Mantra.Tips

ਸ਼੍ਰੀਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸ਼੍ਟਕਮ੍ (ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਸਤੋਤਰਮ੍) — Word-by-Word Meaning

श्रीभुवनेश्वर्यष्टकम् (भुवनेश्वरी स्तोत्रम्)

Every Sanskrit word explained in English

Word-by-Word Breakdown

नमामि जगदाधाराम्
namāmi jagadādhārām
ਜਗਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ਰੂਪ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ
भुवनेशीम्
bhuvaneśīm
ਭੁਵਨਾਂ ਦੀ ਈਸ਼ਵਰੀ/ਸੁਆਮਣੀ (ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ)
भवप्रियाम्
bhavapriyām
ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪਿਆਰੀ
भुक्तिमुक्तिप्रदाम्
bhuktimuktipradām
ਭੁਕਤੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ
त्वं स्वाहा त्वं स्वधा
tvaṁ svāhā tvaṁ svadhā
ਤੂੰ ਹੀ ਸਵਾਹਾ (ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਹੁਤੀ) ਅਤੇ ਸਵਧਾ (ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਹੁਤੀ) ਹੈਂ
त्वं यज्ञा यज्ञनायिका
tvaṁ yajñā yajñanāyikā
ਤੂੰ ਹੀ ਯੱਗ ਅਤੇ ਯੱਗ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਹੈਂ
त्वं तमोहर्त्री
tvaṁ tamohartrī
ਤੂੰ ਹੀ ਤਮ (ਅਗਿਆਨ) ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ
ज्ञानज्ञेयं परं पदम्
jñānajñeyaṁ paraṁ padam
ਤੂੰ ਹੀ ਗਿਆਨ, ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪਦ ਹੈਂ
त्वं शिवः त्वं स्वयं विष्णुः
tvaṁ śivaḥ tvaṁ svayaṁ viṣṇuḥ
ਤੂੰ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਵਯੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੈਂ
त्वम् आत्मा परमः अव्ययः
tvam ātmā paramaḥ avyayaḥ
ਤੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਆਤਮਾ ਹੈਂ
त्वं कारणं च कार्यं च
tvaṁ kāraṇaṁ ca kāryaṁ ca
ਤੂੰ ਹੀ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਦੋਵੇਂ ਹੈਂ
त्वं सोमः त्वं रविः कालः
tvaṁ somaḥ tvaṁ raviḥ kālaḥ
ਤੂੰ ਹੀ ਸੋਮ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ), ਰਵੀ (ਸੂਰਜ) ਅਤੇ ਕਾਲ ਹੈਂ
गायत्री त्वं च सावित्री
gāyatrī tvaṁ ca sāvitrī
ਤੂੰ ਹੀ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਹੈਂ
त्वम् एव एका पराशक्तिः
tvam eva ekā parāśaktiḥ
ਤੂੰ ਹੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਪਰਾਸ਼ਕਤੀ ਹੈਂ
त्वम् एव गुरुरूपधृक्
tvam eva gururūpadhṛk
ਤੂੰ ਹੀ ਗੁਰੂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈਂ
त्वं काला त्वं कलातीता
tvaṁ kālā tvaṁ kalātītā
ਤੂੰ ਹੀ ਕਾਲ ਹੈਂ ਅਤੇ ਕਾਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵੀ
करुणामयि
karuṇāmayi
ਹੇ ਕਰੁਣਾਮਯੀ ਦੇਵੀ
त्रिसन्ध्यं श्रद्धया पठेत्
trisandhyaṁ śraddhayā paṭhet
ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨੇ ਵੇਲੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ
सिद्धयः वशगाः
siddhayaḥ vaśagāḥ
ਉਸ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਸਿੱਧੀਆਂ
अनेन सदृशं स्तोत्रं न
anena sadṛśaṁ stotraṁ na
ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਸਤੋਤਰ (ਤ੍ਰਿਭੁਵਨ ਵਿੱਚ) ਨਹੀਂ

Complete Translation

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਭੈਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਹੇ ਦਯਾਲੂ, ਭਗਤਵਤਸਲ! ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪਿਆਰੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦਾ ਸਤਵ ਆਖੋ। ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਦੇਵੀ! ਸੁਣੋ, ਸ਼ੁਭ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਯਸ਼੍ਟਕ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਤ੍ਰੈਲੋਕ ਦਾ ਮੰਗਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਓਮ। ਜਗਤ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਭਵਪ੍ਰਿਯਾ, ਭੁਕਤੀ-ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਰਮਯਾ, ਰਮਣੀਯਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵੀ! ਤੂੰ ਸਵਾਹਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਵਧਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਯੱਗ ਅਤੇ ਯੱਗ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਨਾਥ ਹੈਂ, ਤਮੋਹਰਤ੍ਰੀ ਹੈਂ, ਵਿਆਪ੍ਯ-ਵਿਆਪਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਆਧਾਰ ਹੈਂ ਅਤੇ ਤੂੰ ਇਜ੍ਯਾ (ਪੂਜਾ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਗਿਆਨ, ਜੇਯ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪਦ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸ਼ਿਵ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਵਯੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪਰਮ ਅਵ੍ਯਯ ਆਤਮਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਦੋਵੇਂ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈਂ ਅਤੇ ਤੂੰ ਹੁਤਾਸ਼ਨ (ਅਗਨੀ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸੋਮ, ਰਵੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਧਾਤਾ ਅਤੇ ਮਾਰੁਤ (ਵਾਯੂ) ਹੈਂ। ਤੂੰ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਮਾਯਾ ਅਤੇ ਹਰਿਪ੍ਰਿਯਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਪਰਾਸ਼ਕਤੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਗੁਰੂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਕਾਲ ਹੈਂ ਅਤੇ ਕਾਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵੀ; ਤੂੰ ਹੀ ਜਗਤ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀ (ਸ਼ੋਭਾ) ਹੈਂ; ਹੇ ਕਰੁਣਾਮਯੀ! ਤੂੰ ਹੀ ਸਰਬ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਸਰਬ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈਂ। ਹੇ ਵਰਾਨਨੇ! ਇਹ ਆਦ੍ਯਾ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦਾ ਅਸ਼ਟਕ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨੇ ਵੇਲੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਸ ਸਿੱਧੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੰਪਤੀ ਵੱਸ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਵੀ ਵੱਸ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਆਦਿ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਉਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਸਾਧਕ ਜੋ ਜੋ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਸਤੋਤਰ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸਰਬ ਸੰਪਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਰਾਨਨੇ! ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਤੋਤਰ ਸਿੱਧ ਹੋਣ 'ਤੇ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੰਪਤੀਆਂ ਵੱਸ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Origin & History

Source: Rudrayamala Tantra (Shri Bhuvaneshwari Ashtakam)

Author: Traditional (anonymous); revealed by Shiva in the Rudrayamala dialogue

Period: Medieval Tantric period

ਚੌਥੀ ਮਹਾਵਿਦਿਆ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰੀ, ਪ੍ਰਗਟ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਖੁਦ ਉਸ ਦੀ ਬੁਣਤੀ ਹੈ — ਉਹ ਕੌਸਮਿਕ ਆਕਾਸ਼ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰੁਦ੍ਰਯਾਮਲ ਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਖੁਦ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਹ ਅਸ਼੍ਟਕਮ੍ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਅਸਤਿਤਵ ਦੇ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਤੋਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਤ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭੁਵਨਾਂ ਦੀ ਈਸ਼੍ਵਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Frequently Asked Questions

ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰੀ ਕੌਣ ਹੈ?
'ਭੁਵਨਾਂ (ਸੰਸਾਰਾਂ) ਦੀ ਈਸ਼੍ਵਰੀ' ਅਰਥ ਵਾਲੀ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰੀ ਦਸ ਮਹਾਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਥੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਮੁੱਚੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਖੁਦ ਜਗਤ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕਰੂਪ ਹੈ। ਤੇਜੋਮਈ ਅਤੇ ਸੌਮਯ, ਕਮਲ-ਸਿੰਘਾਸਣ ਉੱਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਉਹ ਸਮੁੱਚੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਤੇ ਵਿਆਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਪੂਰਨਤਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਦਾਤੀ ਹੈ।
ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰੀ ਅਸ਼੍ਟਕਮ੍ ਦਾ ਸਰੋਤ ਕੀ ਹੈ?
ਇਹ ਅੱਠ-ਸ਼ਲੋਕੀ ਸਤੋਤਰ ਰੁਦ੍ਰਯਾਮਲ ਤੰਤਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਹੈ: ਦੇਵੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ (ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੈਰਵ ਵਜੋਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਕੇ) ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਅਸ਼੍ਟਕਮ੍ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਤ੍ਰੈਲੋਕ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਤੋਤਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਇੰਨੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕਰੂਪ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ਲੋਕ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰੀ ਸ੍ਵਾਹਾ ਅਤੇ ਸ੍ਵਧਾ, ਯੱਗ ਅਤੇ ਯੱਗਕਰਤਾ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਕਾਲ, ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਕਾਰਜ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਣੁ, ਅਤੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਪਰਾਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਕਤ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਵਯ ਮਾਤਾ ਹੀ ਸਮੁੱਚੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਨਿਹਿਤ ਤੇ ਵਿਆਪਤ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਚੇਤਨ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ — ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹੋਵੇ।
ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਕਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਗ੍ਰਹਿ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ; ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਪਿਆਰੀ ਕਾਮਨਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਸਤੋਤਰ ਨਹੀਂ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →