ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੨.੧੬ — ਨਾਸਤੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭਾਵੋ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता २.१६ — नासतो विद्यते भावो
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
न
na
ਨਹੀਂ, ਨ
असतः
asataḥ
ਅਸਤ ਦਾ, ਅਨਿੱਤ ਦਾ, ਅਵਿਦ੍ਯਮਾਨ ਦਾ
विद्यते
vidyate
ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਦ੍ਯਮਾਨ ਹੈ
भावः
bhāvaḥ
ਭਾਵ, ਅਸਤਿਤਵ, ਸਥਾਈਤਵ
न
na
ਨਹੀਂ, ਨ
अभावः
abhāvaḥ
ਅਭਾਵ, ਵਿਨਾਸ਼
विद्यते
vidyate
ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਦ੍ਯਮਾਨ ਹੈ
सतः
sataḥ
ਸਤ ਦਾ, ਨਿੱਤ ਦਾ, ਵਿਦ੍ਯਮਾਨ ਦਾ
उभयोः
ubhayoḥ
ਦੋਹਾਂ ਦਾ (ਸਤ ਅਤੇ ਅਸਤ)
अपि
api
ਵੀ, ਹੀ
दृष्टः
dṛiṣhṭaḥ
ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਅਵਲੋਕਿਤ
अन्तः
antaḥ
ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼, ਸੱਚ, ਅੰਤਿਮ ਸਾਰ
तु
tu
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਨਿਸ਼ਚੈ ਹੀ
अनयोः
anayoḥ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ
तत्त्व-दर्शिभिः
tattva-darśhibhiḥ
ਤੱਤਵਦਰਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਸਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ
Complete Translation
ਅਸਤ ਵਸਤੂ ਦਾ ਤਾਂ ਅਸਤਿਤਵ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤ ਦਾ ਕਦੇ ਅਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਤੱਤਵ ਤੱਤਵਦਰਸ਼ੀ ਗਿਆਨੀ ਪੁਰਖਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 16
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਦੂਜੇ ਅਧਿਆਏ ਸਾਂਖ੍ਯ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਦੇ ਯੁੱਧਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਦਗ੍ਰਸਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਤਰਨਿਹਿਤ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰਕੇ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮਸਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਧਾਰਭੂਤ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਅਨਿੱਤ ਦਾ ਕੋਈ ਵਾਸਤਵਿਕ ਅਸਤਿਤਵ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਦਾ ਕਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਸੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਭੂਤ ਹੈ ਜੋ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਸਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।
Frequently Asked Questions
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੨.੧੬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ?▼
ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸਤ — ਨਾਸ਼ਵਾਨ, ਸਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਜਗਤ — ਦਾ ਕੋਈ ਸੱਚਾ, ਸਥਾਈ ਅਸਤਿਤਵ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਤ — ਨਿੱਤ ਆਤਮਾ — ਦਾ ਕਦੇ ਅਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੱਤਵਦਰਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਭੇਦ ਦੇਖ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਅਨਿੱਤ ਵਸਤੂਆਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਥੇ 'ਸਤ' ਅਤੇ 'ਅਸਤ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼
'ਸਤ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨ ਹੈ, ਭੂਤ-ਵਰਤਮਾਨ-ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ — ਨਿੱਤ ਆਤਮਾ। 'ਅਸਤ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਅਨਿੱਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਨਿਰੰਤਰ ਅਸਤਿਤਵ ਨਹੀਂ — ਸਰੀਰ, ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਘਟਨਾਵਾਂ। ਸ਼ਲੋਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਸਤ ਹੀ ਸਥਾਈ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?▼
ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਪਸ਼ਟਤਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਥਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਕਿ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਅਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਆਤਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੈ। ਸਥਾਈ ਅਤੇ ਅਨਿੱਤ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਵਿਵੇਕ ਹੀ ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਮਾਰਗ ਦਾ ਆਰੰਭਬਿੰਦੂ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸ਼ੋਕ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?▼
ਸ਼ੋਕ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਥਾਈ ਹੋਵੇ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜੀ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਅਨਿੱਤ ਹੋਣ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਅਸਤ ਹੈ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਸਤ ਤਥਾ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸ਼ੋਕ ਦੇ ਮਿਥ੍ਯਾ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →