Mantra.Tips
shankaracharyaadvaitavedantaself-knowledge

ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନାଵଲୀମାଲା

ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨਾਵਲੀ ਮਾਲਾ in Odia · ଓଡ଼ିଆ

🕉️ hindu·📿 1× ଜପ·🕐 ସ୍ନାନ ପରେ ପ୍ରଭାତ କାଳରେ, କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ ଓ ବେଦାନ୍ତିକ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ସମୟରେ·📜 Prakarana grantha (independent didactic treatise) ascribed to Adi Shankaracharya
Share:

ଅର୍ଥ

ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନାବଳୀ ମାଲା ('ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନର ରତ୍ନମାଳା') ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆରୋପିତ ପ୍ରାୟ କୋଡ଼ିଏ ଶ୍ଲୋକର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଦ୍ୱୈତ ପ୍ରକରଣ, ଯାହା ବିଷୟରେ କୁହାଯାଏ ଯେ ଥରେ ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ ଏହା ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହି ଶ୍ଲୋକମାନ ନିରନ୍ତର, ପ୍ରଥମ-ପୁରୁଷ ଧୃବୀକରଣ — 'ଅହମ୍ ଏବ ଅହମ୍ ଅବ୍ୟୟଃ', 'ମୁଁ ହିଁ ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମା' — ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବେଦାନ୍ତିକ ସାର 'ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ୟ, ଜଗତ ମିଥ୍ୟା, ଜୀବ ବ୍ରହ୍ମଠାରୁ ଅଭିନ୍ନ'ରେ ପରିଣତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହା ଆତ୍ମ-ବିଚାର ଏବଂ ନିଜ ଯଥାର୍ଥ ସ୍ୱରୂପ ଉପରେ ଧ୍ୟାନର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଧନ।

ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା

Prakarana grantha (independent didactic treatise) ascribed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · Classical (traditionally 8th century CE)

ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନାବଳୀ ମାଲା ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରକରଣ ରଚନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ — ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ଯାହା ଅଦ୍ୱୈତ ବେଦାନ୍ତର ଉପଦେଶକୁ ସାର ରୂପେ ଉପସ୍ଥାପନ କରେ। ପ୍ରଥମ-ପୁରୁଷରେ ଧୃବୀକରଣାତ୍ମକ ଶ୍ଲୋକର ମାଳା ରୂପେ ରଚିତ ଏହା 'ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ' ସାକ୍ଷାତକାରକାରୀଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ। ଏହାର ଆରମ୍ଭିକ ଶ୍ଲୋକ ନିର୍ଭୟରେ କହେ ଯେ ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଏହାକୁ ଥରେ ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ ଉଦୟ ହୋଇପାରେ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଉନ୍ନତ ମୁମୁକ୍ଷୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଦ୍ୱୈତ ଆତ୍ମା ଆଡ଼କୁ ସିଧାସଳଖ ସୂଚନା ରୂପେ ସଞ୍ଚିତ ହୁଏ, ଏବଂ 'ମୁଁ ଶିବ, ଜ୍ୟୋତିମାନଙ୍କ ଜ୍ୟୋତି'ର ଦୀପ୍ତିମାନ ଘୋଷଣା ସହିତ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।

ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି

ପରମ୍ପରା ବିଶ୍ୱାସ କରେ ଯେ ଶ୍ଲୋକର ଏହି ମାଳା ଏତେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଯେ 'ସକୃତ୍ ଶ୍ରବଣ ମାତ୍ରେଣ' — ଥରେ ସଚ୍ଚା ମନରେ ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ — ଶ୍ରୋତାଙ୍କ ହୃଦୟ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଆଡ଼କୁ ବୁଲିପାରେ; ଯେଉଁ ମୁମୁକ୍ଷୁ 'ମୁଁ ସାକ୍ଷୀ, ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମା'ର ଏହି ଧୃବୀକରଣରେ ମନକୁ ନିମଗ୍ନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେହି ପ୍ରତ୍ୟଭିଜ୍ଞାରେ ହିଁ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ

ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ

ଶ୍ଳୋକ 1

ଅସଙ୍ଗୋଽହମସଙ୍ଗୋଽହମସଙ୍ଗୋଽହଂ ପୁନଃ ପୁନଃ। ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦରୂପୋଽହମହମେଵାହମଵ୍ଯଯଃ॥୧॥

asaṅgo'ham asaṅgo'ham asaṅgo'haṃ punaḥ punaḥ | sac-cid-ānanda-rūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||1||

ଅର୍ଥ:ମୁଁ ଅସଙ୍ଗ, ଅସଙ୍ଗ, ଅସଙ୍ଗ, ବାରମ୍ବାର; ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ, ମୁଁ ହିଁ ମୁଁ, ଅବ୍ୟୟ।

ଶ୍ଳୋକ 2

ନିତ୍ଯଶୁଦ୍ଧଵିମୁକ୍ତୋଽହଂ ନିରାକାରୋଽହମଵ୍ଯଯଃ। ଭୂମାନନ୍ଦସ୍ଵରୂପୋଽହମହମେଵାହମଵ୍ଯଯଃ॥୨॥

nitya-śuddha-vimukto'haṃ nirākāro'ham avyayaḥ | bhūmānanda-svarūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||2||

ଅର୍ଥ:ନିତ୍ୟଶୁଦ୍ଧ, ସଦା ମୁକ୍ତ, ନିରାକାର, ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ; ଭୂମାନନ୍ଦ (ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦ) ସ୍ୱରୂପ, ମୁଁ ହିଁ ମୁଁ, ଅବ୍ୟୟ।

ଶ୍ଳୋକ 3

ନିତ୍ଯୋଽହଂ ନିରଵଦ୍ଯୋଽହଂ ନିରାକାରୋଽହମୁଚ୍ଯତେ। ପରମାନନ୍ଦରୂପୋଽହମହମେଵାହମଵ୍ଯଯଃ॥୩॥

nityo'haṃ niravadyo'haṃ nirākāro'ham ucyate | paramānanda-rūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||3||

ଅର୍ଥ:ନିତ୍ୟ, ନିର୍ଦୋଷ, ନିରାକାର ବୋଲି କଥିତ; ପରମାନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ, ମୁଁ ହିଁ ମୁଁ, ଅବ୍ୟୟ।

ଶ୍ଳୋକ 4

ଶୁଦ୍ଧଚୈତନ୍ଯରୂପୋଽହମାତ୍ମାରାମୋଽହମେଵ ଚ। ଅଖଣ୍ଡାନନ୍ଦରୂପୋଽହମହମେଵାହମଵ୍ଯଯଃ॥୪॥

śuddha-caitanya-rūpo'ham ātmārāmo'ham eva ca | akhaṇḍānanda-rūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||4||

ଅର୍ଥ:ଶୁଦ୍ଧ ଚୈତନ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ, ଆତ୍ମାରେ ସଦା ଆନନ୍ଦକାରୀ; ଅଖଣ୍ଡାନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ, ମୁଁ ହିଁ ମୁଁ, ଅବ୍ୟୟ।

ଶ୍ଳୋକ 5

ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଚୈତନ୍ଯରୂପୋଽହଂ ଶାନ୍ତୋଽହଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ। ଶାଶ୍ଵତାନନ୍ଦରୂପୋଽହମହମେଵାହମଵ୍ଯଯଃ॥୫॥

pratyak-caitanya-rūpo'haṃ śānto'haṃ prakṛteḥ paraḥ | śāśvatānanda-rūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||5||

ଅର୍ଥ:ଅନ୍ତରଙ୍ଗ (ପ୍ରତ୍ୟକ୍) ଚୈତନ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରଶାନ୍ତ, ପ୍ରକୃତିର ଅତୀତ; ଶାଶ୍ୱତ ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ, ମୁଁ ହିଁ ମୁଁ, ଅବ୍ୟୟ।

ଶ୍ଳୋକ 6

ତତ୍ତ୍ଵାତୀତଃ ପରାତ୍ମାହଂ ମଧ୍ଯାତୀତଃ ପରଃ ଶିଵଃ। ମାଯାତୀତଃ ପରଂଜ୍ଯୋତିରହମେଵାହମଵ୍ଯଯଃ॥୬॥

tattvātītaḥ parātmāhaṃ madhyātītaḥ paraḥ śivaḥ | māyātītaḥ paraṃ-jyotir aham evāham avyayaḥ ||6||

ଅର୍ଥ:ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଅତୀତ, ପରମାତ୍ମା; ମଧ୍ୟର ଅତୀତ, ପରମ ଶିବ; ମାୟାର ଅତୀତ, ପରଂଜ୍ୟୋତି, ମୁଁ ହିଁ ମୁଁ, ଅବ୍ୟୟ।

ଶ୍ଳୋକ 7

ନାନାରୂପଵ୍ଯତୀତୋଽହଂ ଚିଦାକାରୋଽହମଚ୍ଯୁତଃ। ସୁଖରୂପସ୍ଵରୂପୋଽହମହମେଵାହମଵ୍ଯଯଃ॥୭॥

nānā-rūpa-vyatīto'haṃ cid-ākāro'ham acyutaḥ | sukha-rūpa-svarūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||7||

ଅର୍ଥ:ଅନେକ ରୂପର ଅତୀତ, ଚୈତନ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ, କ୍ଷୟରହିତ; ସୁଖ ସ୍ୱରୂପ, ମୁଁ ହିଁ ମୁଁ, ଅବ୍ୟୟ।

ଶ୍ଳୋକ 8

ମାଯାତତ୍କାର୍ଯଦେହାଦି ମମ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ସର୍ଵଦା। ସ୍ଵପ୍ରକାଶୈକରୂପୋଽହମହମେଵାହମଵ୍ଯଯଃ॥୮॥

māyā-tat-kārya-dehādi mama nāsty eva sarvadā | sva-prakāśaika-rūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||8||

ଅର୍ଥ:ମାୟା ଓ ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟ — ଶରୀରାଦି — ପ୍ରକୃତରେ କେବେ ମୋର ନୁହେଁ; ସ୍ୱୟଂପ୍ରକାଶ, ଏକ, ମୁଁ ହିଁ ମୁଁ, ଅବ୍ୟୟ।

ଶ୍ଳୋକ 9

ଗୁଣତ୍ରଯଵ୍ଯତୀତୋଽହଂ ବ୍ରହ୍ମାଦୀନାଂ ସାକ୍ଷ୍ଯହମ୍। ଅନନ୍ତାନନ୍ଦରୂପୋଽହମହମେଵାହମଵ୍ଯଯଃ॥୯॥

guṇa-traya-vyatīto'haṃ brahmādīnāṃ ca sākṣy aham | anantānanda-rūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||9||

ଅର୍ଥ:ତ୍ରିଗୁଣର ଅତୀତ, ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବତାଙ୍କ ସାକ୍ଷୀ; ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ, ମୁଁ ହିଁ ମୁଁ, ଅବ୍ୟୟ।

ଶ୍ଳୋକ 10

ଅନ୍ତର୍ଯାମିସ୍ଵରୂପୋଽହଂ କୂଟସ୍ଥଃ ସର୍ଵଗୋଽସ୍ମ୍ଯହମ୍। ପରମାତ୍ମସ୍ଵରୂପୋଽହମହମେଵାହମଵ୍ଯଯଃ॥୧୦॥

antaryāmi-svarūpo'haṃ kūṭasthaḥ sarvago'smy aham | paramātma-svarūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||10||

ଅର୍ଥ:ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ସ୍ୱରୂପ, କୂଟସ୍ଥ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ; ପରମାତ୍ମ ସ୍ୱରୂପ, ମୁଁ ହିଁ ମୁଁ, ଅବ୍ୟୟ।

ଶ୍ଳୋକ 11

ନିଷ୍କଲୋଽହଂ ନିଷ୍କ୍ରିଯୋଽହଂ ସର୍ଵାତ୍ମାଦ୍ଯଃ ସନାତନଃ। ଅପରୋକ୍ଷସ୍ଵରୂପୋଽହମହମେଵାହମଵ୍ଯଯଃ॥୧୧॥

niṣkalo'haṃ niṣkriyo'haṃ sarvātmādyaḥ sanātanaḥ | aparokṣa-svarūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||11||

ଅର୍ଥ:ନିଷ୍କଳ (ଭାଗରହିତ), ନିଷ୍କ୍ରିୟ (ଅକର୍ତା), ସର୍ବାତ୍ମା, ଆଦି, ନିତ୍ୟ; ସାକ୍ଷାତ୍ (ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ) ଅନୁଭବ ସ୍ୱରୂପ, ମୁଁ ହିଁ ମୁଁ, ଅବ୍ୟୟ।

ଶ୍ଳୋକ 12

ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵାଦିସାକ୍ଷିରୂପୋଽହମଚଲୋଽହଂ ସନାତନଃ। ସର୍ଵସାକ୍ଷିସ୍ଵରୂପୋଽହମହମେଵାହମଵ୍ଯଯଃ॥୧୨॥

dvandvādi-sākṣi-rūpo'ham acalo'haṃ sanātanaḥ | sarva-sākṣi-svarūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||12||

ଅର୍ଥ:ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ସାକ୍ଷୀ, ନିଶ୍ଚଳ, ନିତ୍ୟ; ସର୍ବ ସାକ୍ଷୀ ସ୍ୱରୂପ, ମୁଁ ହିଁ ମୁଁ, ଅବ୍ୟୟ।

ଶ୍ଳୋକ 13

ପ୍ରଜ୍ଞାନଘନ ଏଵାହଂ ଵିଜ୍ଞାନଘନ ଏଵ ଚ। ଅକର୍ତାହମଭୋକ୍ତାହମହମେଵାହମଵ୍ଯଯଃ॥୧୩॥

prajñāna-ghana evāhaṃ vijñāna-ghana eva ca | akartāham abhoktāham aham evāham avyayaḥ ||13||

ଅର୍ଥ:ଶୁଦ୍ଧ ବିଜ୍ଞାନ ଘନ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ଘନ ମଧ୍ୟ; ଅକର୍ତା, ଅଭୋକ୍ତା, ମୁଁ ହିଁ ମୁଁ, ଅବ୍ୟୟ।

ଶ୍ଳୋକ 14

ନିରାଧାରସ୍ଵରୂପୋଽହଂ ସର୍ଵାଧାରୋଽହମେଵ ଚ। ଆପ୍ତକାମସ୍ଵରୂପୋଽହମହମେଵାହମଵ୍ଯଯଃ॥୧୪॥

nirādhāra-svarūpo'haṃ sarvādhāro'ham eva ca | āpta-kāma-svarūpo'ham aham evāham avyayaḥ ||14||

ଅର୍ଥ:କୌଣସି ଆଧାର ବିହୀନ, ତଥାପି ସର୍ବର ଆଧାର; ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସର୍ବ କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମୁଁ ହିଁ ମୁଁ, ଅବ୍ୟୟ।

ଶ୍ଳୋକ 15

ତାପତ୍ରଯଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଦେହତ୍ରଯଵିଲକ୍ଷଣଃ। ଅଵସ୍ଥାତ୍ରଯସାକ୍ଷ୍ଯସ୍ମି ଚାହମେଵାହମଵ୍ଯଯଃ॥୧୫॥

tāpa-traya-vinirmukto deha-traya-vilakṣaṇaḥ | avasthā-traya-sākṣy asmi cāham evāham avyayaḥ ||15||

ଅର୍ଥ:ତିନି ତାପର ଅତୀତ, ତିନି ଶରୀରରୁ ଭିନ୍ନ, ତିନି ଅବସ୍ଥାର ସାକ୍ଷୀ, ମୁଁ ହିଁ ମୁଁ, ଅବ୍ୟୟ।

ଶ୍ଳୋକ 16

ଦୃଗ୍ଦୃଶ୍ଯୌ ଦ୍ଵୌ ପଦାର୍ଥୌ ସ୍ତଃ ପରସ୍ପରଵିଲକ୍ଷଣୌ। ଦୃଗ୍ବ୍ରହ୍ମ ଦୃଶ୍ଯଂ ମାଯେତି ସର୍ଵଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥୧୬॥

dṛg-dṛśyau dvau padārthau staḥ paraspara-vilakṣaṇau | dṛg-brahma dṛśyaṃ māyeti sarva-vedānta-ḍiṇḍimaḥ ||16||

ଅର୍ଥ:ଦ୍ରଷ୍ଟା ଓ ଦୃଶ୍ୟ — ଦୁଇ ଭିନ୍ନ କୋଟି; ଦ୍ରଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମ, ଦୃଶ୍ୟ ମାୟା — ଏହା ହିଁ ସମସ୍ତ ବେଦାନ୍ତର ଢିଣ୍ଡିମ (ନଗାଡ଼ାର ଘୋଷଣା)।

ଶ୍ଳୋକ 17

ଅହଂ ସାକ୍ଷୀତି ଯୋ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ଵିଵିଚ୍ଯୈଵଂ ପୁନଃ ପୁନଃ। ଏଵ ମୁକ୍ତଃ ସୋ ଵିଦ୍ଵାନିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥୧୭॥

ahaṃ sākṣīti yo vidyād vivicyaivaṃ punaḥ punaḥ | sa eva muktaḥ so vidvān iti vedānta-ḍiṇḍimaḥ ||17||

ଅର୍ଥ:ଯେ ଏହିପରି ବାରମ୍ବାର ବିଚାର କରି 'ମୁଁ ସାକ୍ଷୀ' ବୋଲି ଜାଣେ, ସେ ହିଁ ମୁକ୍ତ, ସେ ହିଁ ଜ୍ଞାନୀ — ଏହା ହିଁ ବେଦାନ୍ତର ଢିଣ୍ଡିମ।

ଶ୍ଳୋକ 18

ଘଟକୁଡ୍ଯାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ମୃତ୍ତିକାମାତ୍ରମେଵ ଚ। ତଦ୍ଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ଜଗତ୍ସର୍ଵମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥୧୮॥

ghaṭa-kuḍyādikaṃ sarvaṃ mṛttikā-mātram eva ca | tadvad brahma jagat sarvam iti vedānta-ḍiṇḍimaḥ ||18||

ଅର୍ଥ:ଯେପରି ଘଟ, କାନ୍ଥ ଆଦି ମାଟି ବ୍ୟତୀତ କିଛି ନୁହେଁ, ସେପରି ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ୟତୀତ କିଛି ନୁହେଁ — ଏହା ହିଁ ବେଦାନ୍ତର ଢିଣ୍ଡିମ।

ଶ୍ଳୋକ 19

ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ଯଂ ଜଗନ୍ମିଥ୍ଯା ଜୀଵୋ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ନାପରଃ। ଅନେନ ଵେଦ୍ଯଂ ସଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥୧୯॥

brahma satyaṃ jagan mithyā jīvo brahmaiva nāparaḥ | anena vedyaṃ sac-chāstram iti vedānta-ḍiṇḍimaḥ ||19||

ଅର୍ଥ:ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ୟ, ଜଗତ ମିଥ୍ୟା, ଜୀବ ବ୍ରହ୍ମ ହିଁ, ଅନ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହାକୁ ସତ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଜାଣିବା ଉଚିତ — ଏହା ହିଁ ବେଦାନ୍ତର ଢିଣ୍ଡିମ।

ଶ୍ଳୋକ 20

ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଯୋତିର୍ବହିର୍ଜ୍ଯୋତିଃ ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ଜ୍ଯୋତିଃ ପରାତ୍ପରଃ। ଜ୍ଯୋତିର୍ଜ୍ଯୋତିଃ ସ୍ଵଯଂଜ୍ଯୋତିରାତ୍ମଜ୍ଯୋତିଃ ଶିଵୋଽସ୍ମ୍ଯହମ୍॥୨୦॥

antar-jyotir bahir-jyotiḥ pratyag-jyotiḥ parāt-paraḥ | jyotir-jyotiḥ svayaṃ-jyotir ātma-jyotiḥ śivo'smy aham ||20||

ଅର୍ଥ:ଅନ୍ତର୍ ଜ୍ୟୋତି, ବାହ୍ୟ ଜ୍ୟୋତି, ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ଜ୍ୟୋତି, ପରାତ୍ପର; ଜ୍ୟୋତିର ଜ୍ୟୋତି, ସ୍ୱୟଂପ୍ରକାଶ ଜ୍ୟୋତି, ଆତ୍ମ ଜ୍ୟୋତି — ସେହି ମଙ୍ଗଳମୟ ଆତ୍ମା ମୁଁ।

ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ

ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ

ଅସଙ୍ଗୋଽହମ୍🔊asaṅgo'hamମୁଁ ଅସଙ୍ଗ (କୌଣସି ବସ୍ତୁରେ ଅସ୍ପୃଷ୍ଟ)
ପୁନଃ ପୁନଃ🔊punaḥ punaḥବାରମ୍ବାର (ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବାକୁ ପୁନରାବୃତ୍ତି)
ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦରୂପଃ🔊sac-cid-ānanda-rūpaḥସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ (ସତ୍-ଚିତ୍-ଆନନ୍ଦ)
ଅହମ୍ ଏଵ ଅହମ୍🔊aham eva ahamମୁଁ ହିଁ ମୁଁ (ଏକମାତ୍ର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଆତ୍ମା)
ଅଵ୍ଯଯଃ🔊avyayaḥଅବ୍ୟୟ, ଅକ୍ଷୟ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ
ନିତ୍ଯଶୁଦ୍ଧଵିମୁକ୍ତଃ🔊nitya-śuddha-vimuktaḥନିତ୍ୟଶୁଦ୍ଧ, ସଦା ମୁକ୍ତ
ନିରାକାରଃ🔊nirākāraḥନିରାକାର, ରୂପରହିତ
ଭୂମାନନ୍ଦସ୍ଵରୂପଃ🔊bhūmānanda-svarūpaḥଭୂମାନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ (ଅନନ୍ତ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦ)
ପରମାନନ୍ଦରୂପଃ🔊paramānanda-rūpaḥପରମାନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ
ଶୁଦ୍ଧଚୈତନ୍ଯରୂପଃ🔊śuddha-caitanya-rūpaḥଶୁଦ୍ଧ ଚୈତନ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ
ଆତ୍ମାରାମଃ🔊ātmārāmaḥଆତ୍ମାରାମ (ଆତ୍ମାରେ ସଦା ଆନନ୍ଦକାରୀ)
ଅଖଣ୍ଡାନନ୍ଦରୂପଃ🔊akhaṇḍānanda-rūpaḥଅଖଣ୍ଡାନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ (ଅବିଭକ୍ତ ଆନନ୍ଦ)
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଚୈତନ୍ଯରୂପଃ🔊pratyak-caitanya-rūpaḥପ୍ରତ୍ୟକ୍ ଚୈତନ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ (ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଚୈତନ୍ୟ)
ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ🔊prakṛteḥ paraḥପ୍ରକୃତିର ଅତୀତ (ମୂଳ ପ୍ରକୃତି/ପଦାର୍ଥର ଅତୀତ)
ତତ୍ତ୍ଵାତୀତଃ🔊tattvātītaḥତତ୍ତ୍ୱାତୀତ (ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଅତିକ୍ରମକାରୀ)
ମାଯାତୀତଃ ପରଂଜ୍ଯୋତିଃ🔊māyātītaḥ paraṃ-jyotiḥମାୟାର ଅତୀତ, ପରଂଜ୍ୟୋତି
ଗୁଣତ୍ରଯଵ୍ଯତୀତଃ🔊guṇa-traya-vyatītaḥତ୍ରିଗୁଣର ଅତୀତ (ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜଃ, ତମଃ)
ବ୍ରହ୍ମାଦୀନାଂ ସାକ୍ଷୀ🔊brahmādīnāṃ sākṣīବ୍ରହ୍ମାଦି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସାକ୍ଷୀ
କୂଟସ୍ଥଃ ସର୍ଵଗଃ🔊kūṭasthaḥ sarvagaḥକୂଟସ୍ଥ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ
ଅକର୍ତା ଅହମ୍ ଅଭୋକ୍ତା ଅହମ୍🔊akartāham abhoktāhamମୁଁ ଅକର୍ତା, ଅଭୋକ୍ତା
ଦୃଗ୍ଦୃଶ୍ଯୌ🔊dṛg-dṛśyauଦୃକ୍ ଓ ଦୃଶ୍ୟ (ଦୁଇ କୋଟି)
ଦୃଗ୍ବ୍ରହ୍ମ ଦୃଶ୍ଯଂ ମାଯା🔊dṛg-brahma dṛśyaṃ māyāଦୃକ୍ (ଦ୍ରଷ୍ଟା) ବ୍ରହ୍ମ, ଦୃଶ୍ୟ ମାୟା
ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ🔊vedānta-ḍiṇḍimaḥଏହା ହିଁ ସମସ୍ତ ବେଦାନ୍ତର ଢିଣ୍ଡିମ (ନଗାଡ଼ାର ଘୋଷଣା)
ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ଯଂ ଜଗନ୍ମିଥ୍ଯା🔊brahma satyaṃ jagan mithyāବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ୟ, ଜଗତ ମିଥ୍ୟା (ଅସତ୍ୟ)
ଜୀଵୋ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ନାପରଃ🔊jīvo brahmaiva nāparaḥଜୀବ ବ୍ରହ୍ମ ହିଁ, ଅନ୍ୟ ନୁହେଁ
ଶିଵୋଽସ୍ମ୍ଯହମ୍🔊śivo'smy ahamମୁଁ ଶିବ (ମଙ୍ଗଳମୟ ସ୍ୱୟଂପ୍ରକାଶ ସତ୍ୟ)

ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨਾਵਲੀ ਮਾਲਾ ପାଠର ଲାଭ

ଥରେ ଧ୍ୟାନର ସହିତ ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ (ବ୍ରହ୍ମ-ଜ୍ଞାନ) ପ୍ରଦାନକାରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ

ମହାନ ଅଦ୍ୱୈତ ସତ୍ୟ 'ଅହଂ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ମି' ଓ 'ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ୟ, ଜଗତ ମିଥ୍ୟା'କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଦୃଢ଼ କରେ

ନିଦିଧ୍ୟାସନ ପାଇଁ — ନିଜ ଯଥାର୍ଥ ଆତ୍ମା ଉପରେ ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନ — ଆଦର୍ଶ ଗ୍ରନ୍ଥ

ଶରୀର, ମନ, ଗୁଣ ଏବଂ ତିନି ଅବସ୍ଥା (ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ, ସୁଷୁପ୍ତି) ସହ ମିଥ୍ୟା ତାଦାତ୍ମ୍ୟକୁ ବିଲୀନ କରେ

ଗଭୀର, ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ତିନି ତାପ (ତାପତ୍ରୟ)ରୁ ମୁକ୍ତି ବିକଶିତ କରେ

ମୁମୁକ୍ଷୁମାନେ ଦୈନନ୍ଦିନ ବେଦାନ୍ତିକ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ଚିନ୍ତନ ପାଇଁ ବାରମ୍ବାର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି

ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨਾਵਲੀ ਮਾਲਾ ପାଠ ବିଧି

ଜପ ସଂଖ୍ୟା1ଥର
ଉତ୍ତମ ସମୟସ୍ନାନ ପରେ ପ୍ରଭାତ କାଳରେ, କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ ଓ ବେଦାନ୍ତିକ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ସମୟରେ

କୌଣସି ଶାନ୍ତ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ସ୍ଥାନରେ ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁଖ କରି ଶାନ୍ତ ଭାବେ ବସନ୍ତୁ। ଶ୍ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ପାଠ କରନ୍ତୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଥମ-ପୁରୁଷ ଧୃବୀକରଣ ('ମୁଁ ସାକ୍ଷୀ… ମୁଁ ହିଁ ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମା')କୁ ହୃଦୟରେ ବସିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ସମାପନ ଉପଦେଶ 'ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ୟ, ଜଗତ ମିଥ୍ୟା, ଜୀବ ବ୍ରହ୍ମ ହିଁ' ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତୁ। ଗୋଟିଏ ସାବଧାନ ପାଠ ମଧ୍ୟ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଅନେକ ଲୋକ ଏହାକୁ ଚିନ୍ତନ ଓ ଆତ୍ମ-ବିଚାରର ଅଙ୍ଗ ରୂପେ ପ୍ରତିଦିନ ପାଠ କରନ୍ତି।

ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨਾਵਲੀ ਮਾਲਾ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ଦିଆଯାଇଛି — ସେହି ମୂଳ ଶ୍ଳୋକ, ଅକ୍ଷର-ଅକ୍ଷର ଲିପ୍ୟନ୍ତରିତ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆପଣ ସହଜରେ ପଢ଼ି ଜପ କରିପାରିବେ। ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି (କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍) ଛୁଇଁ ତାହାର ପାଠ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ହଁ — କେବଳ ଲିପି ବଦଳେ; ଶବ୍ଦ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଅର୍ଥ ମୂଳ ହିଁ ରହେ। ଏହି ପୃଷ୍ଠାର ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ, ଲାଭ ଓ ପାଠ ବିଧି ସମାନ ଭାବେ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।
ଏହାର ଅର୍ଥ 'ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ (ଜ୍ଞାନ) ଦେଉଥିବା (ଶ୍ଲୋକର) ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳର (ଆବଳି) ମାଳା (ମାଲା)'। ଏହା ଶ୍ଲୋକର ମାଳା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକ 'ରତ୍ନ', ଯାହା ସାଧକର ଅନନ୍ତ, ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମା ସହ ଏକତାର ଧୃବୀକରଣ କରେ।
ଏହା ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ଅଦ୍ୱୈତ ବେଦାନ୍ତର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆରୋପିତ। ଏହାର ପ୍ରଥମ ଶ୍ଲୋକ ହିଁ ଘୋଷଣା କରେ ଯେ ଏହା 'ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ' ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ 'ଏହାକୁ ଥରେ ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ' (ସକୃତ୍ ଶ୍ରବଣ ମାତ୍ରେଣ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇପାରେ।
ଏହାର ଅର୍ଥ 'ମୁଁ ହିଁ ମୁଁ, ଅବିନାଶୀ'। ଆତ୍ମାକୁ ଶୁଦ୍ଧ, ମୁକ୍ତ, ଆନନ୍ଦମୟ ଓ ନିରାକାର ରୂପେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ପରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଲୋକ ଏହି ଆତ୍ମା ହିଁ — ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ — ପ୍ରକୃତରେ 'ମୁଁ' ଅଟେ ବୋଲି ଦୃଢ଼ କରେ।
ଏହା ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରରେ ମିଳୁଥିବା ଅଦ୍ୱୈତ ବେଦାନ୍ତର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସାର: 'ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ୟ, ଜଗତ ମିଥ୍ୟା, ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବ ବ୍ରହ୍ମଠାରୁ ଅଭିନ୍ନ।' ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶକୁ ଗୋଟିଏ ପଂକ୍ତିରେ ଧାରଣ କରେ ଏବଂ ଏହାକୁ 'ସମସ୍ତ ବେଦାନ୍ତର ଦଗଡ଼ା' କୁହାଯାଏ।

ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ

ଉପଯୋଗୀ ଲାଗିଲା କି? ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ସହ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ 🙏

Share:

ସମ୍ପୂର୍ଣ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨਾਵਲੀ ਮਾਲਾ ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ