ਚਤੁਃਸ਼ਲੋਕੀ PDF

कान्तस्ते पुरुषोत्तमः फणिपतिः शय्यासनं वाहनं वेदात्मा विहगेश्वरो यवनिका माया जगन्मोहिनी । ब्रह्मेशादिसुरव्रजः सदयितस्त्वद्दासदासीगणः श्रीरित्येव च नाम ते भगवति ब्रूमः कथं त्वां वयम् ॥ १ ॥

kāntaste puruṣottamaḥ phaṇipatiḥ śayyāsanaṃ vāhanaṃ vedātmā vihageśvaro yavanikā māyā jaganmohinī | brahmeśādisuravrajaḥ sadayitastvaddāsadāsīgaṇaḥ śrīrityeva ca nāma te bhagavati brūmaḥ kathaṃ tvāṃ vayam || 1 ||

ਹੇ ਭਗਵਤੀ! ਆਪ ਦੇ ਪਤੀ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ (ਨਾਰਾਯਣ) ਹਨ, ਨਾਗਰਾਜ ਸ਼ੇਸ਼ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ੈਯਾ ਅਤੇ ਆਸਨ ਹਨ, ਵੇਦਸਵਰੂਪ ਪੰਛੀਰਾਜ ਗਰੁੜ ਆਪ ਦਾ ਵਾਹਨ ਹਨ, ਜਗਨਮੋਹਿਨੀ ਮਾਯਾ ਆਪ ਦੀ ਯਵਨਿਕਾ (ਪਰਦਾ) ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਦੇਵਗਣ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪ ਦੇ ਦਾਸ-ਦਾਸੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਅਤੇ 'ਸ਼੍ਰੀ' ਹੀ ਆਪ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ — ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?

यस्यास्ते महिमानमात्मन इव त्वद्वल्लभोऽपि प्रभुर् नालं मातुमियत्तया निरवधिं नित्यानुकूलं स्वतः । तां त्वां दास इति प्रपन्न इति च स्तोष्याम्यहं निर्भयो लोकैकेश्वरि लोकनाथदयिते दान्ते दयां ते विदन् ॥ २ ॥

yasyāste mahimānamātmana iva tvadvallabho'pi prabhur nālaṃ mātumiyattayā niravadhiṃ nityānukūlaṃ svataḥ | tāṃ tvāṃ dāsa iti prapanna iti ca stoṣyāmyahaṃ nirbhayo lokaikeśvari lokanāthadayite dānte dayāṃ te vidan || 2 ||

ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਆਪ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯਤਮ ਸਰਵਸਮਰਥ ਪ੍ਰਭੁ ਵੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਮਾਪ ਸਕਦੇ — ਜੋ ਅਸੀਮ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਨਿੱਤ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ — ਉਸ ਆਪ ਨੂੰ, ਹੇ ਲੋਕੈਕੇਸ਼ਵਰੀ! ਹੇ ਲੋਕਨਾਥ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ! ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕੀਤੀ ਆਪ ਦੀ ਦਯਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ 'ਦਾਸ' ਅਤੇ 'ਸ਼ਰਣਾਗਤ' ਕਹਿ ਕੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਾਂਗਾ।

ईषत्त्वत्करुणानिरीक्षणसुधासन्धुक्षणाद्रक्ष्यते नष्टं प्राक्तदलाभतस्त्रिभुवनं सम्प्रत्यनन्तोदयम् । श्रेयो न ह्यरविन्दलोचनमनःकान्ताप्रसादादृते संसृत्यक्षरवैष्णवाध्वसु नृणां सम्भाव्यते कर्हिचित् ॥ ३ ॥

īṣattvatkaruṇānirīkṣaṇasudhāsandhukṣaṇādrakṣyate naṣṭaṃ prāktadalābhatastribhuvanaṃ sampratyanantodayam | śreyo na hyaravindalocanamanaḥkāntāprasādādṛte saṃsṛtyakṣaravaiṣṇavādhvasu nṛṇāṃ sambhāvyate karhicit || 3 ||

ਆਪ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਕਰੁਣਾਮਯੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਰੂਪੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਿੰਚਨ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅਭਾਵ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਕੇ ਅਨੰਤ ਉੱਨਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ। ਕਮਲਨਯਨ ਪ੍ਰਭੁ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਿਨਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ, ਕੈਵਲਯ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ਣਵ-ਸੇਵਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਕਲਿਆਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।

शान्तानन्तमहाविभूति परमं यद्ब्रह्म रूपं हरेर् मूर्तं ब्रह्म ततोऽपि तत्प्रियतरं रूपं यदत्यद्भुतम् । यान्यन्यानि यथासुखं विहरतो रूपाणि सर्वाणि तान्य् आहुः स्वैरनुरूपरूपविभवैर्गाढोपगूढानि ते ॥ ४ ॥

śāntānantamahāvibhūti paramaṃ yadbrahma rūpaṃ harer mūrtaṃ brahma tato'pi tatpriyataraṃ rūpaṃ yadatyadbhutam | yānyanyāni yathāsukhaṃ viharato rūpāṇi sarvāṇi tāny āhuḥ svairanurūparūpavibhavairgāḍhopagūḍhāni te || 4 ||

ਹਰਿ ਦਾ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ, ਅਨੰਤ, ਮਹਾਵਿਭੂਤਿਮਯ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮਸਵਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਿਯਤਰ ਜੋ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਮੂਰਤ ਬ੍ਰਹਮ (ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਗ੍ਰਹ) ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਸਮਸਤ ਰੂਪ ਉਹ ਲੀਲਾ ਲਈ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ, ਰਿਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਅਨੁਰੂਪ ਵੈਭਵ ਨਾਲ ਆਪ ਨਾਲ ਗਹਿਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਲਿੰਗਿਤ (ਅਭਿੰਨ) ਹਨ।