ಧ್ರುವ ಸ್ತುತಿ
ਧ੍ਰੁਵ ਸਤੁਤੀ (ਧ੍ਰੁਵ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ) in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
✦ ಅರ್ಥ
ಧ್ರುವ ಸ್ತುತಿಯು ಬಾಲಭಕ್ತನಾದ ಧ್ರುವ ಮಹಾರಾಜನು ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ತೇಜೋಮಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ; ಇದು ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತ ಮಹಾಪುರಾಣದ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಕಂಧದಲ್ಲಿ (9ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ) ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಾತು ಬಾರದೆ, ವಿಸ್ಮಿತನಾದ ಬಾಲಕನನ್ನು ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಶಂಖದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಧ್ರುವನ ವಾಣಿ ಎಚ್ಚೆತ್ತು ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು. ಅವನು ಭಗವಂತನನ್ನು ಸರ್ವಶಕ್ತಿಮಂತ ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಗದ ಫಲಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೇವಲ ಶುದ್ಧಭಕ್ತರ ಸಂಗ ಮತ್ತು ಅಖಂಡ ಪ್ರೇಮಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಜ್ಯ ಬಯಸಿ ಹೊರಟು ಭಗವಂತನನ್ನು ಪಡೆದ ಈ ಭಕ್ತನ ನಿಷ್ಕಾಮ ಭಕ್ತಿಗೆ ಇದು ಆದರ್ಶ ಉದಾಹರಣೆ.
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Srimad Bhagavata Purana, Canto 4, Chapter 9, verses 6–17 (Dhruva-krita Bhagavat-stuti) · Sage Veda-Vyasa (as spoken by Dhruva Maharaja) · Classical Puranic era
ಉತ್ತಾನಪಾದ ರಾಜನ ಐದು ವರ್ಷದ ಮಗ ಧ್ರುವನನ್ನು ಮಲತಾಯಿ ಅವಮಾನಿಸಿದಾಗ, ಯಾರೂ ಎಂದೂ ಅರಿಯದ ಉನ್ನತ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವನು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದನು. ನಾರದ ಮುನಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮಧುವನ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು. ಅವನ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಭಗವಂತನು ಅವನ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ವಿಸ್ಮಿತನಾಗಿ ಮಾತು ಬಾರದ ಬಾಲಕನ ಕೆನ್ನೆಯನ್ನು ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಶಂಖದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ, ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಸ್ತುತಿ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಅವನ ಎಚ್ಚೆತ್ತ ಹೃದಯದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು. ಭಗವಂತನನ್ನು ಕಂಡ ಮೇಲೆ ಧ್ರುವನು ತಾನು ಕೇಳಲು ಹೊರಟ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸಲಿಲ್ಲ, ಕೊನೆಗೆ ಎಂದೂ ಪತನ ಹೊಂದದ ಅವಿನಾಶಿ ಧ್ರುವತಾರೆಯ ಶಾಶ್ವತ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
ಭಗವಂತನ ಶಂಖವು ಧ್ರುವನ ಕೆನ್ನೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಆ ಅಕ್ಷರಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ಬಾಲಕನಿಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಪರಿಪೂರ್ಣ ವೇದಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯ ದೊರೆಯಿತು ಎಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ — ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನು ವರ್ಣಿಸುವ ಆ ಎಚ್ಚರವೇ ಅದು. ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಭಗವಂತನು ಅತಿಯಾಗಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಧ್ರುವನಿಗೆ ಅವಿನಾಶಿ ಧ್ರುವಲೋಕವನ್ನು ಕರುಣಿಸಿದನು, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಸ್ಥಿರ ಧ್ರುವತಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅದರ ಸುತ್ತ ಸಮಸ್ತ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಂಡಲಗಳು ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ, ಪ್ರಳಯದಿಂದಲೂ ಅದು ಚಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಯೋಽನ್ತಃ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಮಮ ವಾಚಮಿಮಾಂ ಪ್ರಸುಪ್ತಾಂ ಸಞ್ಜೀವಯತ್ಯಖಿಲಶಕ್ತಿಧರಃ ಸ್ವಧಾಮ್ನಾ । ಅನ್ಯಾಂಶ್ಚ ಹಸ್ತಚರಣಶ್ರವಣತ್ವಗಾದೀನ್ ಪ್ರಾಣಾನ್ನಮೋ ಭಗವತೇ ಪುರೂಷಾಯ ತುಭ್ಯಮ್ ॥ ೧ ॥
yo 'ntaḥ praviśya mama vācam imāṃ prasuptāṃ sañjīvayaty akhila-śakti-dharaḥ sva-dhāmnā | anyāṃś ca hasta-caraṇa-śravaṇa-tvag-ādīn prāṇān namo bhagavate puruṣāya tubhyam || 1 ||
ಅರ್ಥ:ಓ ಪ್ರಭೋ! ನೀನು ಸಮಸ್ತ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಸರ್ವಶಕ್ತಿಮಂತನು. ನನ್ನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿದ್ರಿಸಿದ್ದ ನನ್ನ ವಾಣಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದೆ; ನನ್ನ ಕೈ, ಕಾಲು, ಕಿವಿ, ಚರ್ಮ ಮುಂತಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನೂ ಚೈತನ್ಯಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆ ಪರಮಪುರುಷನಾದ ನಿನಗೆ ನನ್ನ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಏಕಸ್ತ್ವಮೇವ ಭಗವನ್ನಿದಮಾತ್ಮಶಕ್ತ್ಯಾ ಮಾಯಾಖ್ಯಯೋರುಗುಣಯಾ ಮಹದಾದ್ಯಶೇಷಮ್ । ಸೃಷ್ಟ್ವಾನುವಿಶ್ಯ ಪುರುಷಸ್ತದಸದ್ಗುಣೇಷು ನಾನೇವ ದಾರುಷು ವಿಭಾವಸುವದ್ವಿಭಾಸಿ ॥ ೨ ॥
ekas tvam eva bhagavann idam ātma-śaktyā māyākhyayoru-guṇayā mahad-ādy-aśeṣam | sṛṣṭvānuviśya puruṣas tad-asad-guṇeṣu nāneva dāruṣu vibhāvasu-vad vibhāsi || 2 ||
ಅರ್ಥ:ಓ ಭಗವಂತನೇ! ನೀನೊಬ್ಬನೇ; 'ಮಾಯೆ' ಎಂಬ ಉಗ್ರಗುಣಗಳುಳ್ಳ ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವ ಮುಂತಾದ ಸಮಸ್ತ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಅದರೊಳಗೆ ಪುರುಷರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅದರ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕರಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತೀಯೆ — ಒಂದೇ ಅಗ್ನಿ ವಿವಿಧ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾನಾ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ.
ತ್ವದ್ದತ್ತಯಾ ವಯುನಯೇದಮಚಷ್ಟ ವಿಶ್ವಂ ಸುಪ್ತಪ್ರಬುದ್ಧ ಇವ ನಾಥ ಭವತ್ಪ್ರಪನ್ನಃ । ತಸ್ಯಾಪವರ್ಗ್ಯಶರಣಂ ತವ ಪಾದಮೂಲಂ ವಿಸ್ಮರ್ಯತೇ ಕೃತವಿದಾ ಕಥಮಾರ್ತಬನ್ಧೋ ॥ ೩ ॥
tvad-dattayā vayunayedam acaṣṭa viśvaṃ supta-prabuddha iva nātha bhavat-prapannaḥ | tasyāpavargya-śaraṇaṃ tava pāda-mūlaṃ vismaryate kṛta-vidā katham ārta-bandho || 3 ||
ಅರ್ಥ:ಓ ನಾಥನೇ! ನೀನು ಕೊಟ್ಟ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದಲೇ ಶರಣಾದ ಈ ಜೀವವು ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚೆತ್ತವನಂತೆ ಈ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಓ ಆರ್ತಬಂಧುವೇ! ಹಾಗಾದರೆ ವಿವೇಕಿಯಾದವನು ಮುಕ್ತಿಗೆ ಏಕೈಕ ಆಶ್ರಯವಾದ ನಿನ್ನ ಚರಣಕಮಲಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಮರೆಯಬಲ್ಲನು?
ನೂನಂ ವಿಮುಷ್ಟಮತಯಸ್ತವ ಮಾಯಯಾ ತೇ ಯೇ ತ್ವಾಂ ಭವಾಪ್ಯಯವಿಮೋಕ್ಷಣಮನ್ಯಹೇತೋಃ । ಅರ್ಚನ್ತಿ ಕಲ್ಪಕತರುಂ ಕುಣಪೋಪಭೋಗ್ಯ- ಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಯತ್ಸ್ಪರ್ಶಜಂ ನಿರಯೇಽಪಿ ನೄಣಾಮ್ ॥ ೪ ॥
nūnaṃ vimuṣṭa-matayas tava māyayā te ye tvāṃ bhavāpyaya-vimokṣaṇam anya-hetoḥ | arcanti kalpaka-taruṃ kuṇapopabhogyam icchanti yat sparśajaṃ niraye 'pi nṝṇām || 4 ||
ಅರ್ಥ:ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವರ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನಿನ್ನ ಮಾಯೆ ಅಪಹರಿಸಿದೆ — ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷವಾದ ನಿನ್ನನ್ನು, ಜನನ-ಮರಣಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಿಯಂತಹ ಇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವವರ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಬಯಸುವ ಸ್ಪರ್ಶಜನ್ಯ ಭೋಗಗಳು ಶವದಂತಹವು, ನರಕದಲ್ಲಿಯೂ ಸಿಗುವಂಥವು.
ಯಾ ನಿರ್ವೃತಿಸ್ತನುಭೃತಾಂ ತವ ಪಾದಪದ್ಮ- ಧ್ಯಾನಾದ್ಭವಜ್ಜನಕಥಾಶ್ರವಣೇನ ವಾ ಸ್ಯಾತ್ । ಸಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಸ್ವಮಹಿಮನ್ಯಪಿ ನಾಥ ಮಾ ಭೂತ್ ಕಿಂತ್ವನ್ತಕಾಸಿಲುಲಿತಾತ್ಪತತಾಂ ವಿಮಾನಾತ್ ॥ ೫ ॥
yā nirvṛtis tanu-bhṛtāṃ tava pāda-padma- dhyānād bhavaj-jana-kathā-śravaṇena vā syāt | sā brahmaṇi sva-mahimany api nātha mā bhūt kiṃ tv antakāsi-lulitāt patatāṃ vimānāt || 5 ||
ಅರ್ಥ:ಓ ನಾಥನೇ! ನಿನ್ನ ಚರಣಕಮಲಗಳ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಅಥವಾ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಿಗುವ ಆನಂದವು — ನಿನ್ನ ಸ್ವಮಹಿಮಾರೂಪ ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ (ನಿರ್ವಿಶೇಷ ಮೋಕ್ಷದಲ್ಲಿ) ಲೀನವಾದರೂ ಸಿಗದಿರಲಿ; ಇನ್ನು ಮೃತ್ಯುವಿನ ಖಡ್ಗದಿಂದ ವಿಮಾನಗಳು ನಾಶವಾಗುವ ಆ ಸ್ವರ್ಗಭೋಗಗಳ ಮಾತೇನು!
ಭಕ್ತಿಂ ಮುಹುಃ ಪ್ರವಹತಾಂ ತ್ವಯಿ ಮೇ ಪ್ರಸಙ್ಗೋ ಭೂಯಾದನನ್ತ ಮಹತಾಮಮಲಾಶಯಾನಾಮ್ । ಯೇನಾಞ್ಜಸೋಲ್ಬಣಮುರುವ್ಯಸನಂ ಭವಾಬ್ಧಿಂ ನೇಷ್ಯೇ ಭವದ್ಗುಣಕಥಾಮೃತಪಾನಮತ್ತಃ ॥ ೬ ॥
bhaktiṃ muhuḥ pravahatāṃ tvayi me prasaṅgo bhūyād ananta mahatām amalāśayānām | yenāñjasolbaṇam uru-vyasanaṃ bhavābdhiṃ neṣye bhavad-guṇa-kathāmṛta-pāna-mattaḥ || 6 ||
ಅರ್ಥ:ಓ ಅನಂತನೇ! ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಭಕ್ತಿ ಹರಿಯುವ ಮಹಾತ್ಮರ, ನಿರ್ಮಲಹೃದಯ ಭಕ್ತರ ಸಂಗವು ನನಗೆ ಸದಾ ದೊರೆಯಲಿ; ಅದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಗುಣಗಳ ಕಥಾಮೃತ ಪಾನದಿಂದ ಮತ್ತನಾಗಿ, ಘೋರ ವಿಪತ್ತುಗಳ ಈ ಭವಸಾಗರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟುವೆನು.
ತೇ ನ ಸ್ಮರನ್ತ್ಯತಿತರಾಂ ಪ್ರಿಯಮೀಶ ಮರ್ತ್ಯಂ ಯೇ ಚಾನ್ವದಃ ಸುತಸುಹೃದ್ಗೃಹವಿತ್ತದಾರಾಃ । ಯೇ ತ್ವಬ್ಜನಾಭ ಭವದೀಯಪದಾರವಿನ್ದ- ಸೌಗನ್ಧ್ಯಲುಬ್ಧಹೃದಯೇಷು ಕೃತಪ್ರಸಙ್ಗಾಃ ॥ ೭ ॥
te na smaranty atitarāṃ priyam īśa martyaṃ ye cānv adaḥ suta-suhṛd-gṛha-vitta-dārāḥ | ye tv abja-nābha bhavadīya-padāravinda- saugandhya-lubdha-hṛdayeṣu kṛta-prasaṅgāḥ || 7 ||
ಅರ್ಥ:ಓ ಕಮಲನಾಭನೇ! ನಿನ್ನ ಚರಣಕಮಲಗಳ ಸುಗಂಧಕ್ಕೆ ಲೋಭಿಸಿದ ಭಕ್ತರ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡವರು, ಓ ಈಶನೇ! ಮಗ, ಮಿತ್ರ, ಮನೆ, ಧನ, ಹೆಂಡತಿ ಮುಂತಾದ ಈ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕದ ಪ್ರಿಯವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ತಿರ್ಯಙ್ನಗದ್ವಿಜಸರೀಸೃಪದೇವದೈತ್ಯ- ಮರ್ತ್ಯಾದಿಭಿಃ ಪರಿಚಿತಂ ಸದಸದ್ವಿಶೇಷಮ್ । ರೂಪಂ ಸ್ಥವಿಷ್ಠಮಜ ತೇ ಮಹದಾದ್ಯನೇಕಂ ನಾತಃ ಪರಂ ಪರಮ ವೇದ್ಮಿ ನ ಯತ್ರ ವಾದಃ ॥ ೮ ॥
tiryaṅ-naga-dvija-sarīsṛpa-deva-daitya- martyādibhiḥ paricitaṃ sad-asad-viśeṣam | rūpaṃ sthaviṣṭham aja te mahad-ādy-anekaṃ nātaḥ paraṃ parama vedmi na yatra vādaḥ || 8 ||
ಅರ್ಥ:ಓ ಅಜನೇ! ಪಶು, ವೃಕ್ಷ, ಪಕ್ಷಿ, ಸರೀಸೃಪ, ದೇವತೆ, ದೈತ್ಯ, ಮನುಷ್ಯ ಮುಂತಾದವರಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಸತ್-ಅಸತ್ ಭೇದವುಳ್ಳ ನಿನ್ನ ಈ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವಾದಿ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳ ಸ್ಥೂಲ ವಿಶ್ವರೂಪವನ್ನು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ; ಅದನ್ನು ಮೀರಿದ ಯಾವ ಪರಮತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ವಿವಾದವೇ ಇಲ್ಲವೋ ಅದನ್ನೂ ಬಲ್ಲೆ.
ಕಲ್ಪಾನ್ತ ಏತದಖಿಲಂ ಜಠರೇಣ ಗೃಹ್ಣನ್ ಶೇತೇ ಪುಮಾನ್ ಸ್ವದೃಗನನ್ತಸಖಸ್ತದಙ್ಕೇ । ಯನ್ನಾಭಿಸಿನ್ಧುರುಹಕಾಞ್ಚನಲೋಕಪದ್ಮ- ಗರ್ಭೇ ದ್ಯುಮಾನ್ ಭಗವತೇ ಪ್ರಣತೋಽಸ್ಮಿ ತಸ್ಮೈ ॥ ೯ ॥
kalpānta etad akhilaṃ jaṭhareṇa gṛhṇan śete pumān sva-dṛg ananta-sakhas tad-aṅke | yan-nābhi-sindhu-ruha-kāñcana-loka-padma- garbhe dyumān bhagavate praṇato 'smi tasmai || 9 ||
ಅರ್ಥ:ಯಾವ ಪರಮಪುರುಷನು ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ತ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಉದರದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ, ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶನಾಗಿ ಅನಂತಶೇಷನನ್ನು ಸಖನಾಗಿಸಿ ಅವನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸುತ್ತಾನೋ, ಯಾರ ನಾಭಿಸಾಗರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸ್ವರ್ಣಲೋಕಪದ್ಮದ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೇಜೋಮಯ ಬ್ರಹ್ಮನು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಾನೋ — ಆ ಭಗವಂತನಿಗೆ ನಾನು ಪ್ರಣಮಿಸುತ್ತೇನೆ.
ತ್ವಂ ನಿತ್ಯಮುಕ್ತಪರಿಶುದ್ಧವಿಬುದ್ಧ ಆತ್ಮಾ ಕೂಟಸ್ಥ ಆದಿಪುರುಷೋ ಭಗವಾಂಸ್ತ್ರ್ಯಧೀಶಃ । ಯದ್ಬುದ್ಧ್ಯವಸ್ಥಿತಿಮಖಣ್ಡಿತಯಾ ಸ್ವದೃಷ್ಟ್ಯಾ ದ್ರಷ್ಟಾ ಸ್ಥಿತಾವಧಿಮಖೋ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಆಸ್ಸೇ ॥ ೧೦ ॥
tvaṃ nitya-mukta-pariśuddha-vibuddha ātmā kūṭa-stha ādi-puruṣo bhagavāṃs try-adhīśaḥ | yad-buddhy-avasthitim akhaṇḍitayā sva-dṛṣṭyā draṣṭā sthitāv adhimakho vyatirikta āsse || 10 ||
ಅರ್ಥ:ನೀನು ನಿತ್ಯಮುಕ್ತನು, ಪರಿಶುದ್ಧನು, ವಿಬುದ್ಧ ಆತ್ಮನು, ಕೂಟಸ್ಥನು, ಆದಿಪುರುಷನು, ತ್ರಿಗುಣ/ತ್ರಿಲೋಕಾಧೀಶ್ವರನಾದ ಭಗವಂತನು. ನಿನ್ನ ಅಖಂಡ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬುದ್ಧಿಯ ಪ್ರತಿ ಅವಸ್ಥೆಗೂ ದ್ರಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೂ, ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆಯಾಗಿ, ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ ಇರುತ್ತೀಯೆ.
ಯಸ್ಮಿನ್ ವಿರುದ್ಧಗತಯೋ ಹ್ಯನಿಶಂ ಪತನ್ತಿ ವಿದ್ಯಾದಯೋ ವಿವಿಧಶಕ್ತಯ ಆನುಪೂರ್ವ್ಯಾತ್ । ತದ್ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಶ್ವಭವಮೇಕಮನನ್ತಮಾದ್ಯ- ಮಾನನ್ದಮಾತ್ರಮವಿಕಾರಮಹಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ॥ ೧೧ ॥
yasmin viruddha-gatayo hy aniśaṃ patanti vidyādayo vividha-śaktaya ānupūrvyāt | tad brahma viśva-bhavam ekam anantam ādyam ānanda-mātram avikāram ahaṃ prapadye || 11 ||
ಅರ್ಥ:ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆ-ಅವಿದ್ಯೆ ಮುಂತಾದ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧ ಗತಿಗಳುಳ್ಳ ವಿವಿಧ ಶಕ್ತಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿರಂತರ ಉದಯಿಸುತ್ತವೆಯೋ — ಆ ಏಕೈಕ, ಅನಂತ, ಆದಿ, ಆನಂದಸ್ವರೂಪ, ನಿರ್ವಿಕಾರ, ವಿಶ್ವದ ಮೂಲವಾದ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ನಾನು ಶರಣು ಹೊಂದುತ್ತೇನೆ.
ಸತ್ಯಾಶಿಷೋ ಹಿ ಭಗವಂಸ್ತವ ಪಾದಪದ್ಮ- ಮಾಶೀಸ್ತಥಾನುಭಜತಃ ಪುರುಷಾರ್ಥಮೂರ್ತೇಃ । ಅಪ್ಯೇವಮಾರ್ಯ ಭಗವಾನ್ ಪರಿಪಾತಿ ದೀನಾನ್ ವಾಶ್ರೇವ ವತ್ಸಕಮನುಗ್ರಹಕಾತರೋಽಸ್ಮಾನ್ ॥ ೧೨ ॥
satyāśiṣo hi bhagavaṃs tava pāda-padmam āśīs tathānubhajataḥ puruṣārtha-mūrteḥ | apy evam ārya bhagavān paripāti dīnān vāśreva vatsakam anugraha-kātaro 'smān || 12 ||
ಅರ್ಥ:ಓ ಭಗವಂತನೇ! ಪುರುಷಾರ್ಥಸ್ವರೂಪವಾದ ನಿನ್ನ ಚರಣಕಮಲಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನಿಗೆ ಸಿಗುವ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳು ಸತ್ಯವೇ. ಆದರೂ, ಓ ಆರ್ಯನೇ! ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ದೀನಭಕ್ತರನ್ನು ಅವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನೂ ಮೀರಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ — ಪ್ರೇಮದಿಂದ ತಲ್ಲಣಿಸುವ ಹಸು ತನ್ನ ಅಸಹಾಯ ಕರುವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವಂತೆ.
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
ਧ੍ਰੁਵ ਸਤੁਤੀ (ਧ੍ਰੁਵ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ) ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಶುದ್ಧ, ನಿಷ್ಕಾಮ ಭಕ್ತಿಗೆ (ಅಹೈತುಕೀ ಭಕ್ತಿ) ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಲೌಕಿಕ, ಮೋಕ್ಷದ ಬಯಕೆಗಳ ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಮೂರ್ತರೂಪ.
'ಮಹಾತ್ಮರ, ನಿರ್ಮಲಹೃದಯ ಭಕ್ತರ ಸಂಗ'ಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ (6ನೇ ಶ್ಲೋಕ) ಯಾವ ಫಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸತ್ಸಂಗವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು ಸಾಧಕನಿಗೆ ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಗವಂತನ ಚರಣಗಳ ಧ್ಯಾನದ ಆನಂದವು ನಿರ್ವಿಶೇಷ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ಮೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬೋಧಿಸಿ, ದೈವಪ್ರೇಮವನ್ನು ಆಳಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾಗವತದಿಂದ ತೆಗೆದ ಈ ಸ್ತುತಿಯು ಹೃದಯವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಧ್ರುವನಂತೆ ನಿದ್ರಿಸಿದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಲೌಕಿಕ ಮಹತ್ತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ದೈವಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಬಾಲಕ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ತೋರಿದ, ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.
ಕರುವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಹಸುವಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾದ ಭಗವಂತನ ರಕ್ಷಣೆಯ ಭರವಸೆಯನ್ನು, ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು, ವಿನಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.
ਧ੍ਰੁਵ ਸਤੁਤੀ (ਧ੍ਰੁਵ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ) ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
ವಿಷ್ಣು ಅಥವಾ ಕೃಷ್ಣನ ಮೂರ್ತಿಯ ಮುಂದೆ ಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಹನ್ನೆರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪಠಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ — ಭಗವಂತನೇ ಸರ್ವಶಕ್ತಿಮಂತ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ, ಜೀವವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವವನು ಎಂದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶುದ್ಧಭಕ್ತರ ಸಂಗ ಮತ್ತು ಅಖಂಡ ಭಕ್ತಿಗಾಗಿ ಧ್ರುವನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ. ಈ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ನಿತ್ಯ ಭಾಗವತ ಪಾರಾಯಣದ ಭಾಗವಾಗಿ ಓದಲಾಗುತ್ತದೆ; ಯಾವ ಫಲವನ್ನೂ ಅಲ್ಲ ಭಗವಂತನನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತಾ ವಿನಯದಿಂದ, ನಿಷ್ಕಾಮ ಶರಣಾಗತಿ ಭಾವದಿಂದ ಪಠಿಸಿ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ ਧ੍ਰੁਵ ਸਤੁਤੀ (ਧ੍ਰੁਵ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ)ವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ