ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ 11.55 — ਮਤ੍ਕਰਮਕ੍ਰਿਨ੍ਮਤ੍ਪਰਮੋ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ११.५५ — मत्कर्मकृन्मत्परमो
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
मत्कर्मकृत्
mat-karma-kṛit
ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ
मत्परमः
mat-paramaḥ
ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਟੀਚਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ
मद्भक्तः
mad-bhaktaḥ
ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਨੁਰਕਤ; ਮੇਰਾ ਭਗਤ
सङ्गवर्जितः
saṅga-varjitaḥ
ਆਸਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ
निर्वैरः
nirvairaḥ
ਵੈਰ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਦਵੇਸ਼ਰਹਿਤ
सर्वभूतेषु
sarva-bhūteṣhu
ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ
यः
yaḥ
ਜੋ
सः
saḥ
ਉਹ
माम्
mām
ਮੈਨੂੰ
एति
eti
ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
पाण्डव
pāṇḍava
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਪਾਂਡੂ-ਪੁੱਤਰ
Complete Translation
ਹੇ ਅਰਜੁਨ! ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਟੀਚਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਹੈ ਅਤੇ ਆਸਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵੈਰ-ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ — ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 55
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਇਹ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ, ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ-ਦਰਸ਼ਨ ਯੋਗ, ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਕੇ, ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਉਪਾਅ ਇੱਕੋ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਾਰ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਟੀਕਾਕਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੀ ਗੀਤਾ ਦਾ ਸਾਰਭੂਤ ਨਿਚੋੜ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
Frequently Asked Questions
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ 11.55 ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਉਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?▼
ਸ਼੍ਰੀ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੀ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਸਾਰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੀਤਾ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ — ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਕਰਮ, ਭਗਤੀ, ਅਨਾਸਕਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਸਦਭਾਵ — ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਭਗਤ ਦੇ ਗੁਣ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?▼
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਪੰਜ ਲੱਛਣ ਦੱਸਦਾ ਹੈ: ਭਗਵਾਨ ਲਈ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰਨਾ (ਮਤ੍ਕਰਮਕ੍ਰਿਤ੍), ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਟੀਚਾ ਮੰਨਣਾ (ਮਤ੍ਪਰਮਃ), ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਗਤ ਹੋਣਾ (ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਃ), ਆਸਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ (ਸਙ੍ਗਵਰ੍ਜਿਤਃ), ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਾ ਰੱਖਣਾ (ਨਿਰ੍ਵੈਰਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਸ਼ੁ)।
'ਨਿਰ੍ਵੈਰਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਸ਼ੁ' ਕੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ?▼
ਇਹ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵੈਰ-ਰਹਿਤਤਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਚਾ ਭਗਤ ਸਭ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਪ੍ਰਤੀ ਦਵੇਸ਼ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੇ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵ-ਮਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈ?▼
ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦੇ ਅਚੰਭੇ-ਭਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਸਾਧਨਾ ਵੱਲ ਮੋੜਦੇ ਹੋਏ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਮਾਰਗ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜੀਵੀ ਗਈ ਪ੍ਰੇਮ-ਮਈ, ਅਨਾਸਕਤ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਗਤੀ ਹੀ ਹੈ — ਇਹ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →