ਬੋਧੋऽਨ੍ਯਸਾਧਨੇਭ੍ਯੋ ਹਿ (ਆਤਮਬੋਧ 2) — Word-by-Word Meaning
बोधोऽन्यसाधनेभ्यो हि (आत्मबोध २)
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
बोधः
bodhaḥ
ਗਿਆਨ, ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਜਾਗਰਣ, ਆਤਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਬੋਧ
अन्य-साधनेभ्यः
anya-sādhanebhyaḥ
ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ (ਕਰਮ, ਦਾਨ, ਤਪ ਵਰਗੇ)
हि
hi
ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ, ਜ਼ਰੂਰ
साक्षात्
sākṣāt
ਸਾਖਿਆਤ, ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
मोक्ष-एक-साधनम्
mokṣa-eka-sādhanam
ਮੋਖ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ / ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਾਧਨ
पाकस्य
pākasya
ਰਸੋਈ ਦਾ, ਪਾਕ-ਕਰਮ ਲਈ
वह्निवत्
vahnivat
ਅੱਗ ਵਾਂਗ
ज्ञानम्
jñānam
ਗਿਆਨ (ਆਤਮਾ / ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ)
विना
vinā
ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ
मोक्षः
mokṣaḥ
ਮੋਖ, ਅੰਤਿਮ ਮੁਕਤੀ
न सिध्यति
na sidhyati
ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ
Complete Translation
ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਗਿਆਨ ਹੀ ਸਾਖਿਆਤ ਮੋਖ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਸੋਈ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੋਖ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Origin & History
Source: Atma Bodha (Self-Knowledge), Verse 2
Author: Adi Shankaracharya
Period: c. 8th century CE
ਆਤਮਬੋਧ ਅਦ੍ਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਪ੍ਰਵੇਸ਼-ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਚੇ ਸਾਧਕਾਂ ਲਈ ਰਚਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਿੱਤ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਖ ਲਈ ਤਰਸਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਲੋਕ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਕਿਸ ਲਈ ਹੈ ਇਹ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਦੂਜਾ ਸ਼ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਦਾ ਹੈ — ਕਿ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਹੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੋਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — ਅਤੇ ਇਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਗ੍ਰੰਥ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਕਿਸ ਗ੍ਰੰਥ ਤੋਂ ਹੈ?▼
ਇਹ 'ਆਤਮਬੋਧ' (ਆਤਮ-ਗਿਆਨ) ਦਾ ਦੂਜਾ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ, ਜੋ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਰਚਿਤ 68 ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਪਿਆਰੀ ਅਦ੍ਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਕਾ ਹੈ।
ਕੀ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਕਰਮਕਾਂਡ ਅਤੇ ਸਤਿਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?▼
ਨਹੀਂ। ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਰਮ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪ ਮੁੱਲਵਾਨ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਹ ਆਪ ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਜੋ ਬੰਧਨ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਹੀ ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੇਵਲ ਚਾਨਣ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ।
ਗਿਆਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਅੱਗ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ?▼
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਅਨੰਤ ਕਾਲ ਤੱਕ ਇਕੱਠੀ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੱਕਿਆ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਪੂਰਵ-ਸਾਧਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੋਖ ਨਹੀਂ।
ਇਹ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?▼
ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤਿੰਨ-ਗੁਣਾ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ: ਸ਼੍ਰਵਣ (ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਨਾ), ਮਨਨ (ਸ਼ੰਕੇ ਦੂਰ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ), ਅਤੇ ਨਿਦਿਧਿਆਸਨ (ਸੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਹੋਣ ਤੱਕ ਡੂੰਘਾ, ਨਿਰੰਤਰ ਧਿਆਨ)।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →