ਦੇਹਿਨੋऽਸ੍ਮਿਨ੍ਯਥਾ ਦੇਹੇ (ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ 2.13) — Word-by-Word Meaning
देहिनोऽस्मिन्यथा देहे
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
देहिनः
dehinaḥ
ਦੇਹੀ (ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਜੀਵਾਤਮਾ) ਦਾ
अस्मिन्
asmin
ਇਸ ਵਿੱਚ
यथा
yathā
ਜਿਵੇਂ
देहे
dehe
ਦੇਹ ਵਿੱਚ
कौमारम्
kaumāram
ਬਚਪਨ
यौवनम्
yauvanam
ਜਵਾਨੀ
जरा
jarā
ਬੁਢਾਪਾ
तथा
tathā
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ
देहान्तर
dehāntara
ਹੋਰ ਸਰੀਰ
प्राप्तिः
prāptiḥ
ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਾ
धीरः
dhīraḥ
ਧੀਰ, ਗਿਆਨੀ, ਸਥਿਰ-ਬੁੱਧੀ ਪੁਰਖ
तत्र
tatra
ਉਸ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ
न मुह्यति
na muhyati
ਮੋਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ
Complete Translation
ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਦੇਹੀ (ਜੀਵਾਤਮਾ) ਨੂੰ ਬਚਪਨ, ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 13
Author: Spoken by Lord Krishna to Arjuna; recorded by Sage Veda Vyasa in the Mahabharata (Bhishma Parva)
Period: Ancient (part of the Mahabharata, traditionally dated to the Dvapara Yuga)
ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਯੁੱਧ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਸਜਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਜੜ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੀਤਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦੂਜੇ ਅਧਿਆਇ, ਸਾਂਖਿਆ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਕੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ — ਆਤਮਾ ਨਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਦੇਹ ਤੋਂ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਦੇਹਿਨੋऽਸ੍ਮਿਨ੍ਯਥਾ ਦੇਹੇ ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ — 'ਜਿਵੇਂ ਦੇਹੀ (ਆਤਮਾ) ਇਸ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਬਚਪਨ, ਜਵਾਨੀ, ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।' ਇਹ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ 2.13 ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਦੀ ਨਿਤਤਾ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੂਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?▼
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਜਣਾਂ ਦੇ ਮਰਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਤਮਾ ਕਦੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ — ਉਹ ਕੇਵਲ ਪੁਰਾਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਵਾਂ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਬੁਢਾਪੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗਿਆਨੀ ਪੁਰਖ ਮੌਤ 'ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ 'ਧੀਰ' (ਸਥਿਰ ਪੁਰਖ) ਕੌਣ ਹੈ?▼
ਧੀਰ ਉਹ ਗਿਆਨੀ, ਆਤਮ-ਸੰਜਮੀ ਪੁਰਖ ਹੈ ਜੋ ਨਿਤ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਸਰੀਰ ਵਿਚਕਾਰ ਭੇਦ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗਿਆਨ ਕਾਰਨ ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਮੋਹ-ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਦਿਵੰਗਤ ਆਤਮਾ ਲਈ ਜਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?▼
ਹਾਂ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਦਿਵੰਗਤ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸਰੂਪ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੋਕਗ੍ਰਸਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸੱਚ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਤਮਾ ਅਮਰ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →