ਭਵਾਨੀਭੁਜੰਗਮ੍ PDF

षडाधारपङ्केरुहान्तर्विराजत् सुषुम्नान्तरालेऽतितेजोल्लसन्तीम् । सुधामण्डलं द्रावयन्तीं पिबन्तीं सुधामूर्तिमीडे चिदानन्दरूपाम् ॥ १॥

ṣaḍādhārapaṅkeruhāntarvirājat suṣumnāntarāle'titejollasantīm | sudhāmaṇḍalaṃ drāvayantīṃ pibantīṃ sudhāmūrtimīḍe cidānandarūpām || 1||

1. ਮੈਂ ਉਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਰੂਪਾ, ਚਿਦਾਨੰਦ-ਰੂਪਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਜੋ ਛੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਰਾਜਦੀ ਹੈ, ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤਿ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦੇਦੀਪਯਮਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾ ਕੇ ਪਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ज्वलत्कोटिबालार्कभासारुणाङ्गीं सुलावण्यशृङ्गारशोभाभिरामाम् । महापद्मकिञ्जल्कमध्ये विराजत्- त्रिकोणे निषण्णां भजे श्रीभवानीम् ॥ २॥

jvalatkoṭibālārkabhāsāruṇāṅgīṃ sulāvaṇyaśṛṅgāraśobhābhirāmām | mahāpadmakiñjalkamadhye virājat- trikoṇe niṣaṇṇāṃ bhaje śrībhavānīm || 2||

2. ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਭਵਾਨੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਕਰੋੜਾਂ ਉਦਿਤ ਬਾਲਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਆਭਾ ਵਾਂਗ ਅਰੁਣ ਹਨ, ਸੁਲਾਵਣਯ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਅਭਿਰਾਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਹਾਪਦਮ ਦੇ ਕਿੰਜਲਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਤ੍ਰਿਕੋਣ 'ਤੇ ਆਸੀਨ ਹਨ।

क्वणत्किङ्किणीनूपुरोद्भासिरत्न- प्रभालीढलाक्षार्द्रपादाब्जयुग्माम् । अजेशाच्युताद्यैः सुरैः सेव्यमानां महात्रिपुरां श्रीशिवां भावयामि ॥ ३॥

kvaṇatkiṅkiṇīnūpurodbhāsiratna- prabhālīḍhalākṣārdrapādābjayugmām | ajeśācyutādyaiḥ suraiḥ sevyamānāṃ mahātripurāṃ śrīśivāṃ bhāvayāmi || 3||

3. ਮੈਂ ਮਹਾਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਿਵਾ (ਸ਼ਕਤੀ) ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ — ਰਤਨਜੜਿਤ ਖਣਕਦੀਆਂ ਕਿੰਕਿਣੀ-ਨੂਪੁਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਦੀਪਤ ਅਤੇ ਲਾਖਾਰਸ ਨਾਲ ਆਰਦ੍ਰ — ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਹਨ।

सुशोणाम्बराबद्धनीवीविराजन्- महारत्नकाञ्चीकलापं नितम्बम् । स्फुरद्दक्षिणावर्तनाभिं च तस्या भजे वल्लरीवद्विशालं त्रिवल्लीम् ॥ ४॥

suśoṇāmbarābaddhanīvīvirājan- mahāratnakāñcīkalāpaṃ nitambam | sphuraddakṣiṇāvartanābhiṃ ca tasyā bhaje vallarīvadviśālaṃ trivallīm || 4||

4. ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਤੰਬ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੁਸ਼ੋਣ ਵਸਤਰ ਦੀ ਨੀਵੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਤਨ-ਕਾਂਚੀ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾਵਰਤ ਹੈ, ਤਥਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਵਲੀ ਵੇਲ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਹੈ।

लसद्वृत्तगम्भीरनाभीसरोजं निजाङ्गोद्भवस्थूलरोमावलीभिः । भ्रमद्भ्रमराडम्बरं सुन्दराख्यं भजे तत्तटित्कोटिकान्तं भवान्याः ॥ ५॥

lasadvṛttagambhīranābhīsarojaṃ nijāṅgodbhavasthūlaromāvalībhiḥ | bhramadbhramarāḍambaraṃ sundarākhyaṃ bhaje tattaṭitkoṭikāntaṃ bhavānyāḥ || 5||

5. ਮੈਂ ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਉਸ ਨਾਭੀ-ਕਮਲ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਗੋਲ, ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ — ਜੋ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਰੋਮਾਵਲੀ ਨਾਲ ਭੌਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਾਂਗ ਘਿਰਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਰੋੜਾਂ ਬਿਜਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਕਾਂਤਿਮਾਨ ਹੈ।

कुचौ कुङ्कुमागारगर्भप्रवालौ पराभीतिमुद्राकरस्योपकण्ठौ । रमामन्दिरौ चामरारातिकुम्भौ भजे चन्दनालिप्तकौ भव्यरूपौ ॥ ६॥

kucau kuṅkumāgāragarbhapravālau parābhītimudrākarasyopakaṇṭhau | ramāmandirau cāmarārātikumbhau bhaje candanāliptakau bhavyarūpau || 6||

6. ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕੁਚਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁੰਕੁਮ-ਭੰਡਾਰ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਵਾਲ-ਵਰਣ ਹਨ, ਅਭੈ ਅਤੇ ਵਰ-ਮੁਦ੍ਰਾ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਮਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਦੇ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਗਜਕੁੰਭ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਅਤੇ ਭਵਯਰੂਪ ਹਨ।

ललाटश्रियं वल्लभैकानुभावां भुजामूलविन्यस्तचूताग्रकोटिम् । कलङ्काधिवासं हसच्चन्द्रबिम्बं श्रिये नौमि कस्तूरिकातिप्रसन्नम् ॥ ७॥

lalāṭaśriyaṃ vallabhaikānubhāvāṃ bhujāmūlavinyastacūtāgrakoṭim | kalaṅkādhivāsaṃ hasaccandrabimbaṃ śriye naumi kastūrikātiprasannam || 7||

7. ਸ਼੍ਰੀ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਲਈ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਲਾਟ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਜੋ ਵਲਭ (ਸ਼ਿਵ) ਲਈ ਅਨੁਪਮ ਹੈ, ਭੁਜਮੂਲ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਅੰਬ-ਪੱਲਵ-ਅਗ੍ਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਲੰਕ (ਚੰਦ੍ਰਕਲਾ) ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੱਸਦੇ ਚੰਦ੍ਰਬਿੰਬ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਨਾਲ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ।

भजे वक्त्रमब्जप्रभाजाललोलं लसद्वारिजाक्षीयुगं विभ्रमाक्षम् । ललाटान्तरालम्बिमाणिक्यभूषं वहन्तीं चलत्कुण्डलोद्योतगण्डम् ॥ ८॥

bhaje vaktramabjaprabhājālalolaṃ lasadvārijākṣīyugaṃ vibhramākṣam | lalāṭāntarālambimāṇikyabhūṣaṃ vahantīṃ calatkuṇḍalodyotagaṇḍam || 8||

8. ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਮਲ-ਪ੍ਰਭਾ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਚੰਚਲ ਹੈ, ਜੋ ਦੀਪਤ ਕਮਲਨੈਣ ਅਤੇ ਵਿਭ੍ਰਮਯੁਕਤ ਨੇਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲਲਾਟ 'ਤੇ ਲਟਕਦੇ ਮਾਣਿਕਯ ਨਾਲ ਭੂਸ਼ਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੱਲਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਦੀ ਦਯੁਤੀ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਪੋਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹਨ।

सुफुल्लारविन्दायताक्षीं सुवक्षो- रुहां चारुहासां सुकर्णावतंसाम् । सुमध्यां सुवृत्तस्तनीं सुस्मितास्यां भजे श्रीमहेशीं भवानीं भवानीम् ॥ ९॥

suphullāravindāyatākṣīṃ suvakṣo- ruhāṃ cāruhāsāṃ sukarṇāvataṃsām | sumadhyāṃ suvṛttastanīṃ susmitāsyāṃ bhaje śrīmaheśīṃ bhavānīṃ bhavānīm || 9||

9. ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਮਹੇਸ਼ੀ, ਭਵਾਨੀ, ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਸੁਵਿਕਸਿਤ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਦੀਰਘ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਵਕਸ਼ ਵਾਲੀ, ਮਨੋਹਰ ਹਾਸ ਵਾਲੀ, ਸੁਕਰਣ-ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁਮਧਯਾ, ਸੁਵ੍ਰਿੱਤ-ਸਤਨੀ ਅਤੇ ਸੁਸਮਿਤ-ਮੁਖੀ।

सुनासापुटं सुन्दरभ्रूललाटं तरङ्गायताक्षं सुधाधौतगण्डम् । सुबिम्बाधरं कुन्ददन्तप्रभाढ्यं भजे चन्द्रचूडालसत्केशपाशम् ॥ १०॥

sunāsāpuṭaṃ sundarabhrūlalāṭaṃ taraṅgāyatākṣaṃ sudhādhautagaṇḍam | subimbādharaṃ kundadantaprabhāḍhyaṃ bhaje candracūḍālasatkeśapāśam || 10||

10. ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਸੁੰਦਰ ਨਾਸਾਪੁਟ, ਮਨੋਹਰ ਭ੍ਰੂ ਅਤੇ ਲਲਾਟ, ਤਰੰਗ ਵਾਂਗ ਦੀਰਘ ਨੇਤਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਧੌਤ ਕਪੋਲ, ਬਿੰਬਫਲ ਵਾਂਗ ਅਧਰ, ਕੁੰਦ-ਦੰਤ-ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਚੂੜ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕੇਸ਼ਪਾਸ਼ ਵਾਲੀ।

पराशक्तिराज्ञीसमाक्रान्तविश्वां परां भोगमोक्षप्रदां शाम्भवीं ताम् । पराकारकामेश्वरीं कामकोटिं भजे चित्स्वरूपां जगन्मातरं श्रीम् ॥ ११॥

parāśaktirājñīsamākrāntaviśvāṃ parāṃ bhogamokṣapradāṃ śāmbhavīṃ tām | parākārakāmeśvarīṃ kāmakoṭiṃ bhaje citsvarūpāṃ jaganmātaraṃ śrīm || 11||

11. ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀ, ਜਗਨਮਾਤਾ, ਚਿਦ੍ਰੂਪਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਪਰਾ-ਸ਼ਕਤੀ, ਸਮਸਤ ਵਿਸ਼ਵ 'ਤੇ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਰਾਣੀ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਂਭਵੀ, ਪਰਾ ਕਾਮੇਸ਼ਵਰੀ ਅਤੇ ਕਾਮਕੋਟਿ।

श्रुतीनां मुहुर्भूषणं तर्कगम्यं मनोवाक्पथातीतमत्यन्तदूरम् । निजानन्दबीजं सदा बुद्धिनिष्ठं निराकारमोङ्कारगम्यं भजेऽहम् ॥ १२॥

śrutīnāṃ muhurbhūṣaṇaṃ tarkagamyaṃ manovākpathātītamatyantadūram | nijānandabījaṃ sadā buddhiniṣṭhaṃ nirākāramoṅkāragamyaṃ bhaje'ham || 12||

12. ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਦਾ ਭੂਸ਼ਣ ਹੈ, ਤਰਕ ਨਾਲ ਗ੍ਰਾਹਯ ਪਰ ਮਨ-ਵਾਣੀ ਦੇ ਪਥ ਤੋਂ ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਦੂਰ ਹੈ, ਨਿਜ-ਆਨੰਦ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਸਦਾ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਓਂਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਗਮਯ ਹੈ।

महायोगपीठे परिभ्राजमाने निषण्णं शिवेनापि साम्यं वहन्तीम् । सहस्रारपद्मे सदा भावयामि प्रबुद्धां परां चिच्छरीरां भवानीम् ॥ १३॥

mahāyogapīṭhe paribhrājamāne niṣaṇṇaṃ śivenāpi sāmyaṃ vahantīm | sahasrārapadme sadā bhāvayāmi prabuddhāṃ parāṃ cicchharīrāṃ bhavānīm || 13||

13. ਮੈਂ ਦੇਦੀਪਯਮਾਨ ਮਹਾਯੋਗਪੀਠ ਵਿੱਚ, ਸਹਸ੍ਰਾਰ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਸਦਾ ਭਵਾਨੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਜੋ ਪ੍ਰਬੁੱਧ, ਪਰਾ, ਚਿਤ੍-ਸਰੀਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਉੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਸਾਮਯ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਵਿਰਾਜਦੀ ਹੈ।

इदं यस्तु नित्यं समाधाय चित्तं पठेद्भक्तियुक्तो भवानीभुजङ्गम् । स मृत्युं विजित्यापि मेधां श्रियं च समासाद्य देहान्तरे मुक्तिमेति ॥ १४॥

idaṃ yastu nityaṃ samādhāya cittaṃ paṭhedbhaktiyukto bhavānībhujaṅgam | sa mṛtyuṃ vijityāpi medhāṃ śriyaṃ ca samāsādya dehāntare muktimeti || 14||

14. ਜੋ ਭਗਤੀਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਨਿੱਤ ਇਸ ਭਵਾਨੀਭੁਜੰਗ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮੇਧਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

कवित्वं च वाग्मित्वमेधादिकं च प्रसन्ना भवानी ददात्येव तस्मै । इदं स्तोत्रराजं पठन्ति प्रकामं नरा ये नितान्तं प्रसीदेन्महेशी ॥ १५॥

kavitvaṃ ca vāgmitvamedhādikaṃ ca prasannā bhavānī dadātyeva tasmai | idaṃ stotrarājaṃ paṭhanti prakāmaṃ narā ye nitāntaṃ prasīdenmaheśī || 15||

15. ਪ੍ਰਸੰਨ ਭਵਾਨੀ ਉਸਨੂੰ ਕਵਿਤੱਵ, ਵਾਗਮਿਤਾ, ਮੇਧਾ ਆਦਿ ਜ਼ਰੂਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸਤੋਤਰਰਾਜ ਦਾ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਮਹੇਸ਼ੀ ਨਿਤਾਂਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।

भवानि त्वदीयाङ्घ्रिसेवानुरक्तान् जनान्पाहि कारुण्यपूर्णैः कटाक्षैः । जगन्मातरस्मादृशां पामराणां गतिस्त्वं विना नैव लोके मदम्ब ॥ १६॥

bhavāni tvadīyāṅghrisevānuraktān janānpāhi kāruṇyapūrṇaiḥ kaṭākṣaiḥ | jaganmātarasmādṛśāṃ pāmarāṇāṃ gatistvaṃ vinā naiva loke madamba || 16||

16. ਹੇ ਭਵਾਨਿ! ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਰਕਤ ਜਨਾਂ ਦੀ ਕਰੁਣਾਪੂਰਨ ਕਟਾਖਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਹੇ ਜਗਨਮਾਤਾ! ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਪਾਮਰਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮੇਰੀ ਅੰਬਾ।

भवानि त्वदीयं पदाम्भोजपोतं प्रपन्नाय याच्छम्भवे देहि मातः । भवाम्भोधिमग्नं समुद्धर्तुमीशे भवानि त्वमेका गतिर्मे भवानि ॥ १७॥

bhavāni tvadīyaṃ padāmbhojapotaṃ prapannāya yācchambhave dehi mātaḥ | bhavāmbhodhimagnaṃ samuddhartumīśe bhavāni tvamekā gatirme bhavāni || 17||

17. ਹੇ ਭਵਾਨਿ! ਸ਼ਰਣਾਗਤ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਆਪ ਦੇ ਪਾਦਾਂਭੋਜ ਦੀ ਬੇੜੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਾਤਾ। ਆਪ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥ ਹੋ। ਹੇ ਭਵਾਨਿ! ਆਪ ਹੀ ਮੇਰੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਗਤੀ ਹੋ, ਹੇ ਭਵਾਨਿ।