Mantra.Tips

ਧਨਤੇਰਸ ਧਨਵੰਤਰੀ ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਗਾਇਤਰੀ — Word-by-Word Meaning

धनतेरस धन्वन्तरि मंत्र एवं गायत्री

Every Sanskrit word explained in English

Word-by-Word Breakdown

ॐ नमो भगवते
Om Namo Bhagavate
ੴ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ
महासुदर्शनाय
Maha-Sudarshanaya
ਮਹਾਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ)
वासुदेवाय धन्वन्तरये
Vasudevaya Dhanvantaraye
ਧਨਵੰਤਰੀ — ਦਿਵ੍ਯ ਵੈਦ — ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ)
अमृतकलशहस्ताय
Amrita-Kalasha-Hastaya
ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਲਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ
सर्वामयविनाशनाय
Sarvamaya-Vinashanaya
ਸਮੂਹ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਨੂੰ
त्रैलोक्यनाथाय
Trailokyanathaya
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਨੂੰ
श्रीमहाविष्णुस्वरूप
Shri Mahavishnu-svarupa
ਸਾਖਿਆਤ ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ
औषधचक्रनारायणाय
Aushadha-chakra-Narayanaya
ਔਸ਼ਧੀ ਅਤੇ ਆਰੋਗ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ
नमः
Namah
ਨਮਸਕਾਰ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ
तत्पुरुषाय विद्महे
Tat-Purushaya Vidmahe
ਅਸੀਂ ਉਸ ਪਰਮਪੁਰਖ ਨੂੰ ਜਾਣੀਏ
अमृतकलशहस्ताय धीमहि
Amrita-Kalasha-Hastaya Dhimahi
ਅਸੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਲਸ਼ਧਾਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੀਏ
तन्नो धन्वन्तरिः प्रचोदयात्
Tanno Dhanvantarih Prachodayat
ਉਹ ਧਨਵੰਤਰੀ ਸਾਨੂੰ (ਆਰੋਗ ਵੱਲ) ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ

Complete Translation

ੴ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ — ਮਹਾਸੁਦਰਸ਼ਨਧਾਰੀ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਲਸ਼ ਹੈ, ਸਮੂਹ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਥ; ਸਾਖਿਆਤ ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਸ਼੍ਰੀਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਔਸ਼ਧੀ-ਚੱਕਰ ਦੇ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ੴ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਪਰਮਪੁਰਖ ਨੂੰ ਜਾਣੀਏ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਲਸ਼ਧਾਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੀਏ; ਉਹ ਧਨਵੰਤਰੀ ਸਾਨੂੰ (ਆਰੋਗ ਵੱਲ) ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ।

Origin & History

Source: Dhanvantari worship mantras (the Maha-Dhanvantari mantra and the Dhanvantari Gayatri), recited on Dhanteras / Dhanvantari Jayanti

Author: Traditional (Puranic; Dhanvantari Gayatri from the Gayatri tradition)

Period: Puranic / classical

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਖੀਰਸਾਗਰ ਦਾ ਮੰਥਨ (ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ) ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਧਨਵੰਤਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਲਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਜਲ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵੈਦ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਾਰਤਿਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਧਨਤੇਰਸ ਅਤੇ ਧਨਵੰਤਰੀ ਜਯੰਤੀ — ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ — ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਆਰੋਗ, ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰ ਜਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਭਲੇ ਨੂੰ ਜੀ ਆਇਆਂ ਕਹਿਣ ਲਈ ਦੀਵੇ ਜਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Frequently Asked Questions

ਧਨਵੰਤਰੀ ਕੌਣ ਹਨ ਅਤੇ ਧਨਤੇਰਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਧਨਵੰਤਰੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਖੀਰਸਾਗਰ ਦੇ ਮੰਥਨ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਲਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਵੈਦ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਪ੍ਰਵਰਤਕ ਹਨ। ਧਨਤੇਰਸ (ਧਨ-ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਆਰੋਗ ਤੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ, ਅਤੇ ਧਨ ਲਈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਧਨਵੰਤਰੀ ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਗਾਇਤਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ?
ਲੰਮਾ ਮੰਤਰ ('ੴ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਮਹਾਸੁਦਰਸ਼ਨਾਯ... ਧਨਵੰਤਰਯੇ') ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੂੰ ਸਮੂਹ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਉਸਤਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੂਰਾ ਆਵਾਹਨ ਹੈ। ਧਨਵੰਤਰੀ ਗਾਇਤਰੀ ('ੴ ਤਤਪੁਰੁਸ਼ਾਯ ਵਿਦਮਹੇ...') ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਰੋਗ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਧਿਆਨਾਤਮਕ ਬੀਜ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਧਨਤੇਰਸ ਨੂੰ ਜਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧਨਤੇਰਸ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਗਿਣਤੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ 108 ਵਾਰ ਹੈ। ਰੋਗ ਵੇਲੇ ਜਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਆਰੋਗ-ਸਾਧਨਾ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਜਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਭਿਮੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਧਨਤੇਰਸ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਧਨ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਜੁੜਿਆ ਹੈ?
ਧਨਤੇਰਸ ਧਨਵੰਤਰੀ (ਸਿਹਤ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ (ਧਨ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। 'ਧਨ' ਦਾ ਅਰਥ ਸੰਪਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਰੰਪਰਾ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾ ਧਨ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਿਨ ਲੋਕ ਸੋਨਾ, ਭਾਂਡੇ ਜਾਂ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਵੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →