Mantra.Tips

ਦੁਰਗੇ ਦੁਰਘਟ ਭਾਰੀ (ਮਰਾਠੀ ਦੇਵੀ ਆਰਤੀ) Meaning — Line by Line

दुर्गे दुर्घट भारी

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ਦੁਰਗੇ ਦੁਰਘਟ ਭਾਰੀ (ਮਰਾਠੀ ਦੇਵੀ ਆਰਤੀ) with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Verse 1#

Durge Durghata Bhari Tujavin Samsari |

दुर्गे दुर्घट भारी तुजवीण संसारीं अनाथनाथे अंबे करुणा विस्तारीं वारीं वारीं जन्ममरणातें वारीं हारीं पडलो आतां संकट निवारीं

Durge Durghata Bhari Tujavin Samsari | Anathanathe Ambe Karuna Vistari || Vari Vari Janma-Maranate Vari | Hari Padalo Aata Sankat Nivari ||

Meaningਹੇ ਦੁਰਗੇ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੁਰਘਟ ਕਸ਼ਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਅਨਾਥਾਂ ਦੀ ਨਾਥ ਅੰਬੇ, ਆਪਣੀ ਕਰੁਣਾ ਫੈਲਾ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਨੂੰ ਟਾਲ — ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਇਸ ਸੰਕਟ ਦਾ ਨਿਵਾਰਨ ਕਰ।

Verse 2#

Jai Devi Jai Devi Jai Mahishasura-Mathani |

जय देवी जय देवी जय महिषासुरमथनी सुरवरईश्वरवरदे तारक संजीवनी धृ

Jai Devi Jai Devi Jai Mahishasura-Mathani | Suravara-Ishwara-Varade Taraka Sanjivani || Dhru ||

Meaningਜੈ ਹੋ, ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮਹਿਖਾਸੁਰ ਦਾ ਮਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ! ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਤਾਰਕ ਤੇ ਸੰਜੀਵਨੀ।

Verse 3#

Tribhuvana-Bhuvani Pahata Tuj-Aisi Nahi |

त्रिभुवनभुवनीं पाहतां तुजऐसी नाहीं चारी श्रमले परंतु बोलवे कांहीं साही विवाद करितां पडिले प्रवाहीं ते तूं भक्तांलागीं पावसि लवलाहीं

Tribhuvana-Bhuvani Pahata Tuj-Aisi Nahi | Chari Shramale Parantu Na Bolave Kahi || Sahi Vivad Karita Padile Pravahi | Te Tu Bhaktanlagi Paavasi Lavalahi ||

Meaningਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਭੁਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਚਾਰੇ ਵੇਦ ਥੱਕ ਗਏ ਪਰ ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਾ ਸਕੇ; ਛੇਆਂ (ਦਰਸ਼ਨ) ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਗਏ — ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਛੇਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈਂ।

Verse 4#

Prasanna-Vadane Prasanna Hosi Nijadasa |

प्रसन्नवदने प्रसन्न होसी निजदासां क्लेशांपासुनि सोडवीं तोडीं भवपाशां अंबे तुजवांचून कोण पुरवील आशा नरहरि तल्लिन झाला पदपंकजलेशा

Prasanna-Vadane Prasanna Hosi Nijadasa | Kleshanpasuni Sodavi Todi Bhavapasha || Ambe Tujavanchun Kon Puravil Asha | Narahari Tallin Zhala Padapankaja-Lesha ||

Meaningਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਨਾਲ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਦਾਸਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈਂ; ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾ, ਭਵਪਾਸ਼ ਕੱਟ। ਹੇ ਅੰਬੇ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕੌਣ ਆਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ? ਨਰਹਰਿ ਤੇਰੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ ਦੀ ਇੱਕ ਰਜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

Word-by-Word Breakdown

दुर्गे
Durge
ਹੇ ਦੁਰਗੇ (ਦੁਸ਼ਪ੍ਰਾਪ ਦੇਵੀ, ਸੰਕਟਹਾਰਿਣੀ)
दुर्घट भारी
Durghata Bhari
ਅਤਿ ਦੁਰਘਟ / ਦੁਰਲੰਘ ਕਸ਼ਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ
तुजवीण संसारीं
Tujavin Samsari
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ
अनाथनाथे अंबे
Anathanathe Ambe
ਹੇ ਮਾਤਾ, ਅਨਾਥਾਂ ਦੀ ਆਸਰਾ-ਦਾਤੀ
करुणा विस्तारीं
Karuna Vistari
ਆਪਣੀ ਕਰੁਣਾ ਫੈਲਾ / ਵਿਸਤਾਰ ਕਰ
जन्ममरणातें वारीं
Janma-Maranate Vari
ਜਨਮ ਤੇ ਮਰਨ (ਦੇ ਚੱਕਰ) ਨੂੰ ਟਾਲ
संकट निवारीं
Sankat Nivari
ਇਸ ਸੰਕਟ / ਬਿਪਤਾ ਦਾ ਨਿਵਾਰਨ ਕਰ
जय देवी
Jai Devi
ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵੀ
महिषासुरमथनी
Mahishasura-Mathani
ਮਹਿਖਾਸੁਰ ਦਾ ਮਥਨ (ਵੱਧ) ਕਰਨ ਵਾਲੀ
सुरवरईश्वरवरदे
Suravara-Ishwara-Varade
ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ
तारक संजीवनी
Taraka Sanjivani
ਤਾਰਨ ਵਾਲੀ, (ਨਵਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ) ਸੰਜੀਵਨੀ
त्रिभुवनभुवनीं
Tribhuvana-Bhuvani
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਭੁਵਨਾਂ ਵਿੱਚ
तुजऐसी नाहीं
Tuj-Aisi Nahi
ਤੇਰੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ
चारी श्रमले
Chari Shramale
ਚਾਰੇ (ਵੇਦ) ਥੱਕ ਗਏ (ਤੇਰਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ-ਕਰਦੇ)
प्रसन्नवदने
Prasanna-Vadane
ਹੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਵਾਲੀ
तोडीं भवपाशां
Todi Bhavapasha
ਭਵਪਾਸ਼ (ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ) ਕੱਟ ਦੇ
अंबे तुजवांचून
Ambe Tujavanchun
ਹੇ ਮਾਤਾ ਅੰਬੇ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ
कोण पुरवील आशा
Kon Puravil Asha
ਕੌਣ (ਮੇਰੀ) ਆਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ?
नरहरि तल्लिन झाला
Narahari Tallin Zhala
ਨਰਹਰਿ (ਕਵੀ) ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ
पदपंकजलेशा
Padapankaja-Lesha
ਤੇਰੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰਜ ਵਿੱਚ ਵੀ

Origin & History

Source: Traditional Marathi Devi aarti (sant-sahitya)

Author: Traditional (signed 'Narahari' in the final verse)

Period: Medieval

ਦੁਰਗੇ ਦੁਰਘਟ ਭਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਰਾਠੀ ਆਰਤੀਆਂ ਦੀ ਅਮੀਰ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਭਗਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਬਿਨਾਂ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਦੁਰਲੰਘ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਅਤੇ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਰੇ ਵੇਦ ਤੇ ਛੇਆਂ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਦੌੜੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਦੀ 'ਨਰਹਰਿ' ਮੁਦਰਾ ਕਵੀ ਦੀ ਮੋਹਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰਜ ਮਾਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਰਤੀ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤੁਲਜਾਪੁਰ ਦੀ ਭਵਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਅਣਗਿਣਤ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜ੍ਯ ਕੁਲਦੇਵੀ ਹੈ।

Frequently Asked Questions

'ਦੁਰਗੇ ਦੁਰਘਟ ਭਾਰੀ' ਕਿਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੈ?
ਇਹ ਮਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਰਗਾ / ਭਵਾਨੀ / ਅੰਬੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ — ਮਹਿਖਾਸੁਰ ਦਾ ਵੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਜੋਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਵੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤੁਲਜਾਪੁਰ ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਮਰਾਠੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਤੇ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਕੁਲਦੇਵੀ ਹੈ।
ਇੱਥੇ 'ਦੁਰਗਾ' ਨਾਮ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ' ਤੇ 'ਸੰਕਟ (ਦੁਰਗ) ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੀ' ਵੀ। ਪਹਿਲੀ ਪੰਕਤੀ ਇਸੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਲੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਜੀਵਨ 'ਦੁਰਘਟ' (ਕਸ਼ਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ) ਹੈ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਉਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਆਰਤੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ?
ਇਹ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮਰਾਠੀ ਆਰਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪਦ ਵਿੱਚ 'ਨਰਹਰਿ' ਦੀ ਮੁਦਰਾ (ਦਸਤਖ਼ਤ) ਹੈ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਰਜ ਵਿੱਚ ਤਲੀਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਦੇਵੀ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਕਦੋਂ ਹੈ?
ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਵੇਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਨਿੱਤ ਆਰਤੀ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਵਰਾਤਰਿ ਦੀਆਂ ਨੌਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਤੁਲਜਾਪੁਰ, ਕੋਲ੍ਹਾਪੁਰ ਤੇ ਸਪਤਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤੀਪੀਠਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਮੇਂ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →