ਧ੍ਯਾਯਤੋ ਵਿਸ਼ਯਾਨ੍ਪੁੰਸਃ (ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ 2.62) — Word-by-Word Meaning
ध्यायतो विषयान्पुंसः
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
ध्यायतः
dhyāyataḥ
ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਨਨ ਕਰਦਿਆਂ
विषयान्
viṣhayān
ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ (ਇੰਦਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ)
पुंसः
puṁsaḥ
ਪੁਰਸ਼ ਦਾ, ਮਨੁੱਖ ਦਾ
सङ्गः
saṅgaḥ
ਆਸਕਤੀ, ਮੋਹ
तेषु
teṣhu
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ (ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ)
उपजायते
upajāyate
ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
सङ्गात्
saṅgāt
ਆਸਕਤੀ ਤੋਂ
संजायते
sañjāyate
ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
कामः
kāmaḥ
ਇੱਛਾ, ਕਾਮ
कामात्
kāmāt
ਇੱਛਾ ਤੋਂ
क्रोधः
krodhaḥ
ਕ੍ਰੋਧ
अभिजायते
abhijāyate
ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
Complete Translation
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ (ਇੰਦਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ) ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਆਸਕਤੀ ਤੋਂ ਇੱਛਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਧ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 62
Author: Veda Vyasa (Lord Krishna's teaching)
Period: Itihasa (Mahabharata)
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਧਿਆਇ ਸਾਂਖਯ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਥਿਤਪ੍ਰਜ੍ਞ (ਸਥਿਰ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ) ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬੇਕਾਬੂ ਮਨ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ, ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਿਵੇਂ ਆਸਕਤੀ, ਫਿਰ ਇੱਛਾ, ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਲੜੀ ਜੋ ਅਗਲੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਵਿਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਧ੍ਯਾਯਤੋ ਵਿਸ਼ਯਾਨ੍ਪੁੰਸਃ ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?▼
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ 2.62 ਤੋਂ, ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ: 'ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਆਸਕਤੀ ਤੋਂ ਇੱਛਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਧ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।' ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਨਨ ਕਰ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲੜੀ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਵਰਣਿਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ 'ਪਤਨ ਦੀ ਪੌੜੀ' ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਅਗਲੇ ਸ਼ਲੋਕ (2.63) ਨਾਲ ਅਧੋਗਤੀ ਦੀ ਲੜੀ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ → ਆਸਕਤੀ → ਇੱਛਾ → ਕ੍ਰੋਧ → ਮੋਹ → ਸਮ੍ਰਿਤੀ-ਨਾਸ਼ → ਬੁੱਧੀ-ਨਾਸ਼ → ਵਿਨਾਸ਼। ਮਨ ਕਿਵੇਂ ਪਤਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੀਤਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?▼
ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲਾਲਸਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਕੇ, ਇਹ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਖਲ ਦੇਣ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਹੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਵਧ ਜਾਵੇ, ਫੜ ਲੈਣਾ। ਇਹ ਆਤਮ-ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਵਿਹਾਰਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →