 'ਅਰਜੁਨ ਵਿਸ਼ਾਦ ਯੋਗ' ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਖਨਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਵੇਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਅਰਜੁਨ ਆਪਣੇ ਸਾਰਥੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰਥ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਜੈ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹੇ ਰਾਜੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਆਪਣੇ ਸਵਜਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਸ਼ੋਕ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਅਵਸਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੧.੨੧ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ?▼
ਸਾਰਥੀ ਬਣੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰਥ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰਜੁਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਦੇਖ ਸਕੇ।
ਅਰਜੁਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ 'ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼' ਅਤੇ 'ਅਚਯੁਤ' ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ?▼
'ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਜੋ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਸੰਜਮ ਡਗਮਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; 'ਅਚਯੁਤ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਜੋ ਕਦੇ ਪਤਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਨਾਮ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਟੱਲ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ?▼
ਇਹ ਉਹ ਮੋੜ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਰਜੁਨ ਰਣਭੂਮੀ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਵਜਨਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂਜਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਉਲਝਣ (ਵਿਸ਼ਾਦ) ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਿਤ 'ਮਹੀਪਤੇ' ਕੌਣ ਹੈ?▼
'ਮਹੀਪਤੇ' (ਹੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਪਤੀ) ਸੰਜੈ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਹੈ। ਸੰਜੈ ਰਣਭੂਮੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਵਚਨ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →