ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੧.੧੨ — ਦਿਵਿ ਸੂਰ੍ਯ-ਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ११.१२ — दिवि सूर्यसहस्रस्य
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
दिवि
divi
ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ
सूर्य
sūrya
ਸੂਰਜਾਂ ਦਾ
सहस्रस्य
sahasrasya
ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ
भवेत्
bhavet
ਹੋ ਜਾਵੇ
युगपत्
yugapat
ਇਕੱਠੇ, ਯੁਗਪਤ੍
उत्थिता
utthitā
ਉਦਿਤ, ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ
यदि
yadi
ਜੇ
भाः
bhāḥ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਤੇਜ
सदृशी
sadṛiśhī
ਸਮਾਨ, ਸਦ੍ਰਿਸ਼
सा
sā
ਉਹ
स्यात्
syāt
ਹੋਵੇਗਾ
भासः
bhāsaḥ
ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
तस्य
tasya
ਉਸ (ਪਰਮ ਪੁਰਖ) ਦਾ
महात्मनः
mahā-ātmanaḥ
ਮਹਾਤਮਾ (ਪਰਮ ਪੁਰਖ) ਦਾ
Complete Translation
ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਉਦੈ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਉਸ (ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ) ਮਹਾਤਮਾ (ਪਰਮਾਤਮਾ) ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 12
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ, ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਅਰਜੁਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿਰਾਟ੍ ਰੂਪ ਵੇਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਟੀ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਸ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਕਲਪਨੀਯ ਤੇਜ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋਏ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕਾਂਤੀ।
Frequently Asked Questions
ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੧.੧੨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ (ਵਿਰਾਟ੍ ਰੂਪ) ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਚੁੰਧਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੇਜ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਉਦਿਤ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਦੇ ਤੇਜ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਅਸੀਮ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਤੇਜ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਕੌਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ?▼
ਇਹ ਸੰਜੈ ਦੁਆਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਜਾਂ, ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪਣਾ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਟੀ ਪਾ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਭਗਵਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਅਪਾਰ ਕਾਂਤੀ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ (ਵਿਰਾਟ੍ ਰੂਪ) ਕੀ ਹੈ?▼
ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸਰਵ-ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਵਿਰਾਟ੍ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ — ਸਮੁੱਚੇ ਦੇਵ, ਪ੍ਰਾਣੀ, ਲੋਕ ਅਤੇ ਕਾਲ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਾਇਆ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੱਚੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸਮੈ-ਜਨਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਪਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ?▼
ਇਸ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਜਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਭਰੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੇਠ। ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੁੰਦੇ ਚਿਤਰਨਾ ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਗੂਣੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਠਾ ਕੇ ਈਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਅਸੀਮ ਮਹਿਮਾ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼੍ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →