ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੧.੪੪ — ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਕਾਯਮ੍ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ११.४४ — तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
तस्मात्
tasmāt
ਇਸ ਲਈ
प्रणम्य
praṇamya
ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ
प्रणिधाय कायम्
praṇidhāya kāyam
ਸਰੀਰ ਨੂੰ (ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਨਿਵਾ ਕੇ ਸਾਸ਼੍ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
प्रसादये
prasādaye
ਮੈਂ ਆਪ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ
त्वाम् अहम्
tvām aham
ਆਪ ਨੂੰ, ਮੈਂ
ईशम्
īśham
ਈਸ਼੍ਵਰ ਨੂੰ; ਸ਼ਾਸਕ ਨੂੰ
ईड्यम्
īḍyam
ਸਤੁਤੀ-ਯੋਗ; ਪੂਜਨੀਕ
पिता इव पुत्रस्य
pitā iva putrasya
ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ (ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ)
सखा इव सख्युः
sakhā iva sakhyuḥ
ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਤਰ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ (ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ)
प्रियः प्रियायाः
priyaḥ priyāyāḥ
ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੇ (ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ)
अर्हसि
arhasi
ਆਪ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ
देव
deva
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਹੇ ਦੇਵ
सोढुम्
soḍhum
ਖਿਮਾ ਕਰਨਾ; ਸਹਿ ਲੈਣਾ
Complete Translation
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸਾਸ਼੍ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ ਸਤੁਤੀ-ਯੋਗ ਆਪ ਈਸ਼੍ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵ! ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ, ਮਿੱਤਰ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਆਪ ਵੀ ਮੇਰੇ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਖਿਮਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 44
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਵਿਰਾਟ ਰੂਪ ਦੇ ਅਤਿ ਵਿਸਮੈਕਾਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਪਿੱਛੋਂ ਅਰਜੁਨ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਦੀ ਪਰਮ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਬੋਧ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਹ ਸਾਸ਼੍ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਹਿਲੇ ਅਨੌਪਚਾਰਿਕਤਾ ਲਈ ਖਿਮਾ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਪਿਤਾ, ਇੱਕ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੧.੪੪ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ?▼
ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਤੋਂ ਅਭਿਭੂਤ ਅਰਜੁਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਸ਼੍ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾਪੂਰਵਕ ਖਿਮਾ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਉਂ ਖਿਮਾ ਕਰਨ ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਮਿੱਤਰ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ ਖਿਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਰਜੁਨ ਇੱਥੇ ਖਿਮਾ ਕਿਉਂ ਮੰਗਦੇ ਹਨ?▼
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਰਮ, ਅਨੰਤ ਸਵਰੂਪ ਦਾ ਬੋਧ ਹੋਣ 'ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਉਸ ਸਹਿਜ, ਮਿੱਤਰਵਤ ਵਿਵਹਾਰ ਲਈ ਪਸ਼੍ਚਾਤਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵਰਤਾਉ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋਏ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕੋਮਲ ਖਿਮਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਤਿੰਨ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ?▼
ਅਰਜੁਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਮਮਯ ਅਤੇ ਖਿਮਾਸ਼ੀਲ ਮਾਨਵੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ -- ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ-ਮਿੱਤਰ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀ-ਪ੍ਰਿਯਾ -- ਦਾ ਆਹ੍ਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਸਕਣ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਖਿਮਾ ਕਰਨ। ਇਹ ਭਗਤ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਭਵ ਘਨਿਸ਼ਟ, ਪ੍ਰੇਮਮਯ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦੀ ਭਗਤੀ-ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?▼
ਇਹ ਖਿਮਾ ਦੀ ਹਿਰਦੇਸਪਰਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ (ਖਿਮਾ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਤ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਵ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਦੋਸ਼ ਲਈ ਖਿਮਾ ਮੰਗ ਸਕਣ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਈਸ਼੍ਵਰ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਮਯ, ਖਿਮਾਸ਼ੀਲ ਕਿਰਪਾ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →