ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ ೨.೫೫ — ಪ್ರಜಹಾತಿ ಯದಾ ಕಾಮಾನ್
ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੨.੫੫ — ਪ੍ਰਜਹਾਤਿ ਯਦਾ ਕਾਮਾਨ੍ in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
✦ ಅರ್ಥ
ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞ — ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯ ಜ್ಞಾನಿ — ಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವರ್ಣನೆಯ ಆರಂಭ, ಇದು ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ, ಕೂರುತ್ತಾನೆ, ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಅರ್ಜುನನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ನೀಡುವ ಉತ್ತರ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮೊದಲ ಮಾನದಂಡ ಅಂತರಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ — ಮನುಷ್ಯನು ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿ ಕಾಮನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕೇವಲ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಪೂರ್ಣ ಸಂತೃಪ್ತಿ ಪಡೆದಾಗ, ಹೊರಗೆ ಯಾವುದೂ ಬೇಡವಾದಾಗ, ಅವನು ಅಚಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನದ ಗುರಿಯನ್ನು ಒಳಗೆ ದೊರೆಯುವ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 55 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ, ಕೂರುತ್ತಾನೆ, ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನ ದೀಪ್ತಿಮಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ — ಅಂತಹವನು ಮನಸ್ಸಿನ ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕೇವಲ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಪೂರ್ಣ ಸಂತೃಪ್ತ. ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿ ಋಷಿಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಣನೆಯಾದವು.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
ಋಷಿಗಳು ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಆತ್ಮಪರೀಕ್ಷೆಯ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಭಕ್ತರು 'ಪ್ರಜಹಾತಿ ಯದಾ ಕಾಮಾನ್' ಮೇಲೆ ಮನನ ಮಾಡುವುದು ಕಾಮನೆಯ ನಿರಂತರ ಸೆಳೆತವನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿತೆಂದೂ, ಚಡಪಡಿಕೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬಾಹ್ಯ ನಷ್ಟವೂ ಅಲುಗಾಡಿಸಲಾಗದ ಪ್ರಶಾಂತ, ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಸಂತೃಪ್ತಿ ಬಂದಿತೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಮಂತ್ರ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ ಪ್ರಜಹಾತಿ ಯದಾ ಕಾಮಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಪಾರ್ಥ ಮನೋಗತಾನ್। ಆತ್ಮನ್ಯೇವಾತ್ಮನಾ ತುಷ್ಟಃ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞಸ್ತದೋಚ್ಯತೇ॥
śhrī bhagavān uvācha prajahāti yadā kāmān sarvān pārtha mano-gatān ātmany-evātmanā tuṣhṭaḥ sthita-prajñas tadochyate
ಅರ್ಥ:ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು — ಓ ಪಾರ್ಥ! ಮನುಷ್ಯನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಆತ್ಮದಿಂದಲೇ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಂತೃಪ್ತನಾಗಿರುವಾಗ, ಅವನು ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು (ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੨.੫੫ — ਪ੍ਰਜਹਾਤਿ ਯਦਾ ਕਾਮਾਨ੍ ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ (ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞ)ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ
ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ತೃಪ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಾಧಕನಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ
ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಿನ ಅನಂತ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ
ಬಾಹ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಅಂತರಂಗ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ
ಸಮತ್ವ, ಆತ್ಮಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಕಾಮನೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದ ಗುರಿಗೆ ಧ್ಯಾನಮಯ ಆದರ್ಶವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ
ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੨.੫੫ — ਪ੍ਰਜਹਾਤਿ ਯਦਾ ਕਾਮਾਨ੍ ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಓದಿ, ಮನುಷ್ಯನು ಮನಸ್ಸಿನ ಕಾಮನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ತನ್ನೊಳಗೇ ಸಂತೃಪ್ತನಾಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ. ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಬಾಹ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಒಳಮುಖವಾಗಿ ತಿರುಗಿ ಹುಡುಕಬೇಕೆಂಬ ದೈನಂದಿನ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಧ್ಯಾನದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪಠಿಸಿದಾಗ ಇದು ಕ್ರಮೇಣ ಕಾಮನೆಯ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆತ್ಮ ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੨.੫੫ — ਪ੍ਰਜਹਾਤਿ ਯਦਾ ਕਾਮਾਨ੍ವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ