ਏਸ਼ ਬ੍ਰਹਮਾ ਚ ਵਿਸ਼ਣੁਸ਼੍ਚ — Word-by-Word Meaning
एष ब्रह्मा च विष्णुश्च
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
एष
Esha
ਇਹ (ਇਹੀ ਸੂਰਜ)
ब्रह्मा
Brahma
ਬ੍ਰਹਮਾ (ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕਰਤਾ)
च विष्णुः च
cha Vishnuh cha
ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ (ਪਾਲਣ-ਕਰਤਾ)
शिवः
Shivah
ਸ਼ਿਵ (ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ, ਸੰਹਾਰ-ਕਰਤਾ)
स्कन्दः
Skandah
ਸਕੰਦ (ਕਾਰਤਿਕੇਯ, ਯੁੱਧ-ਦੇਵ)
प्रजापतिः
Prajapatih
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ
महेन्द्रः
Mahendrah
ਮਹੇਂਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ
धनदः
Dhanadah
ਧਨਦ ਕੁਬੇਰ, ਧਨ ਦਾ ਦਾਤਾ
कालः
Kalah
ਕਾਲ, ਆਪ ਸਮਾਂ
यमः
Yamah
ਯਮ, ਮ੍ਰਿਤੂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਸੁਆਮੀ
सोमः
Somah
ਸੋਮ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ
हि अपां पतिः
hi apam patih
ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵਰੁਣ, ਜਲ ਦਾ ਸੁਆਮੀ
Complete Translation
ਇਹ ਸੂਰਜ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਮਹੇਂਦਰ, ਕੁਬੇਰ (ਧਨਦ), ਕਾਲ, ਯਮ, ਸੋਮ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ) ਅਤੇ ਵਰੁਣ (ਜਲ ਦਾ ਸੁਆਮੀ) ਹੈ।
Origin & History
Source: Aditya Hridayam, verse 8 (Valmiki Ramayana, Yuddha Kanda)
Author: Sage Valmiki (recorded); taught by Sage Agastya
Period: Ancient (Treta Yuga traditionally)
ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਣ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਅਜੇਯ ਜਾਪਦੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਥੱਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਮਹਰਸ਼ੀ ਅਗਸਤ੍ਯ ਵੇਖ ਰਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਰੇ ਅਤੇ ਆਦਿਤ੍ਯ ਹ੍ਰਿਦਯਮ੍ — ਸੂਰਜ ਦਾ ਹਿਰਦਾ — ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਅੱਠਵੇਂ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੂਰਜ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ।
Frequently Asked Questions
'ਏਸ਼ ਬ੍ਰਹਮਾ ਚ ਵਿਸ਼ਣੁਸ਼੍ਚ' ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਇਹ (ਸੂਰਜ) ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੈ' ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਇਹ ਸ਼ਿਵ, ਸਕੰਦ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਇੰਦਰ, ਕੁਬੇਰ, ਕਾਲ, ਯਮ, ਸੋਮ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਕਿਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਤੋਂ ਹੈ?▼
ਇਹ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ-ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਆਏ ਆਦਿਤ੍ਯ ਹ੍ਰਿਦਯਮ੍ (ਆਦਿਤ੍ਯ ਹ੍ਰਿਦਯ ਸਤੋਤ੍ਰ) ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਰਸ਼ੀ ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਅੰਤਿਮ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਇੰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਉਂ ਹੈ?▼
ਇਹੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਆਧਾਰ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਆਦਿਤ੍ਯ ਹ੍ਰਿਦਯਮ੍ ਦਾ ਪਾਠ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਹਰ ਦੇਵ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਦੋਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?▼
ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਐਤਵਾਰ, ਰਥਸਪਤਮੀ ਅਤੇ ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ — ਠੀਕ ਉਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਪੂਰਵ-ਸੰਧਿਆ 'ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਸੀ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →