ਧਨਵੰਤਰੀ ਆਰੋਗ ਮੰਤਰ (ਮਹਾ ਮੰਤਰ) — Word-by-Word Meaning
धन्वंतरि उपचार मंत्र (महामंत्र)
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
ॐ नमो भगवते
Om Namo Bhagavate
ੴ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ (ਪਰਮ ਪੂਜ੍ਯ, ਸਮੂਹ ਦਿਵ੍ਯ ਐਸ਼ਵਰਯਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ)
महासुदर्शनाय
Maha-Sudarshanaya
ਮਹਾਨ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਸ਼ਸਤਰ)
वासुदेवाय
Vasudevaya
ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ
धन्वन्तरये
Dhanvantaraye
ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੂੰ — ਦਿਵ੍ਯ ਵੈਦ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਜਨਕ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅਵਤਾਰ
अमृतकलशहस्ताय
Amrita-kalasha-hastaya
ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਕਲਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ
सर्वामयविनाशनाय
Sarva-amaya-vinashanaya
ਜੋ ਸਮੂਹ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਧੀਆਂ (ਸਰਵ-ਆਮਯ) ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਹਨ
त्रैलोक्यनाथाय
Trailokya-nathaya
ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਹਨ
श्रीमहाविष्णवे
Sri Maha-Vishnave
ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ, ਪਰਮ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ
नमः
Namah
ਨਮਸਕਾਰ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ
Complete Translation
ੴ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ — ਜੋ ਮਹਾਸੁਦਰਸ਼ਨਧਾਰੀ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਧਨਵੰਤਰੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਲਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੂਹ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਹਨ; ਉਸ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
Origin & History
Source: Ayurvedic and Vaishnava tradition; the Maha Dhanvantari mantra invoked for healing and arogya
Author: Unknown (traditional)
Period: Ancient
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਖੀਰਸਾਗਰ ਦਾ ਮੰਥਨ (ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ) ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਧਨਵੰਤਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਲਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਜਲ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ — ਉਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜੋ ਰੋਗ ਅਤੇ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਪ੍ਰਵਰਤਕ ਵਜੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਤੇ ਦਵਾਈ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾ ਮੰਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵੈਦ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਰੱਖਿਅਕ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਸਰਵੋਚਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮੂਹ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਭਗਵਾਨ ਧਨਵੰਤਰੀ ਕੌਣ ਹਨ?▼
ਧਨਵੰਤਰੀ ਦਿਵ੍ਯ ਵੈਦ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਜਨਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਖੀਰਸਾਗਰ ਦੇ ਮੰਥਨ (ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ) ਵਿੱਚੋਂ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਲਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਆਰੋਗ, ਇਲਾਜ ਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਧਨਵੰਤਰੀ ਆਰੋਗ ਮੰਤਰ ਕਿਸ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?▼
ਇਹ ਸਿਹਤ, ਰੋਗ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਭਲੇ ਲਈ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਸਰਵ-ਆਮਯ-ਵਿਨਾਸ਼ਨ' (ਸਮੂਹ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ) ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਗਤ ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰੋਗੀ ਦੇ ਆਰੋਗ ਲਈ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ-ਮਾਨਸਿਕ ਓਜ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਜਪਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਧਨਵੰਤਰੀ ਮੰਤਰ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ?▼
ਸੰਖੇਪ ਮੰਤਰ ਸਿਰਫ਼ 'ੴ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਧਨਵੰਤਰਯੇ' ਹੈ। ਇਹ ਲੰਮਾ ਮਹਾ ਮੰਤਰ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਲਸ਼ ਤੇ ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਤੇ ਆਰੋਗਦਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਪੂਜਾ ਤੇ ਆਰੋਗ-ਅਨੁਸ਼ਠਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਜਪਣ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਸਮਾਂ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?▼
ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵੇਰੇ ਜਪ ਕਰਨਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਧਨਤੇਰਸ (ਧਨਵੰਤਰੀ ਜਯੰਤੀ, ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ) ਤੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਖਾਸ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਬਿਮਾਰੀ ਵੇਲੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਆਰੋਗ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਜਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →