ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ 18.46 — ਯਤਃ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤਿਰ੍ਭੂਤਾਨਾਮ੍ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता १८.४६ — यतः प्रवृत्तिर्भूतानाम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
यतः
yataḥ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ
प्रवृत्तिः
pravṛittiḥ
ਉਤਪੱਤੀ, ਪ੍ਰਾਦੁਰਭਾਵ, ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ
भूतानाम्
bhūtānām
ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ
येन
yena
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ
सर्वम्
sarvam
ਸਭ
इदम्
idam
ਇਹ (ਜਗਤ)
ततम्
tatam
ਵਿਆਪਤ ਹੈ
स्वकर्मणा
sva-karmaṇā
ਆਪਣੇ ਸਵਕਰਮ/ਸੁਭਾਵਿਕ ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ
तम्
tam
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ
अभ्यर्च्य
abhyarchya
ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਅਰਚਨਾ ਕਰ ਕੇ
सिद्धिम्
siddhim
ਸਿੱਧੀ, ਸਫਲਤਾ, ਪੂਰਣਤਾ
विन्दति
vindati
ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ
मानवः
mānavaḥ
ਮਨੁੱਖ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ
Complete Translation
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵਿਆਪਤ ਹੈ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵ ਦੇ ਪਾਲਣ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 18, Verse 46
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਅਠਾਰ੍ਹਵੇਂ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਅਧਿਆਇ, ਮੋਕਸ਼ ਸੰਨਿਆਸ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਮੁੱਚੀ ਗੀਤਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਤੱਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਹ ਗਹਿਰਾ ਸੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ 18.46 ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਕੀ ਹੈ?▼
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵ ਨੂੰ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਭਗਵਾਨ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਜਗਤ ਵਿਆਪਤ ਹੈ — ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਜੋਂ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਇਮਾਨਦਾਰ ਕਰਮ ਖੁਦ ਇੱਕ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਮਾਰਗ ਹੈ।
ਸਾਧਾਰਨ ਕਰਮ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?▼
ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਕਰਤੱਵ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ, ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਲੋਭ ਦੀ ਥਾਂ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਕੇ। ਅਰਪਣ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਵ, ਕਰਮ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਪੂਜਾ (ਅਭਯਰਚਯ) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਈਸ਼ਵਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਮੰਦਰ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ?▼
ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ-ਪੂਜਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰਤੱਵ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉਚਿਤ ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਆਰਾਧਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਂਸਾਰਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵੀ ਸਿੱਧੀ ਦਾ ਪੂਰਨ ਮਾਰਗ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸਵਧਰਮ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ?▼
ਇਹ ਗੀਤਾ ਦੀ ਉਸ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜੇ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਆਪਣੇ ਧਰਮ (ਸਵਧਰਮ) ਨੂੰ ਅਧੂਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹੀ ਸਵਧਰਮ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਜੋਂ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਿੱਧਾ ਸਰਵੋਚ ਸਿੱਧੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →