ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ 2.14 — ਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਕੌਨ੍ਤੇਯ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता 2.14 — मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
मात्रास्पर्शाः
mātrā-sparśhāḥ
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ
तु
tu
ਸੱਚਮੁੱਚ
कौन्तेय
kaunteya
ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਅਰਜੁਨ
शीत
śhīta
ਠੰਡ, ਸੀਤ
उष्ण
uṣhṇa
ਗਰਮੀ, ਉਸ਼੍ਣ
सुख
sukha
ਸੁਖ, ਆਨੰਦ
दुःख
duḥkha
ਦੁੱਖ, ਪੀੜਾ
दाः
dāḥ
ਦੇਣ ਵਾਲੇ
आगम
āgama
ਆਉਣਾ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ
अपायिनः
apāyinaḥ
ਜਾਣਾ, ਅਲੋਪ ਹੋਣਾ
अनित्याः
anityāḥ
ਅਨਿੱਤ, ਖਿਣਭੰਗੁਰ
तान्
tān
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ
तितिक्षस्व
titikṣhasva
ਸਹਿਣ ਕਰ, ਧੀਰਜ ਰੱਖ
भारत
bhārata
ਹੇ ਭਰਤਵੰਸ਼ੀ (ਅਰਜੁਨ)
Complete Translation
ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ! ਠੰਡ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਤਥਾ ਸੁਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਦਾ ਆਰੰਭ ਅਤੇ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅਨਿੱਤ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਭਾਰਤ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 14
Author: Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa)
Period: Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)
ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਦੇ ਯੁੱਧਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਗਏ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸਾਂਖ੍ਯਯੋਗ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਕਾਕੁਲ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਆਤਮਾ ਦੀ ਨਿੱਤਤਾ ਸਮਝਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੁਣ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦ੍ਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਹਾਰਕ ਸਾਧਨਾ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹਨ। ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਾ ਦਾ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੇਦਾਂਤ ਦੀ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਆਧਾਰਥੰਮ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੁਗਾਂ-ਯੁਗਾਂ ਤੋਂ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ 2.14 ਦਾ ਮੂਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਠੰਡ, ਗਰਮੀ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਰੰਭ ਅਤੇ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਨਿੱਤ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਚਲਿਤ ਹੋਣ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਾਂਤ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਾ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼
ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਾ ਧੀਰਜਪੂਰਨ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈ — ਦ੍ਵੰਦਾਂ (ਸੁਖ-ਦੁੱਖ, ਠੰਡ-ਗਰਮੀ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਜਾਂ ਉਦਾਸ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਸਹਿਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਧਨਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਅਨਿੱਤ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?▼
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਸੰਯੋਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ ਉਤਪੰਨ (ਆਗਮ) ਅਤੇ ਨਸ਼ਟ (ਅਪਾਯੀ) ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਿਣਭੰਗੁਰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਖਿਣਿਕ ਰਾਗ-ਦ੍ਵੇਸ਼ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਬਣਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਲਾਗੂ ਕਰਾਂ?▼
ਜਦੋਂ ਅਸੁਵਿਧਾ, ਆਲੋਚਨਾ, ਹਾਨੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਪ੍ਰਿਯ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਹੋਵੇ, ਤਦੋਂ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਉਹ ਖਿਣਿਕ ਹੈ। ਉਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੰਘਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਦੇਖੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸਹਿਣ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰੱਖੋ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →