ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ 13.2 — ਇਦੰ ਸ਼ਰੀਰੰ ਕੌਂਤੇਯ (ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ-ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਗ੍ਯ) — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता १३.२ — इदं शरीरं कौन्तेय
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
श्रीभगवानुवाच
śhrī-bhagavān uvācha
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ
इदम्
idam
ਇਹ
शरीरम्
śharīram
ਸਰੀਰ
कौन्तेय
kaunteya
ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ (ਅਰਜੁਨ)
क्षेत्रम्
kṣhetram
ਖੇਤ (ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਖੇਤ)
इति
iti
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ
अभिधीयते
abhidhīyate
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
एतत्
etat
ਇਸ ਨੂੰ
यः
yaḥ
ਜੋ
वेत्ति
vetti
ਜਾਣਦਾ ਹੈ
तम्
tam
ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ
प्राहुः
prāhuḥ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ
क्षेत्रज्ञः
kṣhetra-jñaḥ
ਖੇਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ
इति
iti
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ
तद्विदः
tat-vidaḥ
ਤੱਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨੀਜਨ
Complete Translation
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਅਰਜੁਨ! ਇਹ ਸਰੀਰ 'ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ' (ਖੇਤ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ 'ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਗ੍ਯ' (ਖੇਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 13, Verse 2
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਏ, ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ-ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਗ੍ਯ ਵਿਭਾਗ ਯੋਗ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਗਿਆਨ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਰੰਭਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ 'ਖੇਤ' ਅਤੇ ਚੇਤਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ 'ਜਾਣਕਾਰ' ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਵੇਕਪੂਰਨ ਗਿਆਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ 13.2 ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੁਨੇਹਾ ਕੀ ਹੈ?▼
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਵੇਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਸਰੀਰ 'ਖੇਤ' ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਚੇਤਨ ਆਤਮਾ 'ਖੇਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ' ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੇ (ਦ੍ਰਿਸ਼) ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੋਂ (ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ) ਵੱਖ ਕਰ ਕੇ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਆਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ।
'ਖੇਤ' ਅਤੇ 'ਖੇਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ' ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?▼
ਖੇਤ ਹੈ ਸਰੀਰ, ਮਨ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਸਮੇਤ — ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਰੰਗਮੰਚ। ਖੇਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਉਹ ਚੇਤਨ ਆਤਮਾ, ਸਾਖੀ ਜੋ ਖੇਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵੇਕ ਹੀ ਇਸ ਅਧਿਆਏ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵਿਵੇਕ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਲਈ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?▼
ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਕਤੀ ਉਦੋਂ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਤਾਦਾਤਮ ਤਿਆਗ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਮਰ ਜਾਣਕਾਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਵਿਵੇਕ ਡਰ, ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਮੋਹ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਿਆਨ, ਆਤਮ-ਖੋਜ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਗਿਆਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?▼
ਸਾਰਾ ਦਿਨ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹੋ (ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ, ਵਿਚਾਰ, ਸਰੀਰ — ਖੇਤ) ਅਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ (ਜਾਣਕਾਰ) — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵੇਖੋ। ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਪਾਠ ਉਸ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੈਰਾਗ, ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →