ਬ੍ਰਹਮ ਸਤ੍ਯੰ ਜਗਨ੍ਮਿਥ੍ਯਾ — Word-by-Word Meaning
ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्या
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
ब्रह्म
brahma
ਬ੍ਰਹਮ, ਪਰਮ ਅਨੰਤ ਸੱਤਾ
सत्यम्
satyam
ਸੱਚ, ਯਥਾਰਥ, ਨਿੱਤ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨ
जगत्
jagat
ਜਗਤ, ਨਾਮ-ਰੂਪ ਦਾ ਸੰਸਾਰ
मिथ्या
mithyā
ਮਿਥ੍ਯਾ, ਆਭਾਸੀ, ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਤੀਯਮਾਨ (ਪਰਤੰਤਰ) ਸੱਤਾ ਵਾਲਾ
जीवः
jīvaḥ
ਜੀਵ, ਦੇਹਧਾਰੀ ਆਤਮਾ
ब्रह्म एव
brahma eva
ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ
न अपरः
na aparaḥ
ਭਿੰਨ ਨਹੀਂ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ
अनेन
anena
ਇਸ ਦੁਆਰਾ (ਇਸ ਬਚਨ / ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ)
वेद्यम्
vedyam
ਜਾਣਨ ਯੋਗ, ਜੋ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ
सत्-शास्त्रम्
sat-śāstram
ਸਤ੍-ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਮਾਣ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਾਰ
इति
iti
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ
वेदान्त
vedānta
ਵੇਦਾਂਤ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਰਾਕਾਸ਼ਠਾ (ਉਪਨਿਸ਼ਦ-ਗਿਆਨ)
डिण्डिमः
ḍiṇḍimaḥ
ਡਿੰਡਿਮ (ਘੋਸ਼ਣਾ), ਨਗਾਰੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ (ਜਨਤਕ ਗੂੰਜਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ)
Complete Translation
ਬ੍ਰਹਮ ਸੱਚ ਹੈ, ਜਗਤ ਮਿਥ੍ਯਾ (ਕੇਵਲ ਆਭਾਸ) ਹੈ, ਅਤੇ ਜੀਵ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਸਤ੍-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ — ਅਜਿਹੀ ਵੇਦਾਂਤ ਦੀ ਡਿੰਡਿਮ-ਘੋਸ਼ਣਾ (ਨਗਾਰੇ ਦੀ ਗੂੰਜ) ਹੈ।
Origin & History
Source: Advaita Vedanta tradition; attributed to Adi Shankaracharya (also appears in Brahma Jnanavali Mala)
Author: Adi Shankaracharya (traditional)
Period: c. 8th century CE
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰਯ ਦੇ ਅਦ੍ਵੈਤ (ਅਦ੍ਵਯ) ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਖੇਪ ਸਾਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਆਚਾਰਯਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚਰਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂਤ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਹੈ — ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸੱਚਾਈ, ਜਗਤ ਦਾ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵ, ਅਤੇ ਜੀਵ ਦਾ ਪਰਮ ਤੱਤ੍ਵ ਨਾਲ ਮੂਲ ਏਕਤਾ। ਇਹ ਇੰਨਾ ਕੇਂਦਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਉਹੀ ਨਗਾਰਾ-ਨਾਦ (ਡਿੰਡਿਮ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੇਦਾਂਤ ਸੰਸਾਰ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਸੱਚ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ?▼
ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰਯ ਨੂੰ ਆਰੋਪਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਦ੍ਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਦ੍ਧ੍ਰਿਤ ਸਾਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਦਾਂਤਿਕ ਉਪਦੇਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ (ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨਾਵਲੀ ਮਾਲਾ ਵਰਗੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਸਮੇਤ) ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਅਦ੍ਵੈਤ ਦਾ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ-ਵਚਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
'ਜਗਤ ਮਿਥ੍ਯਾ ਹੈ' ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਗਤ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨਹੀਂ?▼
ਨਹੀਂ। 'ਮਿਥ੍ਯਾ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੋਂਦ-ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਜਗਤ ਦੀ ਕੇਵਲ ਪਰਤੰਤਰ, ਆਭਾਸੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਜਾਂ ਸੁਪਨਾ। ਇਹ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਹੈ ਉਵੇਂ ਇਹ ਨਹੀਂ। ਕੇਵਲ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਹੀ ਅਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ, ਸ੍ਵਯੰਸਿੱਧ ਸੱਤਾ ਹੈ।
ਜੀਵ ਬ੍ਰਹਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?▼
ਅਦ੍ਵੈਤ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਯਮਾਨ ਪ੍ਰਿਥਕਤਾ ਅਵਿਦ੍ਯਾ (ਅਗਿਆਨ) ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਅਗਿਆਨ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਰਤਮ ਆਤਮਾ (ਆਤਮਨ੍) ਕਦੇ ਵੀ ਅਨੰਤ ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਸੀ ਹੀ ਨਹੀਂ — 'ਜੀਵੋ ਬ੍ਰਹਮੈਵ ਨਾਪਰਃ'।
'ਵੇਦਾਂਤ-ਡਿੰਡਿਮ' ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?▼
'ਡਿੰਡਿਮ' ਇੱਕ ਨਗਾਰਾ ਜਾਂ ਉੱਚੀ, ਜਨਤਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਕਤੀ ਕਾਵਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਿੰਨ-ਪਰਤੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂਤ ਉਨੇ ਹੀ ਹੌਸਲੇ ਅਤੇ ਜਿੱਤ-ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਉਦ੍ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਵੱਜਦਾ ਨਗਾਰਾ — ਇਹ ਸਮੂਹ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਗੂੰਜਦਾ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →