ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੧.੩੬ — ਸ੍ਥਾਨੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ११.३६ — स्थाने हृषीकेश
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अर्जुनः उवाच
arjunaḥ uvācha
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ
स्थाने
sthāne
ਇਹ ਉਚਿਤ ਹੈ; ਠੀਕ ਹੀ
हृषीकेश
hṛiṣhīkeśha
ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ (ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ)
तव प्रकीर्त्या
tava prakīrtyā
ਆਪ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ; ਆਪ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ
जगत्
jagat
ਜਗਤ; ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ
प्रहृष्यति
prahṛiṣhyati
ਹਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
अनुरज्यते
anurajyate
ਅਨੁਰਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
च
cha
ਅਤੇ
रक्षांसि
rakṣhānsi
ਰਾਕਸ਼ਸ
भीतानि
bhītāni
ਭੈਭੀਤ; ਭੈ-ਗ੍ਰਸਤ
दिशः द्रवन्ति
diśho dravanti
ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
सर्वे
sarve
ਸਾਰੇ
नमस्यन्ति
namasyanti
ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ
च
cha
ਅਤੇ
सिद्धसङ्घाः
siddha-saṅghāḥ
ਸਿੱਧਾਂ (ਪੂਰਨ ਪੁਰਖਾਂ) ਦੇ ਸਮੁਦਾਏ
Complete Translation
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼! ਇਹ ਉਚਿਤ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਜਗਤ ਹਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੁਰਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਭੈਭੀਤ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਧਗਣਾਂ ਦੇ ਸਮੁਦਾਏ ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 36
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ, ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੌਕਿਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਸੰਭਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਸ ਸਤੁਤੀ-ਗਾਨ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਜਗਤ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੀ ਹਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਆਸੁਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਭੱਜਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਧਜਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Frequently Asked Questions
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੧੧.੩੬ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?▼
ਅਰਜੁਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਉਚਿਤ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਜਗਤ ਹਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਭੈਭੀਤ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿ ਸਾਰੇ ਸਿੱਧਗਣਾਂ ਦੇ ਸਮੁਦਾਏ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਮੋੜ ਕਿਉਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?▼
ਲੌਕਿਕ ਰੂਪ ਦੇ ਉਗਰ ਪੱਖ ਨਾਲ ਵਿਚਲਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਥੇ ਅਰਜੁਨ ਸੰਭਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਆਰੰਭ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭੈ ਤੋਂ ਅਰਾਧਨਾ ਵੱਲ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਚਿਹਨਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅਰਜੁਨ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ 'ਸ੍ਥਾਨੇ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼
'ਸ੍ਥਾਨੇ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਇਹ ਉਚਿਤ ਹੈ' ਜਾਂ 'ਠੀਕ ਹੀ'। ਅਰਜੁਨ ਇਸ ਨੂੰ ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਗਤ ਦਾ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਭਗਤੀ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਭੱਜਣਾ, ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦਾ ਨਮਨ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਚਿਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ।
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?▼
ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਦਾ ਉੱਥਾਨਕਾਰੀ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ ਜੋ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਭਗਤ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇਹ ਆਸ਼ਵਸਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸਮਰਣ ਆਨੰਦ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੈ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੱਧਾਂ ਵਰਗੀ ਨਿਮਰ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →