ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੮.੬ — ਯੰ ਯੰ ਵਾਪਿ ਸਮਰਨ ਭਾਵੰ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ८.६ — यं यं वापि स्मरन्भावं
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
यं यम्
yam yam
ਜੋ ਜੋ ਵੀ
वा
vā
ਜਾਂ
अपि
api
ਵੀ
स्मरन्
smaran
ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ
भावम्
bhāvam
ਭਾਵ, ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ
त्यजति
tyajati
ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ
अन्ते
ante
ਅੰਤ ਵਿੱਚ (ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ)
कलेवरम्
kalevaram
ਸਰੀਰ ਨੂੰ
तम् तम्
tam tam
ਉਸੇ ਉਸੇ ਭਾਵ ਨੂੰ
एव
eva
ਨਿਸਚੇ ਹੀ
एति
eti
ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
कौन्तेय
kaunteya
ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ (ਅਰਜੁਨ)
सदा
sadā
ਸਦਾ
तद्भावभावितः
tat-bhāva-bhāvitaḥ
ਉਸ ਭਾਵ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ
Complete Translation
ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ! ਮਨੁੱਖ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗਦੇ ਵੇਲੇ ਜਿਸ ਭਾਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਉਸ ਭਾਵ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਉਸੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 8, Verse 6
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਅੱਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਅਕਸ਼ਰ-ਬ੍ਰਹਮ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਰਬ੍ਰਹਮ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਯਾਣ ਦੇ ਪਲ ਦੀ ਮਨੋਅਵਸਥਾ ਹੀ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਮਝਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਅੰਤਿਮ ਵਿਚਾਰ ਪਰਮ ਲਕਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
Frequently Asked Questions
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੮.੬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ?▼
ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗਣ ਦੇ ਪਲ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸਦੀ ਅਗਲੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਤਿਮ ਵਿਚਾਰ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਤੋਂ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਭਰ ਸਹੀ ਸਿਮਰਨ ਨੂੰ ਪਾਲਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅੰਤਿਮ ਵਿਚਾਰ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇ।
ਕੀ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਅੰਤਿਮ ਪਲ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?▼
ਬਿਲਕੁਲ ਉਵੇਂ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਲੋਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਿਮ ਵਿਚਾਰ ਨਿਰਣਾਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਉਸ ਭਾਵ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ 'ਸਦਾ ਲੀਨ' ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅੰਤਿਮ ਵਿਚਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਆਦਤਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਅਭਿਆਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਅਗਲੇ ਸ਼ਲੋਕ (੮.੭) ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜਦਾ ਹੈ?▼
ਅਗਲੇ ਹੀ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਹਾਰਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਕਰ।' ਇਹ ਸਮਝਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਅੰਤਿਮ ਵਿਚਾਰ ਗਤੀ ਨੂੰ ਘੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਤੱਵ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਨਿਰੰਤਰ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਸੁਭਾਵਿਕ ਅੰਤਿਮ ਵਿਚਾਰ ਬਣ ਜਾਣ।
ਚੰਗਾ ਅੰਤਿਮ ਵਿਚਾਰ ਕਿਵੇਂ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?▼
ਜਪ, ਅਰਦਾਸ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮਮਈ ਜੀਵਨ ਦੁਆਰਾ ਜੀਵਨ ਭਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ। ਜਿਵੇਂ ਅਭਿਆਸ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸੁਭਾਵਿਕ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ-ਸਿਮਰਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਪਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨ ਦਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →