ਬ੍ਰਹਮਵਿਦ੍ ਬ੍ਰਹਮੈਵ ਭਵਤਿ (ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਵਯੰ ਬ੍ਰਹਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) — Word-by-Word Meaning
ब्रह्मविद् ब्रह्मैव भवति
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
सः यः ह वै
sa yo ha vai
ਸਃ ਯਃ ਹ ਵੈ — ਜੋ, ਨਿਸ਼ਚੈ ਹੀ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ
तत् परमम् ब्रह्म
tat paramam brahma
ਤਤ੍ ਪਰਮਮ੍ ਬ੍ਰਹਮ — ਉਸ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ
वेद
veda
ਵੇਦ — ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ
ब्रह्म एव भवति
brahma eva bhavati
ਬ੍ਰਹਮ ਏਵ ਭਵਤਿ — ਸਵਯੰ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
न अस्य अब्रह्मवित् कुले भवति
na asya abrahmavit kule bhavati
ਨ ਅਸ੍ਯ ਅਬ੍ਰਹਮਵਿਤ੍ ਕੁਲੇ ਭਵਤਿ — ਉਸ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
तरति शोकम्
tarati śokam
ਤਰਤਿ ਸ਼ੋਕਮ੍ — ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
तरति पाप्मानम्
tarati pāpmānam
ਤਰਤਿ ਪਾਪ੍ਮਾਨਮ੍ — ਉਹ ਪਾਪ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
गुहाग्रन्थिभ्यः
guhāgranthibhyaḥ
ਗੁਹਾਗ੍ਰਨ੍ਥਿਭ੍ਯਃ — ਹਿਰਦੇ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਤੋਂ (ਹਿਰਦੇ-ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ)
विमुक्तः
vimuktaḥ
ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ — ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ, ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ
अमृतः भवति
amṛtaḥ bhavati
ਅਮ੍ਰਿਤਃ ਭਵਤਿ — ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
Complete Translation
ਜੋ ਉਸ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਯੰ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਪ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Origin & History
Source: Mundaka Upanishad, Verse 3.2.9
Author: Traditional (Upanishadic)
Period: Vedic / Upanishadic
ਮੁਣ੍ਡਕ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਕਰਮਕਾਂਡ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਅਪਰਾ ਵਿੱਦਿਆ ਤੋਂ ਉਸ ਪਰਾ ਵਿੱਦਿਆ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਅੰਤਿਮ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਸ ਮੁਕਤ ਜਾਣੂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਅਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਲੀਨ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਿਖਰ ਹੈ, ਜੋ ਗੂੰਜਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸਵਯੰ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਅਮਰਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਬ੍ਰਹਮਵਿਦ੍ ਬ੍ਰਹਮੈਵ ਭਵਤਿ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਜਾਣੂ ਸਵਯੰ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ'। ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮ ਸੱਚ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਕੋਈ ਵੱਖਰੀ ਵਸਤੂ ਪਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਰੂਪ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਜਾਗਣਾ ਹੈ — ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਅਮਰ ਹੋਣਾ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈ?▼
ਇਹ ਮੁਣ੍ਡਕ ਉਪਨਿਸ਼ਦ (੩.੨.੯) ਤੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਅਥਰਵਵੇਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਮੁਣ੍ਡਕ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪਰਾ ਵਿੱਦਿਆ ਨੂੰ ਅਪਰਾ ਵਿੱਦਿਆ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਦੋ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪਕ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
'ਹਿਰਦੇ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ' ਕੀ ਹਨ?▼
'ਹਿਰਦੇ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ' (ਹਿਰਦੇ-ਗ੍ਰੰਥਿ) ਅਗਿਆਨ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ-ਭਾਵ ਦੇ ਉਹ ਡੂੰਘੇ ਬੰਧਨ ਹਨ ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਮੁਣ੍ਡਕ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੰਢਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਸੰਸ਼ੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਖੀਣ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹਮ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਵਿਅਕਤੀ ਲੁਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?▼
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵੱਖਰੇ, ਸੀਮਿਤ ਆਤਮ-ਭਾਵ ਦੇ ਝੂਠੇ ਬੋਧ ਦਾ ਡਿੱਗ ਪੈਣਾ ਹੈ। ਜੋ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸਦਾ-ਮੌਜੂਦ ਸੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਪੂਰਨ, ਆਨੰਦਮਯ ਅਤੇ ਅਮਰ। ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਭਰਮ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਨੰਤ ਹੋਂਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →