ਗੋਵਿੰਦਾਸ਼ਟਕਮ੍ (ਸਤ੍ਯੰ ਗ੍ਯਾਨਮਨੰਤੰ ਨਿਤ੍ਯਮ੍) Meaning — Line by Line
गोविन्दाष्टकम् (सत्यं ज्ञानमनन्तम्)
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of ਗੋਵਿੰਦਾਸ਼ਟਕਮ੍ (ਸਤ੍ਯੰ ਗ੍ਯਾਨਮਨੰਤੰ ਨਿਤ੍ਯਮ੍) with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. Satyam jnanamanantam nityamanakasham paramakasham
- Verse 2. Mritsnamatsiheti yashodatadana-shaishavasantrasam
- Verse 3. Traivishtaparipuviraghnam kshitibharaghnam bhavarogaghnam
- Verse 4. Gopalam bhulilavigrahagopalam kulagopalam
- Verse 5. Gopimandalagoshthibhedam bhedavasthamabhedabham
- Verse 6. Snanavyakulayoshidvastramupadayagamuparudham
- Verse 7. Kantam karanakaranamadimanadim kalamanabhasam
- Verse 8. Vrindavanabhuvi vrindarakaganavrindaradhitavandyayam
- Verse 9. Govindashtakametadadhite govindarpitacheta yo
Satyam jnanamanantam nityamanakasham paramakasham
सत्यं ज्ञानमनन्तं नित्यमनाकाशं परमाकाशं गोष्ठप्राङ्गणरिङ्खणलोलमनायासं परमायासम् । मायाकल्पितनानाकारमनाकारं भुवनाकारं क्ष्मायानाथमनाथं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ १ ॥
Satyam jnanamanantam nityamanakasham paramakasham Goshthaprangana-rinkhana-lolamanayasam paramayasam | Maya-kalpita-nanakaramanakaram bhuvanakaram Kshmayanathamanatham pranamata govindam paramanandam || 1 ||
Meaningਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਸਤਿ, ਗਿਆਨ, ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਨਿਤ ਹਨ; ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਅਬੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਹਨ; ਜੋ ਅਨਾਯਾਸ ਹੀ ਗੋਸ਼ਠ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਘਿਸਰਦਿਆਂ ਆਨੰਦ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਪਰਮ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਲਕੜ ਹਨ; ਜੋ ਮਾਇਆ-ਰਚਿਤ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੀ ਸਮੁੱਚਾ ਭੁਵਨ ਹੈ; ਜੋ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਨਾਥ ਹਨ ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਥ ਨਹੀਂ।
Mritsnamatsiheti yashodatadana-shaishavasantrasam
मृत्स्नामत्सीहेति यशोदाताडनशैशवसन्त्रासं व्यादितवक्त्रालोकितलोकालोकचतुर्दशलोकालिम् । लोकत्रयपुरमूलस्तम्भं लोकालोकमनालोकं लोकेशं परमेशं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ २ ॥
Mritsnamatsiheti yashodatadana-shaishavasantrasam Vyadita-vaktraalokita-lokaaloka-chaturdashalokalim | Lokatraya-pura-mulastambham lokalokamanalokam Lokesham paramesham pranamata govindam paramanandam || 2 ||
Meaningਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ 'ਤੂੰ ਮਿੱਟੀ ਖਾਧੀ ਹੈ' ਇਸ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੀ ਝਿੜਕ ਉੱਤੇ ਬਾਲਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਲੋਕ ਵੇਖੇ; ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਥੰਮ੍ਹ ਹਨ; ਜੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਨ, ਲੋਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ ਹਨ।
Traivishtaparipuviraghnam kshitibharaghnam bhavarogaghnam
त्रैविष्टपरिपुवीरघ्नं क्षितिभारघ्नं भवरोगघ्नं कैवल्यं नवनीताहारमनाहारं भुवनाहारम् । वैमल्यस्फुटचेतोवृत्तिविशेषाभासमनाभासं शैवं केवलशान्तं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ३ ॥
Traivishtaparipuviraghnam kshitibharaghnam bhavarogaghnam Kaivalyam navanitaharamanaharam bhuvanaharam | Vaimalya-sphuta-cheto-vritti-visheshabhasamanabhasam Shaivam kevalashantam pranamata govindam paramanandam || 3 ||
Meaningਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਦੇਵ-ਸ਼ਤਰੂ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਭਾਰ ਅਤੇ ਭਵ-ਰੋਗ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਹਨ; ਜੋ ਕੈਵਲ੍ਯ-ਸਰੂਪ ਹਨ, ਤਾਜ਼ਾ ਮੱਖਣ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਅਨਾਹਾਰ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਭੁਵਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਹਨ; ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਚਿੱਤ-ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪ ਅਨਾਭਾਸ, ਸ਼ਿਵ, ਕੇਵਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ।
Gopalam bhulilavigrahagopalam kulagopalam
गोपालं भूलीलाविग्रहगोपालं कुलगोपालं गोपीखेलनगोवर्धनधृतिलीलालालितगोपालम् । गोभिर्निगदितगोविन्दस्फुटनामानं बहुनामानं गोपीगोचरदूरं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ४ ॥
Gopalam bhulilavigrahagopalam kulagopalam Gopikhelana-govardhanadhritilila-lalitagopalam | Gobhirnigaditagovindasphutanaamanam bahunaamanam Gopigocharaduram pranamata govindam paramanandam || 4 ||
Meaningਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਗੋਪਾਲ ਹਨ, ਭੂ-ਲੋਕ ਦੀ ਲੀਲਾ ਲਈ ਗੋਪ-ਰੂਪਧਾਰੀ, ਕੁਲ ਦੇ ਗੋਪਾਲ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਗੋਵਰਧਨ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਗੋਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦਿਤ ਕੀਤਾ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਾਮ 'ਗੋਵਿੰਦ' ਨੂੰ ਗਾਈਆਂ ਵੀ ਰੰਭ ਕੇ ਪੁਕਾਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁ-ਨਾਮ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹਨ।
Gopimandalagoshthibhedam bhedavasthamabhedabham
गोपीमण्डलगोष्ठीभेदं भेदावस्थमभेदाभं शश्वद्गोखुरनिर्धूतोद्गतधूलीधूसरसौभाग्यम् । श्रद्धाभक्तिगृहीतानन्दमचिन्त्यं चिन्तितसद्भावं चिन्तामणिमहिमानं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ५ ॥
Gopimandalagoshthibhedam bhedavasthamabhedabham Shashvadgokhuranirdhutodgatadhulidhusarasaubhagyam | Shraddhabhaktigrihitanandamachintyam chintitasadbhavam Chintamanimahimanam pranamata govindam paramanandam || 5 ||
Meaningਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਗੋਪੀ-ਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ ਕੇ ਵੀ ਅਭਿੰਨ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਗਾਈਆਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਤੋਂ ਸਦਾ ਉੱਡਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਧੂਸਰਿਤ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਤ-ਪੁਰਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਤਿਤ ਸਦਭਾਵ, ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਵਾਂਗ ਮਹਿਮਾਮਯ ਹਨ।
Snanavyakulayoshidvastramupadayagamuparudham
स्नानव्याकुलयोषिद्वस्त्रमुपादायागमुपारूढं व्यादित्सन्तीरथ दिग्वस्त्रा दातुमुपाकर्षन्तं ताः । निर्धूतद्वयशोकविमोहं बुद्धं बुद्धेरन्तःस्थं सत्तामात्रशरीरं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ६ ॥
Snanavyakulayoshidvastramupadayagamuparudham Vyaditsantiratha digvastra datumupakarshantam tah | Nirdhutadvayashokavimoham buddham buddherantahstham Sattamatrashariram pranamata govindam paramanandam || 6 ||
Meaningਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਵਸਤਰ ਲੈ ਕੇ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਗਨ ਹੋ ਕੇ ਆਈਆਂ ਤਾਂ ਵਸਤਰ ਦੇਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਬੁਲਾਇਆ; ਜੋ ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਦੁਵੰਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਬੁੱਧ-ਸਰੂਪ ਹਨ, ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੇਵਲ ਸੱਤਾ-ਮਾਤਰ ਹੈ।
Kantam karanakaranamadimanadim kalamanabhasam
कान्तं कारणकारणमादिमनादिं कालमनाभासं कालिन्दीगतकालियशिरसि मुहुर्नृत्यन्तं नृत्यन्तम् । कालं कालकलातीतं कलिताशेषं कलिदोषघ्नं कालत्रयगतिहेतुं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ७ ॥
Kantam karanakaranamadimanadim kalamanabhasam Kalindigatakaliyashirasi muhurnrityantam nrityantam | Kalam kalakalatitam kalitaasesham kalidoshaghnam Kalatrayagatihetum pranamata govindam paramanandam || 7 ||
Meaningਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਕਾਂਤ, ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਨਾਦਿ ਦੇ ਵੀ ਆਦਿ, ਆਪ ਕਾਲ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਨਾਭਾਸ ਹਨ; ਜੋ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਆ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਕਾਲ-ਕਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਤੀਤ ਕਾਲ ਹਨ, ਸਮੁੱਚੇ ਨੂੰ ਵਿਆਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਹੇਤੁ ਹਨ।
Vrindavanabhuvi vrindarakaganavrindaradhitavandyayam
वृन्दावनभुवि वृन्दारकगणवृन्दाराधितवन्द्यायं कुन्दाभामलमन्दस्मेरसुधानन्दं सुहृदानन्दम् । वन्द्याशेषमहामुनिमानसवन्द्यानन्दपदद्वन्द्वं वन्द्याशेषगुणाब्धिं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ८ ॥
Vrindavanabhuvi vrindarakaganavrindaradhitavandyayam Kundabhaamalamandasmera-sudhanandam suhridanandam | Vandyaasheshamahamunimanasavandyanandapadadvandvam Vandyaasheshagunabdhim pranamata govindam paramanandam || 8 ||
Meaningਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵ-ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਰਾਧਿਤ ਅਤੇ ਵੰਦਨੀਯ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਦ ਅਤੇ ਕੁੰਦ-ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਨਿਰਮਲ ਸੁਧਾਮਯ ਮੁਸਕਾਨ ਆਨੰਦਦਾਯੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਹਿਰਦਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦਮਯ ਚਰਨ-ਯੁਗਲ ਸਮੁੱਚੇ ਮਹਾਂ-ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੰਦਨੀਯ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਵੰਦਨੀਯ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਾਗਰ ਹਨ।
Govindashtakametadadhite govindarpitacheta yo
गोविन्दाष्टकमेतदधीते गोविन्दार्पितचेता यो गोविन्दाच्युत माधव विष्णो गोकुलनायक कृष्णेति । गोविन्दाङ्घ्रिसरोजध्यानसुधाजलधौतसमस्ताघो गोविन्दं परमानन्दामृतमन्तःस्थं स तमभ्येति ॥
Govindashtakametadadhite govindarpitacheta yo Govindachyuta madhava vishno gokulanayaka krishneti | Govindanghrisarojadhyanasudhajaladhautasamastagho Govindam paramanandamritamantahstham sa tamabhyeti ||
Meaningਜੋ ਭਗਤ ਗੋਵਿੰਦ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਅਰਪ ਕੇ ਇਸ ਗੋਵਿੰਦਾਸ਼ਟਕ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, 'ਗੋਵਿੰਦ! ਅਚ੍ਯੁਤ! ਮਾਧਵ! ਵਿਸ਼ਣੋ! ਗੋਕੁਲਨਾਯਕ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ!' ਪੁਕਾਰਦਿਆਂ — ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਰੂਪੀ ਸੁਧਾ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪਾਪ ਧੁਪ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਉਹ ਅੰਤਰ-ਸਥਿਤ ਉਸ ਪਰਮਾਨੰਦਾਮ੍ਰਿਤ-ਸਰੂਪ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Attributed to Adi Shankaracharya (Stotra literature)
Author: Adi Shankaracharya
Period: c. 8th century CE
ਗੋਵਿੰਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਗਾਈਆਂ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ। ਮਹਾਨ ਅਦ੍ਵੈਤ ਆਚਾਰੀਆ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਇਹ ਗੋਵਿੰਦਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ — ਸਤਿ, ਗਿਆਨ, ਅਨੰਤ — ਅਤੇ ਮੱਖਣ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਗੋਵਰਧਨ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੱਪ ਕਾਲੀਆ ਉੱਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਗੋਪ-ਬਾਲਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਰਚੀ। ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਦੇ ਅੱਠ ਸਲੋਕ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੰਗਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੂਜੇ ਗੋਵਿੰਦਾਸ਼ਟਕਮ੍ ('ਚਿਦਾਨੰਦਾਕਾਰਮ੍' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ) ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਗੋਵਿੰਦਾਸ਼ਟਕਮ੍ 'ਸਤ੍ਯੰ ਗ੍ਯਾਨਮਨੰਤਮ੍' ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਸ ਗੋਵਿੰਦਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ?▼
ਇਸ ਟੇਕ ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਸ ਦੇ ਪਾਠ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →