ਏਕੈਵਾਹੰ ਜਗਤ੍ਯਤ੍ਰ (ਦੇਵੀ ਦੀ ਅਦ੍ਵੈਤ ਘੋਸ਼ਣਾ) — Word-by-Word Meaning
एकैवाहं जगत्यत्र (देवी की अद्वैत घोषणा)
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
देव्युवाच
devyuvāca
ਦੇਵੀ (ਭਗਵਤੀ) ਨੇ ਕਿਹਾ
एका एव अहम् जगति अत्र
ekā eva aham jagati atra
ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਹਾਂ
द्वितीया का मम अपरा
dvitīyā kā mama aparā
ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੂਜੀ ਕੌਣ ਹੈ?
पश्य एताः दुष्ट
paśya etāḥ duṣṭa
ਓ ਦੁਸ਼ਟ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ
मयि एव विशन्त्यः मद्विभूतयः
mayi eva viśantyaḥ mad-vibhūtayaḥ
ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਵਿਭੂਤੀਆਂ
ततः समस्ताः ताः देव्यः
tataḥ samastāḥ tāḥ devyaḥ
ਤਦ ਉਹ ਸਮੂਹ ਦੇਵੀਆਂ
ब्रह्माणीप्रमुखाः
brahmāṇī-pramukhāḥ
ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਆਦਿ (ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ)
लयम् तस्याः देव्याः तनौ जग्मुः
layam tasyāḥ devyāḥ tanau jagmuḥ
ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ
एका एव आसीत् तदा अम्बिका
ekā eva āsīt tadā ambikā
ਤਦ ਇਕੱਲੀ ਅੰਬਿਕਾ ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹੀ
अहम् विभूत्या बहुभिः रूपैः
aham vibhūtyā bahubhiḥ rūpaiḥ
ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਵਿਭੂਤੀ (ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ
इह यत् आस्थिता
iha yat āsthitā
ਇੱਥੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ
तत् संहृतं मया
tat saṃhṛtaṃ mayā
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਮੇਟ ਲਿਆ ਹੈ
एका एव तिष्ठामि आजौ
ekā eva tiṣṭhāmi ājau
ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹਾਂ
स्थिरः भव
sthiraḥ bhava
ਤੂੰ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾ (ਯੁੱਧ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਜਾ)!
Complete Translation
ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ — 'ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੂਜੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਓ ਦੁਸ਼ਟ! ਵੇਖ, ਇਹ ਮੇਰੀਆਂ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ!' ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਆਦਿ ਉਹ ਸਮੂਹ ਦੇਵੀਆਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਤਦ ਇਕੱਲੀ ਅੰਬਿਕਾ ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹੀ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ — 'ਆਪਣੀ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਮੇਟ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹਾਂ। ਤੂੰ (ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ) ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾ!'
Origin & History
Source: Durga Saptashati Chapter 10
Author: Sage Markandeya (Markandeya Purana)
Period: c. 400–600 CE (Markandeya Purana)
ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਵਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਸ਼ੁੰਭ ਸੋਗ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੀ ਇਕੱਲੀ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੀ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਹਨ; ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਆਦਿ ਸਮੂਹ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ, ਨਿਰਣਾਇਕ ਦ੍ਵੰਦ-ਯੁੱਧ ਲਈ ਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕੱਲੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
'ਮੈਂ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਇੱਥੇ ਹਾਂ' ਦਾ ਗੂਢ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਹ ਪਰਮ ਅਦ੍ਵੈਤ (ਅਭੇਦ) ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਸਿੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸੱਤਾ ਹੈ; ਸਮੂਹ ਦੇਵ, ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੀ ਵਿਭੂਤੀਆਂ — ਉਸ ਦੇ ਹੀ ਆਤਮ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ — ਮਾਤਰ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਅਨੇਕ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇੱਕੋ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁੰਭ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਉਕਸਾਉਂਦਾ ਹੈ?▼
ਸ਼ੁੰਭ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮਿਹਣਾ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੂਜਿਆਂ (ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ) ਦੇ ਬਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਯੁੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੂਹ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਕੇ ਇਕੱਲੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿ ਉਹ 'ਦੂਜੇ' ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸਨ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਇਹ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਕਿਸ ਅਧਿਆਇ ਤੋਂ ਹੈ?▼
ਇਹ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ (ਸ਼ੁੰਭ-ਵਧ) ਦੇ ਤੀਜੇ ਤੋਂ ਪੰਜਵੇਂ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਮਹਾਸਰਸਵਤੀ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਉੱਤਮ ਚਰਿਤ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →