ਗੌਰੀਦਸ਼ਕਮ੍ Meaning — Line by Line
गौरीदशकम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of ਗੌਰੀਦਸ਼ਕਮ੍ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. līlārabdhasthāpitaluptākhilalokāṃ
- Verse 2. pratyāhāradhyānasamādhisthitibhājāṃ
- Verse 3. candrāpīḍānanditamandasmitavaktrāṃ
- Verse 4. ādikṣāntāmakṣaramūrtyā vilasantīṃ
- Verse 5. mūlādhārādutthitarūpāṃ śaśināḍī-
- Verse 6. nityaḥ śuddho niṣkala eko jagadīśaḥ
- Verse 7. yasyāḥ kukṣau līnamakhaṇḍaṃ jagadaṇḍaṃ
- Verse 8. yasyāmotaṃ protamaśeṣaṃ maṇimālā-
- Verse 9. nānākāraiḥ śaktikadambairbhuvanāni
- Verse 10. āśāpāśakleśavināśaṃ vidadhānāṃ
- Verse 11. prātaḥkāle bhāvaviśuddhaḥ praṇidhānāt
līlārabdhasthāpitaluptākhilalokāṃ
लीलारब्धस्थापितलुप्ताखिललोकां लोकातीतैर्योगिभिरन्तश्चिरमृग्याम् । बालादित्यश्रेणिसमानद्युतिपुञ्जां गौरीमम्बामम्बुरुहाक्षीमहमीडे ॥ १॥
līlārabdhasthāpitaluptākhilalokāṃ lokātītairyogibhirantaściramṛgyām | bālādityaśreṇisamānadyutipuñjāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 1||
Meaning1. ਮੈਂ ਉਸ ਕਮਲਨਯਨਾ ਮਾਤਾ ਗੌਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਲੀਲਾਮਾਤਰ ਨਾਲ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਤੀਤ ਯੋਗੀ ਆਪਣੇ ਅੰਤਹਕਰਨ ਵਿੱਚ ਚਿਰਕਾਲ ਖੋਜਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਦਿਤ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਪੰਕਤੀ ਵਰਗੀ ਦ੍ਯੁਤਿਪੁੰਜ ਹੈ।
pratyāhāradhyānasamādhisthitibhājāṃ
प्रत्याहारध्यानसमाधिस्थितिभाजां नित्यं चित्ते निर्वृतिकाष्ठां कलयन्तीम् । सत्यज्ञानानन्दमयीं तां तनुरूपां गौरीमम्बामम्बुरुहाक्षीमहमीडे ॥ २॥
pratyāhāradhyānasamādhisthitibhājāṃ nityaṃ citte nirvṛtikāṣṭhāṃ kalayantīm | satyajñānānandamayīṃ tāṃ tanurūpāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 2||
Meaning2. ਮੈਂ ਉਸ ਕਮਲਨਯਨਾ ਮਾਤਾ ਗੌਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰ-ਧ੍ਯਾਨ-ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਾਧਕਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਨਿਤ ਪਰਮ ਨਿਰਵ੍ਰਿਤੀ (ਆਨੰਦ) ਦੀ ਕਾਸ਼ਠਾ ਹੈ — ਜੋ ਸਤ੍-ਚਿਤ੍-ਆਨੰਦਮਯੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
candrāpīḍānanditamandasmitavaktrāṃ
चन्द्रापीडानन्दितमन्दस्मितवक्त्रां चन्द्रापीडालङ्कृतनीलालकभाराम् । इन्द्रोपेन्द्राद्यर्चितपादाम्बुरुहां तां गौरीमम्बामम्बुरुहाक्षीमहमीडे ॥ ३॥
candrāpīḍānanditamandasmitavaktrāṃ candrāpīḍālaṅkṛtanīlālakabhārām | indropendrādyarcitapādāmburuhāṃ tāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 3||
Meaning3. ਮੈਂ ਉਸ ਕਮਲਨਯਨਾ ਮਾਤਾ ਗੌਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖ ਮੰਦ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਫੁੱਲ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨੀਲ ਕੇਸ਼ਪਾਸ਼ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰਕਲਾ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨਕਮਲ ਇੰਦਰ-ਉਪੇਂਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ ਹਨ।
ādikṣāntāmakṣaramūrtyā vilasantīṃ
आदिक्षान्तामक्षरमूर्त्या विलसन्तीं भूते भूते भूतकदम्बप्रसवित्रीम् । शब्दब्रह्मानन्दमयीं तां तटिदाभां गौरीमम्बामम्बुरुहाक्षीमहमीडे ॥ ४॥
ādikṣāntāmakṣaramūrtyā vilasantīṃ bhūte bhūte bhūtakadambaprasavitrīm | śabdabrahmānandamayīṃ tāṃ taṭidābhāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 4||
Meaning4. ਮੈਂ ਉਸ ਕਮਲਨਯਨਾ ਮਾਤਾ ਗੌਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ 'ਅ' ਤੋਂ 'ਕ੍ਸ਼' ਤੱਕ ਸਮੂਹ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਲਸਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਭੂਤ ਵਿੱਚ ਭੂਤਸਮੂਹ ਦੀ ਪ੍ਰਸਵਿਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਬਦਬ੍ਰਹਮ-ਆਨੰਦਮਯੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੀ ਹੈ।
mūlādhārādutthitarūpāṃ śaśināḍī-
मूलाधारादुत्थितरूपां शशिनाडी- मध्याकाशे शुद्धमरीचिं प्रकटन्तीम् । हस्ते मुद्रामक्षवलीं पुस्तकमम्बां गौरीमम्बामम्बुरुहाक्षीमहमीडे ॥ ५॥
mūlādhārādutthitarūpāṃ śaśināḍī- madhyākāśe śuddhamarīciṃ prakaṭantīm | haste mudrāmakṣavalīṃ pustakamambāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 5||
Meaning5. ਮੈਂ ਉਸ ਕਮਲਨਯਨਾ ਮਾਤਾ ਗੌਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਮੂਲਾਧਾਰ ਤੋਂ ਊਰਧਵ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਸ਼ਿਨਾੜੀ (ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ) ਦੇ ਮੱਧਾਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਕਿਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਦ੍ਰਾ, ਅਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
nityaḥ śuddho niṣkala eko jagadīśaḥ
नित्यः शुद्धो निष्कल एको जगदीशः साक्षी यस्याः सर्गविधौ संहरणे च । विश्वत्राणक्रीडनलोलां शिवपत्नीं गौरीमम्बामम्बुरुहाक्षीमहमीडे ॥ ६॥
nityaḥ śuddho niṣkala eko jagadīśaḥ sākṣī yasyāḥ sargavidhau saṃharaṇe ca | viśvatrāṇakrīḍanalolāṃ śivapatnīṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 6||
Meaning6. ਮੈਂ ਉਸ ਕਮਲਨਯਨਾ ਮਾਤਾ ਗੌਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਉਸ ਨਿਤ-ਸ਼ੁੱਧ-ਨਿਸ਼ਕਲ-ਇੱਕ ਜਗਦੀਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸੰਹਾਰ ਦੀ ਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈ — ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪਰਿਤ੍ਰਾਣ ਦੀ ਕ੍ਰੀੜਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
yasyāḥ kukṣau līnamakhaṇḍaṃ jagadaṇḍaṃ
यस्याः कुक्षौ लीनमखण्डं जगदण्डं भूयो भूयः प्रादुरभूदुत्थितमेव । पत्या सार्धं तां रजताद्रौ निवसन्तीं गौरीमम्बामम्बुरुहाक्षीमहमीडे ॥ ७॥
yasyāḥ kukṣau līnamakhaṇḍaṃ jagadaṇḍaṃ bhūyo bhūyaḥ prādurabhūdutthitameva | patyā sārdhaṃ tāṃ rajatādrau nivasantīṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 7||
Meaning7. ਮੈਂ ਉਸ ਕਮਲਨਯਨਾ ਮਾਤਾ ਗੌਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਉਦਰ ਵਿੱਚ ਅਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਕਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਰਜਤਾਦ੍ਰਿ (ਕੈਲਾਸ਼) ਉੱਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
yasyāmotaṃ protamaśeṣaṃ maṇimālā-
यस्यामोतं प्रोतमशेषं मणिमाला- सूत्रे यद्वत्क्वापि चरं चाप्यचरं च । तां सर्वज्ञां सर्वगतां सत्यविरूपां गौरीमम्बामम्बुरुहाक्षीमहमीडे ॥ ८॥
yasyāmotaṃ protamaśeṣaṃ maṇimālā- sūtre yadvatkvāpi caraṃ cāpyacaraṃ ca | tāṃ sarvajñāṃ sarvagatāṃ satyavirūpāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 8||
Meaning8. ਮੈਂ ਉਸ ਕਮਲਨਯਨਾ ਮਾਤਾ ਗੌਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਚਰ ਅਤੇ ਅਚਰ ਓਤਪ੍ਰੋਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਮਣਿਮਾਲਾ ਪਰੋਈ ਹੋਵੇ — ਜੋ ਸਰਵਗ੍ਯਾ, ਸਰਵਵਿਆਪਿਨੀ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਸਰੂਪਾ ਹੈ।
nānākāraiḥ śaktikadambairbhuvanāni
नानाकारैः शक्तिकदम्बैर्भुवनानि व्याप्य स्वैरं क्रीडति यैषा स्वयमेका । कल्याणीं तां कल्पलतामानतिभाजां गौरीमम्बामम्बुरुहाक्षीमहमीडे ॥ ९॥
nānākāraiḥ śaktikadambairbhuvanāni vyāpya svairaṃ krīḍati yaiṣā svayamekā | kalyāṇīṃ tāṃ kalpalatāmānatibhājāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 9||
Meaning9. ਮੈਂ ਉਸ ਕਮਲਨਯਨਾ ਮਾਤਾ ਗੌਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਇਕੱਲੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਵਿਵਿਧ ਸ਼ਕਤੀਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮੂਹ ਭੁਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਹੋ ਕੇ ਸਵਛੰਦ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦੀ ਹੈ — ਜੋ ਕਲਯਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕਲਪਲਤਾ ਵਰਗੀ ਹੈ।
āśāpāśakleśavināśaṃ vidadhānāṃ
आशापाशक्लेशविनाशं विदधानां पादाम्भोजध्यानपराणां पुरुषाणाम् । ईशामीशार्धाङ्गहरां तामभिरामां गौरीमम्बामम्बुरुहाक्षीमहमीडे ॥ १०॥
āśāpāśakleśavināśaṃ vidadhānāṃ pādāmbhojadhyānaparāṇāṃ puruṣāṇām | īśāmīśārdhāṅgaharāṃ tāmabhirāmāṃ gaurīmambāmamburuhākṣīmahamīḍe || 10||
Meaning10. ਮੈਂ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲਨਯਨਾ ਮਾਤਾ ਗੌਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਕਮਲ ਦੇ ਧ੍ਯਾਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਾ-ਪਾਸ਼ ਰੂਪੀ ਕਲੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ — ਜੋ ਈਸ਼ਵਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਰਧਾਂਗ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ (ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਰੂਪ)।
prātaḥkāle bhāvaviśuddhaḥ praṇidhānāt
प्रातःकाले भावविशुद्धः प्रणिधानात् भक्त्या नित्यं जल्पति गौरीदशकं यः । वाचां सिद्धिं सम्पदमग्र्यां शिवभक्तिं तस्य प्रयच्छत्यचिरान्मातृसमेता ॥ ११॥
prātaḥkāle bhāvaviśuddhaḥ praṇidhānāt bhaktyā nityaṃ jalpati gaurīdaśakaṃ yaḥ | vācāṃ siddhiṃ sampadamagryāṃ śivabhaktiṃ tasya prayacchatyacirānmātṛsametā || 11||
Meaning11. ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲ ਨਿਤ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਿਧਾਨ ਨਾਲ ਇਸ ਗੌਰੀਦਸ਼ਕ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਤਾ (ਸੁਆਮੀ ਸਹਿਤ) ਛੇਤੀ ਹੀ ਵਾਕ੍-ਸਿੱਧੀ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੰਪਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਭਗਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Devotional hymn attributed to Adi Shankaracharya (Shakta / Advaita tradition)
Author: Adi Shankaracharya
Period: c. 8th century CE (traditional attribution)
ਗੌਰੀਦਸ਼ਕਮ੍ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਉਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ, ਸਿਰਜਣਸ਼ੀਲ ਪੱਖ (ਸ਼ਕਤੀ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਅਦ੍ਵੈਤ ਨਿਰਪੇਖ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ; ਇੱਥੇ ਉਹ ਗੌਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਉਸ ਕਮਲਨਯਨਾ ਮਾਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਰਾ ਸਚਿਦਾਨੰਦ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਕੈਲਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਰੁਣਾਮਯੀ ਦੇਵੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਅਦ੍ਵੈਤ ਤੱਤਵ-ਗਿਆਨ, ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਯੋਗ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਬੁਣਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਗੌਰੀਦਸ਼ਕਮ੍ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਸਨੇ ਕੀਤੀ?▼
'ਦਸ਼ਕਮ੍' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼
ਗੌਰੀਦਸ਼ਕਮ੍ ਦੀ ਟੇਕ ਕੀ ਹੈ?▼
ਗੌਰੀਦਸ਼ਕਮ੍ ਆਪਣੇ ਪਾਠਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਵਰਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →