ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੬.੧੯ — ਯਥਾ ਦੀਪੋ ਨਿਵਾਤਸਥੋ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ६.१९ — यथा दीपो निवातस्थो
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
यथा
yathā
ਜਿਵੇਂ, ਵਾਂਗ
दीपः
dīpaḥ
ਦੀਵਾ, ਜੋਤ
निवातस्थः
nivāta-sthaḥ
ਹਵਾ-ਰਹਿਤ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ
न इङ्गते
na iṅgate
ਹਿੱਲਦਾ ਜਾਂ ਕੰਬਦਾ ਨਹੀਂ
सा
sā
ਇਹ, ਉਹ
उपमा
upamā
ਉਪਮਾ, ਤੁਲਨਾ
स्मृता
smṛitā
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ
योगिनः
yoginaḥ
ਯੋਗੀ ਦਾ
यतचित्तस्य
yata-chittasya
ਜਿਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਸੰਜਮਿਤ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਹੈ
युञ्जतः
yuñjataḥ
ਨਿਰੰਤਰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ
योगम्
yogam
ਯੋਗ, ਧਿਆਨ
आत्मनः
ātmanaḥ
ਆਤਮਾ ਦਾ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਉੱਤੇ
Complete Translation
ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ-ਰਹਿਤ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਦੀਵਾ ਨਹੀਂ ਹਿੱਲਦਾ — ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਉਪਮਾ ਉਸ ਯੋਗੀ ਦੇ ਸੰਜਮਿਤ ਮਨ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਆਤਮ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 6, Verse 19
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਛੇਵੇਂ ਅਧਿਆਇ, ਧਿਆਨਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਆਸਣ, ਮੁਦਰਾ, ਮਨ ਦਾ ਸਥਿਰ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਜਮ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਮਨ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਵਰਣਿਤ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਵਾ-ਰਹਿਤ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਲ ਬਲਦੇ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ।
Frequently Asked Questions
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੬.੧੯ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਪਮਾ ਕੀ ਹੈ?▼
ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਯੋਗੀ ਦੇ ਸੰਜਮਿਤ ਮਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ, ਹਵਾ-ਰਹਿਤ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹਿੱਲਣ ਵਾਲੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੁੱਚੀ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਛਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਸਥਿਰ ਦੀਵਾ ਕਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ?▼
ਅਕੰਪ ਜੋਤ ਉਸ ਮਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜੋ ਸੰਜਮਿਤ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਆਤਮ-ਧਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਘਨ ਦੀ ਕੋਈ 'ਹਵਾ' ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਮਨ ਸਥਿਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਲਾਗੂ ਕਰਾਂ?▼
ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ, ਵਿਘਨ-ਰਹਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ (ਉਹ 'ਹਵਾ-ਰਹਿਤ ਥਾਂ') ਬਣਾਓ, ਸਥਿਰ ਬੈਠੋ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਆਤਮਾ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਕੇਂਦਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਈ ਰੱਖੋ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਡੋਲੇ, ਤਾਂ ਸਥਿਰ ਜੋਤ ਦੀ ਛਵੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਅਖੰਡ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਦਿਓ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ?▼
ਇਹ ਛੇਵੇਂ ਅਧਿਆਇ, ਧਿਆਨਯੋਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਧਿਆਨ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਆਸਣ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ, ਇਸ ਸਾਧਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ, ਅਡੋਲ ਮਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →