ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੫.੧੫ — ਸਰਵਸ੍ਯ ਚਾਹਂ ਹ੍ਰਿਦਿ ਸੰਨਿਵਿਸ਼੍ਟੋ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता १५.१५ — सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
सर्वस्य
sarvasya
ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ
च
cha
ਅਤੇ
अहम्
aham
ਮੈਂ
हृदि
hṛidi
ਦਿਲ ਵਿੱਚ
सन्निविष्टः
sanniviṣhṭaḥ
ਸਥਿਤ, ਵਿਰਾਜਮਾਨ
मत्तः
mattaḥ
ਮੇਰੇ ਤੋਂ
स्मृतिः
smṛitiḥ
ਯਾਦ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ
ज्ञानम्
jñānam
ਗਿਆਨ
अपोहनम्
apohanam
ਵਿਸਮ੍ਰਿਤੀ, ਅਪੋਹਨ
च
cha
ਅਤੇ, ਨਾਲ ਹੀ
वेदैः
vedaiḥ
ਵੇਦਾਂ ਦੁਆਰਾ
च
cha
ਅਤੇ
सर्वैः
sarvaiḥ
ਸਮੂਹ
अहम्
aham
ਮੈਂ
एव
eva
ਹੀ, ਕੇਵਲ
वेद्यः
vedyaḥ
ਜਾਣਨ ਯੋਗ
वेदान्तकृत्
vedānta-kṛit
ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਰਚੈਤਾ
वेदवित्
veda-vit
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ
एव
eva
ਹੀ, ਕੇਵਲ
च
cha
ਅਤੇ
अहम्
aham
ਮੈਂ
Complete Translation
ਮੈਂ ਹੀ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਯਾਦ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਪੋਹਨ (ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਮੂਹ ਵੇਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਵਸਤੂ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਰਚੈਤਾ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 15, Verse 15
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਯੋਗ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸਮੂਹ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸਮੂਹ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Frequently Asked Questions
ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੫.੧੫ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਯਾਦ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਸਮ੍ਰਿਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਮੂਹ ਵੇਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਰਚੈਤਾ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਰੱਬ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਲਕਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਵਜੋਂ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
'ਅੰਤਰਯਾਮੀ' ਕੀ ਹੈ?▼
ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਅੰਦਰਲਾ ਨਿਯੰਤਾ' ਜਾਂ 'ਅੰਤਰਵਾਸੀ' — ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਜੋ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਾਖੀ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਧਾਰ ਹੈ।
ਰੱਬ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?▼
ਸੂਖਮ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਭਗਵਾਨ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਯਾਦ ਅਤੇ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵੀ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਭਗਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ੍ਰੋਤ ਮੰਨ ਕੇ ਸਪਸ਼ਟ ਯਾਦ ਅਤੇ ਸਹੀ ਗਿਆਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?▼
ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੂਹ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅੰਤਮ ਲਕਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੀ ਹਨ ('ਸਮੂਹ ਵੇਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੈਂ ਹੀ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹਾਂ')। ਸਾਧਕ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਸਮੂਹ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਲਕਸ਼ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸਾਖਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮਨਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →