ਭਵੰਤਿ ਨਮ੍ਰਾਸ੍ਤਰਵਃ ਫਲੋਦ੍ਗਮੈਃ (ਨਿਮਰਤਾ ਦਾ ਸ਼ਲੋਕ) — Word-by-Word Meaning
भवन्ति नम्रास्तरवः फलोद्गमैः
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
भवन्ति
bhavanti
ਭਵੰਤਿ — ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
नम्राः
namrāḥ
ਨਮ੍ਰਾਃ — ਝੁਕੇ ਹੋਏ, ਨਿਮਰ, ਹੇਠਾਂ ਝੁਕਣ ਵਾਲੇ
तरवः
taravaḥ
ਤਰਵਃ — ਰੁੱਖ
फलोद्गमैः
phalodgamaiḥ
ਫਲੋਦ੍ਗਮੈਃ — ਫਲਾਂ ਦੇ ਉਦਗਮ / ਭਾਰ ਨਾਲ
नवाम्बुभिः
navāmbubhiḥ
ਨਵਾਮ੍ਬੁਭਿਃ — ਨਵੇਂ (ਮੀਂਹ ਦੇ) ਪਾਣੀ ਨਾਲ
भूमिविलम्बिनः
bhūmi-vilambinaḥ
ਭੂਮਿਵਿਲਮ੍ਬਿਨਃ — ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਝੁਕੇ ਹੋਏ
घनाः
ghanāḥ
ਘਨਾਃ — ਬੱਦਲ
अनुद्धताः
anuddhatāḥ
ਅਨੁੱਧਤਾਃ — ਅਨੁੱਧਤ, ਹੰਕਾਰ-ਰਹਿਤ, ਘਮੰਡ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ
सत्पुरुषाः
sat-puruṣāḥ
ਸਤ੍ਪੁਰੁਸ਼ਾਃ — ਸੱਜਣ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰੀ ਪੁਰਖ
समृद्धिभिः
samṛddhibhiḥ
ਸਮ੍ਰਿੱਧਿਭਿਃ — ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ, ਐਸ਼ਵਰਜ ਅਤੇ ਵੈਭਵ ਨਾਲ
स्वभावः
svabhāvaḥ
ਸ੍ਵਭਾਵਃ — ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਅ, ਸੁਭਾਵਕ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ
एव एषः
eva eṣaḥ
ਏਵ ਏਸ਼ਃ — ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ (ਹੈ)
परोपकारिणाम्
paropakāriṇām
ਪਰੋਪਕਾਰਿਣਾਮ੍ — ਪਰਉਪਕਾਰੀਆਂ ਦਾ, ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ
Complete Translation
ਰੁੱਖ ਫਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਨਵੇਂ (ਮੀਂਹ ਦੇ) ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੱਦਲ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਝੁਕ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਸੱਜਣ ਪੁਰਖ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਅਨੁੱਧਤ (ਹੰਕਾਰ-ਰਹਿਤ) ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਿਮਰਤਾ ਹੀ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਅ ਹੈ। ਭਰਤ੍ਰਿਹਰਿ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਕੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Origin & History
Source: Niti Shataka of Bhartrhari (Subhashita)
Author: Bhartrhari
Period: Classical Sanskrit literature (c. 5th century CE)
ਭਰਤ੍ਰਿਹਰਿ ਆਪਣੇ ਨੀਤਿਸ਼ਤਕ ਵਿੱਚ ਸੱਜਣ — ਸੱਚੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਖ — ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਲਈ ਕੁਦਰਤ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹਨ: ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਬੱਦਲ ਦੋਵੇਂ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਕੱਢਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਲੋਕ ਜਿੰਨੇ ਵੱਧ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉੰਨੇ ਹੀ ਵੱਧ ਨਿਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਮਰਤਾ ਉਦਾਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
'ਭਵੰਤਿ ਨਮ੍ਰਾਸ੍ਤਰਵਃ ਫਲੋਦ੍ਗਮੈਃ' ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਰੁੱਖ ਫਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।' ਪੂਰਾ ਸ਼ਲੋਕ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ — ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਝੁਕਦੇ ਹਨ — ਤੁਲਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਜਣਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਮਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਨਿਮਰਤਾ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਅ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਕਿਸ ਨੇ ਰਚਿਆ?▼
ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵੀ-ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਭਰਤ੍ਰਿਹਰਿ ਦੇ ਨੀਤਿਸ਼ਤਕ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
ਇਹ ਸੁਭਾਸ਼ਿਤ ਕਿਹੜਾ ਜੀਵਨ-ਪਾਠ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ?▼
ਕਿ ਸੱਚੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨਿਮਰ ਅਤੇ ਉਦਾਰ ਬਣਾਏ, ਹੋਰ ਹੰਕਾਰੀ ਨਹੀਂ। ਕੁਦਰਤ ਆਪ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ: ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਝੁਕਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸੱਜਣ ਨੂੰ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਅਨੁੱਧਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →